Başkasının tescilli markası sizin ticaret unvanınızda, işletme adınızda veya alan adınızda geçiyorsa ya da tersine sizin unvanınız başkasının marka başvurusunda kullanılıyorsa, SMK üç ayrı yol sunar: tescil aşamasında yayıma itiraz (m.6), tescilden sonra hükümsüzlük davası (m.25) ve izinsiz kullanıma karşı tecavüz davası (m.7/3 ve m.29). Marka sahibi, işaretin ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılmasını (m.7/3-e) ve ticari etki yaratan alan adı kullanımını (m.7/3-d) yasaklayabilir.
Bu yazı yalnızca SMK ve TÜRKPATENT kaynakları çerçevesinde kalır. Ticaret unvanının ticaret siciline tescili ve korunması ile alan adı tahsis ve uyuşmazlık usulleri (örneğin .tr alan adları için TRABİS kuralları veya uluslararası alan adlarında UDRP) bu yazının dayandığı kaynakların dışındadır ve burada anlatılmaz. Alan adının teknik ve idari tarafı için internet sitesi tescili rehberimize bakabilirsiniz.
Üç kavram, üç ayrı işlev
| Kavram | Ne işe yarar | Bu yazıdaki dayanak |
|---|---|---|
| Marka | Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt eder | SMK m.4 |
| Ticaret unvanı, işletme adı | İşletmenin kimliğini ortaya koyar ve işletmeyi tanıtır | Marka Kullanım İspatı Kılavuzu |
| Alan adı | İnternet adresi; ayırt edici unsuru kural olarak ikinci düzey alan adı kısmıdır | Marka İnceleme Kılavuzu |
Marka Kullanım İspatı Kılavuzu bu farkı açıkça kurar: ticaret unvanı ve işletme adının amacı işletmeyi tanıtmak, markanın amacı ise mal veya hizmetleri ayırt etmektir. Kılavuza göre markanın sadece ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılması doğrudan markasal kullanım olarak değerlendirilmemelidir. Yani unvanınızda geçen bir ibareyi marka olarak tescil ettirdiyseniz, onu mal ve hizmetleriniz üzerinde marka olarak da kullanmanız gerekir; aksi hâlde 5 yıllık kullanmama nedeniyle iptal riski doğabilir (SMK m.9/1, m.26). Bkz. marka iptali.
Senaryo 1: Başkası sizin unvanınızı marka olarak başvurdu
SMK m.6/6'ya göre tescil başvurusu yapılan marka başkasına ait ticaret unvanını, kişi ismini, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içeriyorsa, hak sahibinin itirazı üzerine başvuru reddedilir. Bu nispi bir ret nedenidir; TÜRKPATENT kendiliğinden incelemez.
- Başvuru Resmi Marka Bülteni'nde yayımlanır; itiraz yayımdan itibaren 2 ay içinde yapılır ve gerekçe ile ücret de bu süre içinde tamamlanmalıdır (SMK m.18).
- Önceden hak elde edilmiş tescilsiz bir marka veya ticarette kullanılan başka bir işaret varsa m.6/3 de itiraz gerekçesi olabilir. "Hak elde edilmiş" olmanın ölçütü SMK'da tanımlanmamıştır.
- Kötüniyetle yapılmış başvurular da itiraz üzerine reddedilir (SMK m.6/9).
Bülteni izlemek ve süreyi kaçırmamak için Bülten ve dosya takibi ile yayıma itiraz rehberine bakın. Süre kaçtıysa ve marka tescil edildiyse, aynı m.6 hâllerine dayanarak mahkemeden hükümsüzlük istenebilir (SMK m.25/1). Bu yolda beş yıllık sessiz kalma kuralına dikkat edin (m.25/6); ayrıntı marka hükümsüzlüğü yazısında.
Senaryo 2: Tescilli markanız başkasının unvanında
Tescilli marka sahibi, işaretin ticaret alanında ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılmasını yasaklayabilir (SMK m.7/3-e). Bunun için m.7/2'deki hâllerden birinin bulunması gerekir: aynı işaret ve tescil kapsamındaki mal veya hizmetler, karıştırılma ihtimali doğuran benzerlik ya da Türkiye'de tanınmış markalarda itibardan haksız yarar. İzinsiz kullanım SMK m.29/1-a uyarınca tecavüz sayılır ve hak sahibi mahkemeden tespit, önleme, durdurma, kaldırma ve tazminat isteyebilir (SMK m.149).
Dikkat edilmesi gereken bir sınır var: m.7/5-a, marka sahibinin engelleyemeyeceği kullanımlar arasında "gerçek kişilerin kendi ad veya adresini belirtmesi"ni sayar. Metin gerçek kişilerden söz eder; tüzel kişi unvanlarına ilişkin ayrı bir dürüst kullanım bendi m.7/5'te yer almaz. Kullanımın dürüst olup olmadığı somut olayda mahkemece değerlendirilir. Hakkın kapsamının tamamı için marka hakkının kapsamı ve sınırları yazısına bakın.
Senaryo 3: Markanız başkasının alan adında
SMK m.7/3-d'ye göre, işareti kullanan kişinin işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla, işaretin aynısının veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması yasaklanabilir. Bu bentten üç şart çıkar:
- Kullanıcının o işareti kullanma hakkı veya meşru bağlantısı olmamalı.
- Kullanım internet ortamında ticari etki yaratmalı.
- Aynı zamanda m.7/2'deki hâllerden biri (aynılık, karıştırılma ihtimali veya tanınmış marka koruması) bulunmalı.
Kanun "meşru bağlantı" ve "ticari etki" kavramlarını tanımlamaz. Alan adının kaydının silinmesi veya devri gibi sonuçlar ise alan adı tahsis kurallarının konusudur ve bu kaynaklarda yer almaz. SMK kapsamında mahkemeden istenebilecekler m.149/1'de sayılmıştır; tecavüzün durdurulması ve önlenmesi bunlar arasındadır.
Alan adı biçimindeki marka başvuruları
Marka İnceleme Kılavuzu, "com", "net" gibi uzantıların ve "www", "http" gibi ifadelerin kural olarak yanına geldiği ibareye ayırt edici nitelik katmadığını, incelemenin bu ifadeler dışındaki unsurlar üzerinden yapıldığını belirtir. Karıştırılma ihtimali değerlendirmesinde de alan adının ayırt edici unsurunun kural olarak ikinci düzey alan adı kısmı olduğu kabul edilir; örneğin www.turkpatent.gov.tr alan adında bu kısım "turkpatent"tir. Bu nedenle tescilli bir markaya ".com" eklemek, iki işareti kendiliğinden farklı kılmaz; tanımlayıcı bir kelimeye ".com" eklemek de onu ayırt edici yapmaz. Kılavuz, ikinci düzey kısım ile uzantının bütünsel bir algı oluşturduğu istisnai durumların ayrıca değerlendirildiğini de not eder.
Ticaret unvanından oluşan marka başvuruları
Marka İnceleme Kılavuzu'na göre ticaret unvanından oluşan başvurularda unvanın çekirdek unsuru asli unsurdur; "İnşaat", "Ticaret" gibi yapılan işi gösteren diğer kelimeler tali unsur olarak değerlendirilebilir. Kılavuzdaki örnekte "Dağlık" çekirdeğini taşıyan bir başvuru ile önceki "Dağlık İnşaat" işareti ayırt edilemeyecek kadar benzer kabul edilir. Unvanınızı marka olarak başvurmadan önce çekirdek kelimeyi TÜRKPATENT marka araştırma ekranı üzerinden sorgulamanız bu yüzden önemlidir; bkz. benzer marka sorgulama. Sonucun ne olacağını Kurum belirler.
Hangi yol ne zaman?
| Durum | Yol | Süre ve merci | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Unvanınızı içeren başvuru Bültende | Yayıma itiraz | Yayımdan 2 ay, TÜRKPATENT | SMK m.6/6, 18 |
| Unvanınızı içeren marka tescil edildi | Hükümsüzlük davası | Mahkeme; 5 yıl sessiz kalma kuralı | SMK m.25/1, 25/6 |
| Markanız başkasının unvanında veya işletme adında | Tecavüz davası | Mahkeme; zamanaşımı TBK'ya atıfla | SMK m.7/3-e, 29, 149, 157 |
| Markanız başkasının alan adında veya anahtar sözcüğünde | Tecavüz davası | Mahkeme | SMK m.7/3-d, 29, 149 |
| Alan adının iptali veya devri | Alan adı uyuşmazlık usulleri | Bu kaynakların dışında | - |
Sık Sorulan Sorular
Ticaret unvanımı tescil ettirdim, ayrıca marka tescili gerekir mi?
SMK'daki marka koruması tescil yoluyla elde edilir (m.7/1). Ticaret unvanı tescili, TÜRKPATENT'te marka tescili yerine geçmez; ayrıca TÜRKPATENT kılavuzu, yalnızca unvan olarak kullanımı markasal kullanım saymaz. Başvuru adımları için marka tescili rehberine bakın.
Alan adım var, aynı isimle marka başvurusu yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz; başvuru diğer başvurular gibi mutlak ret incelemesinden ve yayıma itiraz sürecinden geçer. Uzantılar kural olarak ayırt edicilik katmadığından inceleme alan adının asıl kelimesi üzerinden yapılır.
Alan adı uyuşmazlığını TÜRKPATENT çözer mi?
Hayır. TÜRKPATENT marka başvurularını ve itirazları inceler. Alan adı tahsis ve uyuşmazlık usulleri bu yazının kaynaklarında yer almaz; SMK kapsamındaki tecavüz davaları ise mahkemede görülür (SMK m.156).
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · İnternet sitesi tescili · Marka hakkının kapsamı · Marka hükümsüzlüğü · Yayıma itiraz · Benzer marka sorgulama