Kamu alımlarının genel kuralı 4734 sayılı Kamu İhale Kanunudur. Ancak aynı Kanunun 3. maddesi istisnalar sayar ve İletişim Başkanlığı bunlardan ikisini kullanır.
İstisna 1: 3/b — Güvenlik ve Gizlilik
4734 sayılı Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki alımlar için ayrı bir Usul ve Esaslar yürürlüktedir. Dayanağı 3/b bendi ile ek 11. maddedir.
Kapsam (m.2): güvenlik veya istihbarat alanları ile ilişkili olduğuna veya gizlilik içinde yürütülmesi gerektiğine Cumhurbaşkanı tarafından karar verilen veya mevzuatı uyarınca sözleşmenin yürütülmesi sırasında özel güvenlik tedbirleri alınması gereken ya da devlet güvenliğine ilişkin temel menfaatlerin korunmasını gerektiren hâllerle ilgili mal ve hizmet alımları ile yapım işleri.
3/b'de Uygulanan İlkeler — m.5
4734 sayılı Kanunun 5. maddesindeki temel ilkelerin yanı sıra şunlar da dikkate alınır:
- Ulusal menfaatin korunması
- Standardizasyonun ve modernizasyonun sağlanması
- Güvenliğin ve gizliliğin gerektirdiği hususlar
- Süratle hareket ilkesi
İkinci fıkra ayrıca idareye ait her türlü gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve bunlarla ilgili yerlerin güvenliğinin sağlanmasını temel ilkelerden sayar.
İstisna 2: 3/y — Tanıtım ve Dijital Dönüşüm
İkinci Usul ve Esaslar, 4734 sayılı Kanunun 3/y bendi ve ek 11. maddesine dayanır. Amacı (m.1): Cumhurbaşkanlığına bağlı İletişim Başkanlığının Türkiye'nin tanıtımı kapsamında yürüteceği faaliyetler ile dijital dönüşüm ve teknolojik gelişimin sağlanması amacıyla gerçekleştirilecek faaliyetlere ilişkin, yurtiçinde veya yurtdışında yerli ve/veya yabancı gerçek ve tüzel kişilerden yapılacak mal ve hizmet alımlarında uygulanacak usul ve esasları belirlemek.
Yaklaşık Maliyet Nasıl Belirlenir? — 3/y m.5
İhale yapılmadan önce şu kaynaklardan biri, birkaçı veya tamamı herhangi bir öncelik sırası olmadan uygulanarak piyasa fiyat araştırması yapılır ve katma değer vergisi hariç yaklaşık maliyet belirlenir:
- Kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirlenmiş fiyat ve ücretler
- İdare veya kamu kurumlarınca gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlere ait Yİ-ÜFE ile güncellenen fiyat ve ücretler
- Alım konusu iş ile ilgili alanlarda faaliyet gösteren yerli ve yabancı gerçek veya tüzel kişilerden alınan fiyat ve ücretler
- Konusunda uzman kişi veya kuruluşlardan araştırılarak bulunacak fiyat ve ücretler
Yaklaşık maliyet, dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.
İki İstisnanın Karşılaştırması
| Konu | 3/b | 3/y |
|---|---|---|
| Gerekçe | Güvenlik, istihbarat, gizlilik | Tanıtım + dijital dönüşüm ve teknolojik gelişim |
| Ek ilkeler | Ulusal menfaat, standardizasyon, gizlilik, sürat | Piyasa fiyat araştırması ve yaklaşık maliyet disiplini |
| Yabancı yüklenici | Metinde ayrıca vurgulanmaz | Açıkça yurtiçi/yurtdışı, yerli/yabancı gerçek ve tüzel kişiler |
| Ortak dayanak | 4734 ek m.11 | 4734 ek m.11 |
Sözleşmeli Personel
Kamuda sözleşmeli personel çalıştırma, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile düzenlenir. Bu Esaslar, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personelin alımı, sözleşmesi, ücreti, izinleri ve sözleşmenin sona ermesi gibi konuları düzenleyen genel bir metindir ve İletişim Başkanlığı dâhil kamu idareleri için geçerlidir.
Gazeteci İçin Neden Önemli?
İstisna kapsamında yapılan alımlar, Kamu İhale Kurumu'nun genel ilan sisteminde görünmeyebilir. Bu tür harcamaları takip etmek isteyen bir muhabir için yollar: Sayıştay raporları, Başkanlığın faaliyet raporları ve bilgi edinme başvurusu.
Başvuru usulünü bilgi edinme yazısında, ret hâlinde izlenecek yolu itiraz yazısında ele aldık. Ticari sır ve devlet sırrı sınırlarına dikkat edin.
Sonuç
İletişim Başkanlığı, 4734 sayılı Kanunun 3/b bendi kapsamında güvenlik ve gizlilik gerektiren alımları, 3/y bendi kapsamında ise Türkiye'nin tanıtımı ile dijital dönüşüm faaliyetlerine ilişkin alımları ayrı usul ve esaslara göre yapar. Her ikisinin de ortak dayanağı 4734 sayılı Kanunun ek 11. maddesidir. Personel yapısı ise memur, 4/B sözleşmeli ve sürekli işçi olmak üzere üç katmanlıdır.