Matbaa açmak, gazete çıkarmak gibi bir beyanname rejimine tabidir. Dayanağı 5681 sayılı Matbaalar Kanunu'dur (Kabul: 15/7/1950).
Birinci Şart: Beyanname
176 sayılı Prensip Kararı şunu söyler: bir işyerinin ve/veya tesisin matbaa sayılabilmesi için öncelikle bu yerler için 5681 sayılı Matbaalar Kanunu gereğince, ilgili makama beyanname verilmiş olması gerekir.
Beyannamede Ne Yazar?
Karar, beyannamenin içeriğini de aktarır. Anılan beyannamede matbaada bulunan dizgi, baskı ve diğer araçların nevileri, adedi, baskı ebatları, hangi dillerde ve hangi baskı sistemi ile çalışacağının belirtilmesi, 5681 sayılı Kanun'un amir hükümlerinden birisidir.
| Beyannamede belirtilecek | Açıklama |
|---|---|
| Dizgi, baskı ve diğer araçların nevileri | Makine türleri |
| Adedi | Kaç adet |
| Baskı ebatları | Hangi ölçülerde baskı yapılabildiği |
| Hangi dillerde çalışacağı | Dil kapasitesi |
| Hangi baskı sistemi ile çalışacağı | Baskı tekniği |
İkinci Şart: Makine Donanımı
Aynı Karar, matbaa sayılabilmek için bulundurulması gereken makineleri sayar:
- Basımı gerçekleştirilecek eserlerin baskı öncesi hazırlıklarının yapılmasını gerektirecek makineler
- Sektörde genel kabul görmüş matbaa baskı makinesi olarak addedilen makineler
- Matbaacılıkla ilgili yardımcı makineler
Üçüncü Şart: Kalifiye Personel
Karar bir ölçü daha koyar: matbaalarda kullanılan makinelerde ifa edilen baskı işleri, bu makineleri kullanma bilgi ve becerisine sahip, kalifiye kişiler tarafından gerçekleştirilir.
Dijital Baskı Makinesi Matbaa Sayılmaz
Ayrıntısını dijital baskı yazısında ve matbaa zorunluluğu yazısında ele aldık.
Neden Gazeteciyi İlgilendiriyor?
Üç ayrı yerde karşınıza çıkar:
| Konu | Bağlantı | Dayanak |
|---|---|---|
| Resmî ilan | Mevkute sayılmak için Matbaalar Kanunu uyarınca beyanname vermiş bir matbaada basılmak gerekir | BİK Genel Kurul Kararı 67 m.5 |
| Basın kartı | Yayının matbaa dışındaki yöntemlerle çoğaltılmamış olması aranır | Basın Kartı Yön. m.15/f |
| Derleme | Matbaalar Kanunu gereğince verilen nüshalar derleme kapsamı dışındadır | 6279 m.2 |
Künyede Basımcı Bilgisi
5187 sayılı Basın Kanunu'nun 4. maddesi, her basılmış eserde basıldığı yer ve tarih, basımcının ve varsa yayımcının adları, varsa ticarî unvanları ve işyeri adreslerinin gösterilmesini arar. 15. madde ise adını ve adresini göstermeyen veya yanlış gösteren basımcıyı ceza kapsamına alır.
Teslim Yükümlülüğü Basımcıda
5187 m.10: basımcı, bastığı her türlü yayının imzalı iki nüshasını, dağıtım veya yayımın yapıldığı gün mahallin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim etmekle yükümlüdür. Yükümlülük, içerik veya biçim değişikliği içeren sonraki basımlar ile tıpkı basımlar için de geçerlidir.
Sonuç
Matbaa açmak 5681 sayılı Matbaalar Kanunu gereğince ilgili makama beyanname vermeye bağlıdır; beyannamede dizgi ve baskı araçlarının nevileri, adedi, baskı ebatları, çalışılacak diller ve baskı sistemi belirtilir. Matbaa sayılmak için matbaa baskı makinesi ve kalifiye personel de aranır; masa üstü dijital baskı makineleri bu nitelikte sayılmaz.