Kısa cevap: ceza bakımından kural olarak hayır; tazminat bakımından tablo farklıdır. İki rejimi ayırmak, bu sorunun doğru cevabının anahtarıdır.
Ceza sorumluluğu: kademeli
5187 m.11/2: "Süreli yayınlar ve süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi sorumludur." Genel yayın yönetmeni, ancak m.11/3'te sayılan hâllerden biri gerçekleştiğinde devreye girer.
m.11/3'ün metni: "Süreli yayınlarda eser sahibinin belli olmaması veya yayım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması ya da yurt dışında bulunması nedeniyle Türkiye'de yargılanamaması veya verilecek cezanın eser sahibinin diğer bir suçtan dolayı kesin hükümle mahkûm olduğu cezaya etki etmemesi hâllerinde, sorumlu müdür ve yayın yönetmeni, genel yayın yönetmeni, editör, basın danışmanı gibi sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili sorumlu olur."
| Durum | Ceza sorumlusu |
|---|---|
| Yazı imzalı, yazar Türkiye'de ve yargılanabilir durumda | Yazar (eser sahibi) |
| Yazı imzasız veya eser sahibi belli değil | Sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkili (genel yayın yönetmeni dâhil) |
| Yazar yurt dışında, Türkiye'de yargılanamıyor | Aynı |
| Yazar ceza ehliyetine sahip değil | Aynı |
| Sorumlu müdürün karşı çıkmasına rağmen yayımlanmış | Yayımlatan |
Tazminat sorumluluğu: müteselsil
Burada tablo tamamen değişir. 5187 m.13: basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen fiillerden doğan maddî ve manevî zararlardan süreli yayınlarda "eser sahibi ile yayın sahibi ve varsa temsilcisi ... müştereken ve müteselsilen sorumludur".
m.13/2 kapsamı genişletir: bu hüküm "süreli veya süreli olmayan yayınlarda yayın sahibi, marka veya lisans sahibi, kiralayan, işleten veya herhangi bir sıfatla yayımlayan, yayımcı gibi hareket eden gerçek veya tüzel kişiler hakkında da uygulanır. Tüzel kişi şirketse, anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı, diğer şirketlerde en üst yönetici, şirket ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur."
İki rejimin karşılaştırması
| Ceza sorumluluğu | Tazminat sorumluluğu | |
|---|---|---|
| Dayanak | 5187 m.11 | 5187 m.13 |
| Yapı | Kademeli — önce eser sahibi | Müteselsil — birlikte |
| Genel yayın yönetmeni | Yalnız sayılan hâllerde | Yayın sahibi/temsilci sıfatı varsa doğrudan |
| Şirket yöneticisi | Kanunda ayrıca sayılmaz | Anonim şirkette yönetim kurulu başkanı, diğerlerinde en üst yönetici |
Karşı çıkma savunması
m.11/3'ün son cümlesi bir çıkış yolu bırakır: "Ancak bu eserin sorumlu müdürün ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkilinin karşı çıkmasına rağmen yayımlanması hâlinde, bundan doğan sorumluluk yayımlatana aittir."
5187 m.26/3 bu savunmanın usulünü de düzenler: "Sorumlu müdürün ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkilinin karşı çıkmasına rağmen yayımlatıldığı iddia edilen eserden dolayı yayımlatan aleyhine açılacak dava yönünden süre, sorumlu müdür ve sorumlu müdürün bağlı olduğu yetkili hakkında verilecek beraat kararının kesinleşmesinden itibaren başlar."
Eser sahibini bildirme
5187 m.26/4: "Sorumlu müdürün yayımlanan eserin sahibini bildirmesi durumunda, eser sahibi aleyhine açılacak davada süre, bildirim tarihinden itibaren başlar." Yani imzasız bir yazıda sorumlu müdür eser sahibini bildirebilir ve süre o tarihten işlemeye başlar.
Radyo ve televizyonda farklı bir düzen var
Yayın hizmetlerinde sorumluluk 6112 sayılı Kanunun 46. maddesine göre belirlenir: "Yayından doğan sorumluluk yayını yöneten veya programı yapanla birlikte sorumlu müdüre aittir." Yani orada kademeli değil, birlikte sorumluluk vardır. Bu düzeni yayın sorumluluğu yazısında ayrıntılı anlattık.
Köşe yazısı sorumluluğunu köşe yazısı yazısında, sorumlu müdürün hapis riskini sorumlu müdür yazısında ele aldık.