Resmî ilan şartları içinde en somut ölçülebilen kalemler bunlardır: günde kaç haber yayımladığınız ve sitenize günde kaç kişinin geldiği. İkisi de kategoriye göre değişen sayısal eşiklere bağlanmıştır ve ikisi de tahminle değil, Kurumun kendi ölçüm aracıyla takip edilir. Bu yazı beş soruyu Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'ndeki madde numaralarıyla cevaplıyor.
Günde Kaç Haber Yayımlamak Zorunludur?
İnternet haber siteleri için 60. madde kategori kategori bir günlük asgari haber sayısı belirler.
| Kategori | Günlük asgari haber sayısı |
|---|---|
| Genel Kategori | 120 |
| 1. Kategori | 50 |
| 2. Kategori | 40 |
| 3. Kategori | 25 |
| 4. Kategori | 20 |
| 5. Kategori | 15 |
Aradaki fark dikkat çekicidir: Genel Kategori, 5. Kategorinin sekiz katı içerik ister. Türkiye geneli kontenjan yerinden yararlanmanın maliyeti burada da görülür — 32 kişilik kadronun yanında günde 120 haber.
Aynı maddenin ikinci fıkrası içeriğin biçimine de karışır: haber ve köşe yazılarında tarih ve saat bilgilerinin yer alması zorunludur. Bir içeriğin ilk kez sunulmaya başlandığı tarih ve saati ile sonraki güncelleme bilgileri, her erişildiğinde değişmeyecek şekilde içeriğin üzerinde belirtilir. Bu hüküm, 5187 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki tarih damgası yükümlülüğüyle aynı yöne bakar; ikisini birden karşılayan tek bir teknik düzen kurmanız yeterlidir.
Ayda Kaç İçerik Yayımlamak Gerekir?
Yönetmelik aylık bir içerik eşiği koymaz; eşik günlüktür. Aylık sayı bundan türetilir: kategoriniz için belirlenen günlük sayı, ayın gün sayısıyla çarpılır. Örneğin 4. Kategoride günde 20 haber, 30 günlük bir ayda 600 habere karşılık gelir.
Bunun pratik anlamı önemlidir: eksiği ay sonunda toplu yükleme yaparak kapatamazsınız. Şart günlük olduğu için ölçüm de gün bazındadır; "bu ay toplamda tutturdum" savunması işlemez. Yayın temposunu buna göre kurmak gerekir.
İçerik Nasıl Olmalı? (m.23)
Sayıyı tutturmak tek başına yetmez; 23. madde içeriğin niteliğini de düzenler. Zorunlu tutulan başlıcaları:
- Özel ilan ve reklamlar dışındaki her türlü yazı metninin Türkçe yayımlanması (Türkçe tercümesi olmak koşuluyla başka dillerde içeriğe de yer verilebilir).
- İçeriğin özgün ve güncel olması; yayın veya kontenjan yeri ile çevresini ilgilendiren siyasi, ekonomi, kültür, sanat, bilim, teknoloji, sosyal, magazin ve spor konularında olması.
- Radyo-televizyon yayın akışı, nöbetçi eczane, ekonomik tablo, hava durumu gibi servis içeriklerinin güncel olması; bulmaca ve astroloji gibi içeriklerin tekrarlanmaması.
- Görsellerin haber metniyle alakalı ve orantılı olması.
- Haber başlıklarında içeriğin saptırılmaması, yanıltıcı olunmaması ve çelişki yaratılmaması.
- Gazetelerde yüzölçümünün üçte ikisinin, internet haber sitelerinde günlük haber sayısının bu nitelikteki içeriklerden oluşması.
Maddedeki en çok gözden kaçan kalem şudur: içeriklerin en az altıda birinde, kadroda gösterilen fikir işçileri tarafından yapılan haberlere yer verilmesi ve yazar istihdam edenlerin 7 günde en az bir defa olmak şartıyla bu yazarların toplumsal mevzular hakkındaki köşe yazılarını yayımlaması zorunludur. Yani ajans beslemesiyle sayıyı doldurmak yetmez; içeriğin belirli bir oranı kendi kadronuzun üretimi olmalıdır.
Asgari Ziyaretçi Trafiği Ne Kadar Olmalı?
61. madde iki ayrı eşik koyar: tekil ziyaretçi ve sayfa görüntüleme. İkisi de günlüktür ve ikisinin birlikte sağlanması gerekir.
| Kategori | Günlük tekil ziyaretçi | Günlük sayfa görüntüleme |
|---|---|---|
| Genel Kategori | 250.000 | 750.000 |
| 1. Kategori | 25.000 | 75.000 |
| 2. Kategori | 15.000 | 45.000 |
| 3. Kategori | 10.000 | 30.000 |
| 4. Kategori | 5.000 | 15.000 |
| 5. Kategori | 1.500 | 4.500 |
Tablodaki oran her kategoride sabittir: sayfa görüntüleme, tekil ziyaretçinin üç katıdır. Yani ziyaretçi başına ortalama üç sayfa hedeflenmiştir; tek sayfa okuyup çıkan bir trafik, tekil ziyaretçi eşiğini tuttursa bile sayfa görüntüleme eşiğinde kalır.
Maddenin devamı üç ek şart getirir:
- Doğrudan trafik oranı. Tekil ziyaretçi sayılarının, kategori ve göstergelere göre en az %10'unun doğrudan gelen ziyaretçilerden oluşması zorunludur.
- Sayfada kalma süresi. 1.–5. Kategorilerde günlük ortalama sayfada kalma süresi en az 30 saniye, Genel Kategoride en az 1 dakika olmalıdır.
- Coğrafi kaynak. Trafik bilgilerinde yurt içi kaynaklı olanlar dikkate alınır; Genel Kategoride yurt dışı kaynaklı trafiğin %10'u hesaba dâhil edilir.
Bu üç şart birlikte okunduğunda anlam netleşir: satın alınmış ya da yönlendirmeyle şişirilmiş trafik işe yaramaz. Doğrudan gelen ziyaretçi oranı marka bilinirliğini, sayfada kalma süresi içeriğin gerçekten okunduğunu ölçer.
Trafik Verileri Nasıl Ölçülüyor?
Ölçüm kendi analitik aracınızla değil, Kurumun aracıyla yapılır. 61. maddenin altıncı fıkrasına göre internet haber siteleri BİK Analitik kullanmak ve çalışmasını sağlayacak önlemleri almak zorundadır.
Ölçümün kendisi de denetlenir. Sekizinci fıkraya göre BİK Analitik'in yaptığı ölçüm işlemlerinin maddeye uygunluğu, Kurumun talebiyle Türkiye Denetim Standartlarına göre, Kamu Gözetimi Kurumu tarafından yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşları arasından Yönetim Kurulunca belirlenen kuruluş aracılığıyla üç yılda en az bir defa denetlenir ve rapor Kuruma sunulur.
Durdurma ve yeniden devam işlemleri bakımından da bir eşik vardır: onuncu fıkra, asgari ziyaretçi trafik bilgilerinin birbiri ardına en az 7 gün veya ay içerisinde fasılalı olarak sağlanamaması hâlini esas alır.
Sahte Trafik Tespit Edilirse Ne Olur?
63. madde bu konuyu "ağır ihlal" başlığı altında düzenler ve kapsamı geniş tutar. Kurumun resmî ilanları belli nitelik ve şartları taşıyan süreli yayınlara eşit şekilde dağıtma görevinin kısmen veya tamamen engellenmesine, aksamasına, işlevsiz kılınmasına ya da ilan dağıtım kontenjanlarını hukuka aykırı olarak etkilemeye yönelik bilinen ya da ileride geliştirilecek herhangi bir yöntemle kasıtlı ve hileli davranış ve işlemlerle trafik manipülasyonu yapılamaz.
Maddenin üçüncü fıkrası yaptırımı ağırlaştırır: kasıtlı ve hileli davranış ve işlemler gerçekleştirdiği tespit edilen internet haber siteleri, yayımlama hakkının sona ermesine ilişkin kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 yıl boyunca aynı alan adı veya aynı imtiyaz sahipliği ile resmî ilan yayımlama talebinde bulunamaz.
Yani sonuç yalnızca hakkın kaybı değildir; alan adını ya da sahipliği değiştirmeden iki yıl boyunca yeniden başvuramazsınız. Bu, mevzuattaki en ağır ticari yaptırımlardan biridir.
Siber saldırı hâlinde ne yapmalı?
Manipülasyon her zaman sitenin kendi eylemi olmayabilir. İkinci fıkra bu ihtimali düzenler: internet haber siteleri, başkaları tarafından yapılan siber saldırılar ile manipülasyon gerçekleştirildiği izlenimini veren herhangi bir durumu, bu hâlin gerçekleştiği andan itibaren ivedilikle Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna yazılı olarak bildirmek ve gerekli teknik önlemleri almakla yükümlüdür. Ayrıca Kurum şube müdürlüklerinin tedbir alabilmesi için gecikmeksizin durumdan ve alınan tedbirlerden haberdar edilmesi zorunludur.
Özet
İçerik ve trafik şartları günlüktür, aylık değildir; eksik gün toplu yüklemeyle kapatılamaz. Haber sayısı 5. Kategoride günde 15'ten Genel Kategoride 120'ye kadar çıkar. Trafikte iki eşik birlikte aranır — tekil ziyaretçi ve onun üç katı sayfa görüntüleme — ve buna doğrudan trafik oranı (%10), sayfada kalma süresi (30 saniye, Genel Kategoride 1 dakika) ve yurt içi kaynak şartı eklenir.
Ölçüm BİK Analitik ile yapılır; aracın çalışmasını engellemek trafiğin sıfır sayılmasıyla sonuçlanır. Manipülasyon ise hakkın sona ermesinin yanında iki yıllık yeniden başvuru yasağı getirir. Kadro şartlarını asgari kadro yazısında, bekleme süresini bekleme süresi yazısında ele aldık.