Yayımlama hakkının durdurulması geçicidir; sona ermesi ise kalıcıdır. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nin 113. maddesi, hakkın hangi hâllerde tamamen biteceğini tek tek sayar. Aşağıda maddedeki bentleri gruplayarak ele aldık.
1. Durdurmanın Kalıcı Hâle Gelmesi
Maddenin (a) bendi durdurma ile sona ermeyi birbirine bağlar: yayımlama hakkının durdurulduğuna ilişkin kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 6 ay içinde yayımlama hakkı yeniden devam etmeyen gazete veya internet haber sitelerinin hakkı sona erer.
2. Yargı Kararıyla Yayımın Durdurulması
(b) bendi: kanunla yetkili kılınmış mercilerce 1 yıl içinde 6 aydan fazla süreyle yayımı durdurulan gazeteler ile erişimi engellenen internet haber sitelerinin hakkı sona erer.
İnternet haber siteleri bakımından bu bent, erişim engelleme kararlarının resmî ilan hakkına doğrudan etkisini gösterir. Erişim engelleme süreçlerini erişim engelleme yazısında ele aldık.
3. Yayına Ara Verme Eşikleri
En sık karşılaşılan sona erme sebebi budur ve gazeteler ile internet haber siteleri için farklı eşikler öngörülmüştür.
| Yayın türü | Eşik | Bent |
|---|---|---|
| Gazeteler | Bir takvim yılı içinde, birbiri ardına veya fasılalı olarak 3 günden fazla ara vermek | (c) |
| İnternet haber siteleri | Bir takvim yılı içinde, birbiri ardına veya fasılalı olarak 7 günden fazla yayında sürekliliği ihlal etmek | (ç) |
İki ortak şart vardır. Birincisi, ara vermenin kendi kusuru ya da giderilmesi kendi elinde bulunan sebeplerle olması. İkincisi, gazeteler bakımından Ramazan ve Kurban Bayramları dışında olması — bayram günleri bu hesaba katılmaz.
"Fasılalı olarak" ifadesi kritiktir: günlerin arka arkaya olması gerekmez. Yıl içinde dağınık dört gün yayın yapmayan bir gazete de eşiği aşmış olur.
4. Basılı Nüsha Teslim Etmemek
Gazetelere özgü iki bent, teslim yükümlülüğünü sona erme sebebi hâline getirir:
| Gazete | Eşik | Bent |
|---|---|---|
| Resmî ilan yayımı ile alakalı günlük gazeteler | Bir takvim yılı içinde 10 sayısının basılı nüshasını süresinde teslim etmemek | (d) |
| Resmî ilan yayımı ile alakalı günlük olmayan gazeteler | Bir takvim yılı içinde 5 sayısının basılı nüshasını süresinde teslim etmemek | (e) |
Teslim yükümlülüğü 35. maddede düzenlenmiştir. Nüsha teslimini takip etmek için nüsha teslim takibi aracını kullanabilirsiniz.
5. Gerçek Dışı Nüsha ve Sonradan Basım
(f) bendi: Kuruma teslim edilen basılı ve elektronik nüshaları gerçek dışı ve yanıltıcı olan veya gününde yayımlanmayan sayılarını sonradan basan gazete veya dergilerin hakkı sona erer.
Bu bent, eksik günü sonradan basarak kapatma pratiğini doğrudan hedef alır. Yayımlanmayan bir sayıyı sonradan basıp teslim etmek, ara verme ihlalini düzeltmez; ayrı ve daha ağır bir sona erme sebebi oluşturur.
6. Ad veya Alan Adı Değişikliği İhlali
(g) bendi: isimlerini veya alan adlarını 26. maddede yer alan usul ve esaslara aykırı şekilde değiştiren gazete veya internet haber sitelerinin hakkı sona erer.
26. madde ad ve alan adı değişikliğini sıkı kurallara bağlar. Ayrıntısını ad değişikliği yazısında ele aldık.
7. Denetimin Engellenmesi
(ğ) bendi: engelleme fiilinin kesinleşmiş yargı kararı ile mahkûmiyete yol açtığı durumlarda, kontrol kurullarının yaptığı denetimi engelleyen gazete veya internet haber sitelerinin hakkı sona erer.
Bendin şartı dikkat çekicidir: sona erme için kesinleşmiş bir mahkûmiyet aranır. Buna karşılık 101. madde, denetimi engelleyen yayının hakkının durdurulacağını ve hak yeniden devam etse dahi durduğu süreye ilişkin telafi uygulanmayacağını ayrıca düzenler. Yani engelleme, mahkûmiyet olmadan da ağır sonuç doğurur.
8. Dergilere Özgü Hâl ve Diğer Sebepler
- (h) Yayımına ara veren veya aynı takvim yılı içinde 2 sayısını 1 defadan fazla birleştiren ya da birden fazla sayısını tek sayıda toplayan dergiler.
- (ı) Kurum nezdinde gerçekleştirdiği işlemler veya sunduğu beyan ve belgeler 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve özel ceza kanunları uyarınca suç teşkil eden süreli yayınlar.
- (i) Yayımlama hakkından feragat ettiğini Kuruma imzalı olarak bildiren süreli yayınlar.
Bekleme Süresindeyken Nasıl Uygulanır?
16. maddenin üçüncü fıkrası önemli bir farklılık getirir: bekleme süresi içindeki gazeteler veya internet haber siteleri hakkında 113. maddenin birinci fıkrası hükmü, takvim yılı yerine bekleme süresi başlangıç tarihi esas alınarak uygulanır.
Yani henüz hak kazanmamış bir yayında da bu eşikler işler; sayaç takvim yılına göre değil, bekleme süresinin başladığı tarihe göre tutulur.
Sonuç
Yayımlama hakkı; durdurma kararından itibaren 6 ay içinde ihlalin giderilmemesi, yargı kararıyla 1 yıl içinde 6 aydan fazla yayımın durdurulması veya erişimin engellenmesi, gazetelerde 3 günden fazla ara verme, internet haber sitelerinde 7 günden fazla süreklilik ihlali, nüsha teslim eşiklerinin aşılması, gerçek dışı nüsha, ad/alan adı değişikliği ihlali, denetim engelleme, dergilerde sayı birleştirme, suç teşkil eden beyan ve feragat hâllerinde sona erer.
Durdurma ile sona ermenin farkını ilan kesme yazısında, itiraz yolunu itiraz yazısında ele aldık.