İşlemleri devam eden bir patent başvurusu faydalı model başvurusuna, işlemleri devam eden bir faydalı model başvurusu da patent başvurusuna dönüştürülebilir (SMK m.104). Patentten faydalı modele dönüşüm, son inceleme bildirimine cevap verme süresi olan 3 ayın bitimine kadar; faydalı modelden patente dönüşüm ise araştırma raporunun bildiriminden itibaren 3 ayın bitimine kadar istenebilir (Yön. m.112/1, 113/1). Talepten sonra Kurumun bildiriminden itibaren 1 ay içinde belgeler verilip araştırma ücreti ödenmezse dönüşüm yapılmamış sayılır.
Dönüşümde başvuru tarihi ve rüçhan hakkı korunur (SMK m.104/4; Patent Kılavuzu 2026 s.39), ama bir kez dönüştürülen başvuru yeniden dönüştürülemez (m.104/5). Bu yazıda iki yönün sürelerini, 2026 ücretlerini, EPATS adımlarını ve dönüşüme karar vermeden önce bakılacak noktaları anlatıyoruz. İki koruma türünün farkı için faydalı model nedir yazısına bakabilirsiniz.
İki yönün karşılaştırması
| Patent > Faydalı model | Faydalı model > Patent | |
|---|---|---|
| Kanun dayanağı | SMK m.104/1 | SMK m.104/2 |
| Yönetmelik | Yön. m.112 | Yön. m.113 |
| En geç ne zamana kadar? | İnceleme sırasındaki son bildirime (Yön. m.103/2) cevap süresi olan 3 ayın bitimi | Araştırma raporunun bildiriminden itibaren 3 ayın bitimi |
| Kurum bildiriminden sonra | 1 ay içinde belgeler, araştırma talebi ve ücret | 1 ay içinde varsa belgeler, araştırma talebi ve ücret |
| 1 ay kaçırılırsa | Dönüşüm yapılmamış sayılır, patent olarak devam | Dönüşüm yapılmamış sayılır, faydalı model olarak devam |
| Daha önce araştırma raporu varsa ücret | 01.02.28: 2.608,33 TL | 01.01.56: 2.608,33 TL |
| Sonuç | SMK m.143/6-11 (faydalı model verilmesi) uygulanır | Dönüşümün kabul edildiği tarihten itibaren patent hükümleri uygulanır |
Patent başvurusunu faydalı modele dönüştürmek
Patent başvurusu sahibi, işlemleri devam eden başvurusunun faydalı model başvurusuna dönüştürülmesini talep edebilir (SMK m.104/1). Kanun bu talep için bir son tarih yazmaz; son tarihi Yönetmelik koyar: inceleme aşamasında Yön. m.103/2 uyarınca yapılan son bildirime cevap verme süresi olan 3 ayın bitimi (Yön. m.112/1). İnceleme aşamasında en çok üç bildirim yapılır ve her biri için 3 ay verilir (SMK m.98/3; Yön. m.103/2).
Talep yapılınca Kurum, bildirim tarihinden itibaren 1 ay içinde gerekli belgeleri vermeniz ve araştırma ücretini ödeyerek araştırma talebinde bulunmanız gerektiğini bildirir. Kılavuz bu aşamada, varsa değişiklik yapılmış tarifname takımı sayfalarının da sisteme yüklenmesini ister (Kılavuz 2026 s.38). Şartlar süresinde yerine getirilirse başvuru hakkında faydalı model verilmesine ilişkin hükümler (SMK m.143/6-11) uygulanır: araştırma raporu düzenlenir ve yayımlanır, rapor yayımından itibaren 3 ay içinde siz itiraz, üçüncü kişiler görüş bildirebilir, ardından değerlendirme yapılır.
Ne zaman mantıklı olabilir?
- İnceleme bildirimlerinde buluş basamağı (SMK m.83/4) konusunda ciddi itirazlar varsa. Faydalı modelde buluş basamağı şartı aranmaz; yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik yeterlidir (SMK m.142/1).
- Daha hızlı ve inceleme raporu olmadan sonuçlanan bir süreç tercih ediliyorsa.
Dönüştürmeden önce kontrol edin
- Buluşunuz bir usul, kimyasal, eczacılık veya biyoteknoloji buluşuysa faydalı model verilmez (SMK m.142/3). Bu istemleri dönüşümden önce gözden geçirin.
- Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 20 değil 10 yıl olur (SMK m.101/1).
- Faydalı model verildikten sonra üçüncü kişilerin itiraz yolu yoktur; yalnızca mahkemede hükümsüzlük istenebilir (SMK m.143/11).
- Dönüşüm geri alınamaz; faydalı modele çevrilen başvuru tekrar patente çevrilemez (SMK m.104/5; Yön. m.112/4).
Faydalı model başvurusunu patente dönüştürmek
Faydalı model başvuru sahibi, en geç araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren 3 aylık sürenin bitimine kadar başvurusunun patent başvurusuna dönüştürülmesini isteyebilir (SMK m.104/2; Yön. m.113/1). Kurum yine 1 ay süre verir; bu sürede varsa belgeler sunulur ve araştırma ücreti ödenerek araştırma talebinde bulunulur. Şartlar yerine getirilirse dönüşüm talebi kabul edilir ve kabul tarihi itibarıyla patent verilmesine ilişkin hükümler uygulanır (Yön. m.113/2).
Ne zaman mantıklı olabilir?
- Araştırma raporu buluşun yeni olduğunu gösteriyor ve 20 yıllık koruma isteniyorsa.
- Faydalı modelin kapsamadığı bir usul istemini korumak gerekiyorsa (usuller faydalı modelle korunmaz, SMK m.142/3-ç).
Patent hükümleri uygulanacağından buluş basamağı şartı ve inceleme aşaması devreye girer. Patentte araştırma raporunun bildiriminden itibaren 3 ay içinde inceleme talebinde bulunulmazsa başvuru geri çekilmiş sayılır (SMK m.98/1). Dönüşümden sonra gelen bildirimleri bu açıdan dikkatle takip edin; araştırma ve inceleme süreci için patent araştırma ve inceleme raporu yazısına bakın.
2026 ücretleri
Dönüşüm talebinin kendisi için Tebliğde ayrı bir "dönüşüm ücreti" satırı yoktur; ödenen, araştırma ücretidir. Hangi tutarın ödeneceği, daha önce araştırma raporu düzenlenip düzenlenmediğine bağlıdır (Yön. m.112/3, 113/3).
| Durum | Kod | Tebliğ tutarı (KDV hariç) | Site toplamı |
|---|---|---|---|
| Patent > FM, daha önce araştırma raporu var | 01.02.28 | 2.608,33 TL | 3.130,00 TL |
| FM > Patent, daha önce araştırma raporu var | 01.01.56 | 2.608,33 TL | 3.130,00 TL |
| Araştırma raporu yok: FM araştırma ücreti (indirimli / diğer) | 01.02.30 / 01.02.31 | 2.108,33 / 4.316,67 TL | 2.530,00 / 5.180,00 TL |
| Araştırma raporu yok: patent araştırma ücreti (indirimli / diğer) | 01.01.48 / 01.01.49 | 2.108,33 / 4.316,67 TL | 2.530,00 / 5.180,00 TL |
Araştırma ücreti, dönüşüm talebiyle birlikte de ödenebilir (Yön. m.112/3, 113/3). Bu, 1 aylık süreyi kaçırma riskini azaltır.
EPATS’ta nasıl yapılır?
- 10 Ocak 2017 ve sonrasında yapılan başvurular: EPATS > Başvuru Sonrası İşlemler > Dönüşüm Talebi (Patent - Faydalı Model).
- 10 Ocak 2017’den önce yapılan başvurular: EPATS > Başvuru Sonrası İşlemler > Değişim Talebi (Patent - Faydalı Model) 551 KHK. Bu dosyalar başvuru tarihindeki mevzuata tabidir (SMK Geçici m.1/2).
- Kurum bildirimi geldikten sonra 1 ay içinde araştırma talebini ve ücreti EPATS üzerinden tamamlayın; varsa değiştirilmiş tarifname takımı sayfalarını yükleyin (Kılavuz 2026 s.38-39).
- Başvuru yayımlanmışsa dönüşümün kabulüne ilişkin karar Bültende yayımlanır (SMK m.104/3).
EPATS’a giriş ve tahakkuk işlemleri için EPATS rehberine bakabilirsiniz. Patent Kılavuzu 2026, son günün resmi tatile rastlaması hâlinde talep veya ödemenin izleyen ilk iş günü yapılması gerektiğini belirtir (Kılavuz 2026 s.42); yine de son güne bırakmamanızı öneririz.
Sık Sorulan Sorular
Dönüşümde başvuru tarihim değişir mi?
Hayır. Rüçhan hakkı talep edilmişse aynı rüçhan dönüşen başvuru için de tanınır (SMK m.104/4); Kılavuz başvuru tarihinin de aynı kaldığını belirtir (Kılavuz 2026 s.39).
Patent verildikten sonra faydalı modele çevirebilir miyim?
Hayır. Kanun yalnızca "işlemleri devam eden" başvurular için dönüşüm öngörür (SMK m.104/1). Verilmiş patent veya faydalı model dönüştürülemez.
İki kez dönüştürebilir miyim?
Hayır. Dönüştürülmüş başvuru için yapılan yeniden dönüştürme talepleri işleme alınmaz (SMK m.104/5).
Aynı buluş için hem patent hem faydalı model alabilir miyim?
Aynı kişiye aynı buluş için aynı koruma kapsamıyla birbirinden bağımsız patent ve faydalı model verilmez (SMK m.145/2). Dönüşüm bu nedenle "ikisinden birini seçme" aracıdır.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Faydalı model nedir · Araştırma ve inceleme raporu · Patent ücreti 2026 · EPATS rehberi · Patentlenemeyen konular