Kısa cevap: hayır. Tutuklama bir koruma tedbiridir; kişinin suçlu olduğunu göstermez. Anayasa m.38/4 açıktır: "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." Bu ilkeyi habercilikte ihlal etmek yalnız etik değil, cezaî bir sorundur.
Ceza hükmü
TCK m.285/5: "Soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak algılanmalarına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması hâlinde, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur."
m.285/6 sınırı çizer: "Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz." Yani tutuklama haberi yapılabilir; tutuklanan kişi suçlu ilan edilemez.
Doğru terminoloji
Ceza muhakemesinde kişinin sıfatı aşamaya göre değişir. Yanlış sıfat kullanmak, tek başına suçlu algısı yaratabilir.
| Aşama | Doğru sıfat | Anlamı |
|---|---|---|
| Soruşturma evresi | Şüpheli | Hakkında soruşturma yürütülen kişi |
| İddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar | Sanık | Hakkında kamu davası açılmış kişi |
| Hüküm kesinleştikten sonra | Hükümlü | Mahkûmiyeti kesinleşmiş kişi |
| Her aşamada yanlış | "Katil", "hırsız", "dolandırıcı" | Kesinlik bildirir; m.285/5 riski doğurur |
Güvenli dil kalıpları
- "… iddiasıyla tutuklandı" — fiili iddiaya bağlar.
- "… suçlamasıyla hakkında dava açıldı" — isnadı mahkemeye bırakır.
- "Savcılık, … olduğunu ileri sürdü" — kaynağı açıkça gösterir.
- "Şüpheli, isnadı reddetti" — savunmayı da verir.
- "Yargılama sürüyor" — sonucun belirsizliğini korur.
Adil yargılamayı etkileme riski
Suçluluk dili, ayrıca TCK m.288 kapsamına girebilir: "Görülmekte olan bir davada veya yapılmakta olan bir soruşturmada, hukuka aykırı bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunması için, yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemek amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunan kişi, elli günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır."
Beraat ederse arşiv ne olur
Kişi beraat ettiğinde eski haber ortadan kalkmaz ve internette aranmaya devam eder. Bu noktada iki yol işler: kişinin cevap ve düzeltme hakkı (5187 m.14) ve kişilik hakkına dayalı talepler (TMK m.24 ve m.25). TMK m.25/1 uyarınca davacı, "sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini" isteyebilir.
Yayıncı açısından en düşük maliyetli çözüm, beraat veya takipsizlik kararını eski habere güncelleme notu olarak eklemektir. Bu, hem okuru doğru bilgilendirir hem de sonraki bir talepte iyi niyetin göstergesi olur.
Görüntü kullanımını fotoğraf yazısında, arşiv sorununu arşiv yazısında ele aldık.