Evet. Bu hak, Basın Kanununun kişilere tanıdığı en doğrudan araçtır ve mahkeme kararı beklemeden işler: metni gönderirsiniz, sorumlu müdür yayımlamak zorundadır. Mahkeme ancak yayımlanmadığında devreye girer.
Hakkın doğduğu hâl
5187 m.14/1: "Süreli yayınlarda kişilerin şeref ve haysiyetini ihlâl edici veya kişilerle ilgili gerçeğe aykırı yayım yapılması hâlinde, bundan zarar gören kişinin ... düzeltme ve cevap yazısını; sorumlu müdür hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın ... yayımlamak zorundadır."
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| İki alternatiften biri | Şeref ve haysiyeti ihlâl edici veya gerçeğe aykırı yayım |
| Kişiyle ilgili olmalı | Genel bir konudaki yanlışlık bu hakkı doğurmaz |
| Zarar görmüş olmalı | Hakkı, yayımdan zarar gören kişi kullanır |
| Metin suç unsuru içermemeli | m.14/1 |
| Üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmamalı | m.14/1 |
Süreler
| Adım | Süre | Not |
|---|---|---|
| Metni göndermek | Yayım tarihinden itibaren 2 ay | m.14/1 |
| Günlük süreli yayında yayımlama | Yazıyı aldığı tarihten en geç 3 gün | m.14/1 |
| Diğer süreli yayınlarda yayımlama | Üç günden sonraki ilk nüsha | m.14/1 |
| İnternet haber sitesinde yayımlama | Yazıyı aldığı tarihten en geç 1 gün | m.14/1 (7418 ile eklendi) |
| Yayımlanmazsa mahkemeye başvuru | Yayım için tanınan sürenin bitiminden 15 gün | m.14/5 |
| Kurala aykırı yayımlanırsa başvuru | Yayım tarihinden 15 gün | m.14/5 |
| Sulh ceza hâkiminin kararı | 3 gün, duruşma yapmaksızın | m.14/5 |
| Acele itiraz | Yetkili makam 3 gün içinde inceler, kararı kesindir | m.14/6 |
| Mirasçı kullanırsa | İki aylık süreye 1 ay ilave edilir | m.14/8 |
Metnin biçimi ve yeri
m.14/1 yayımın biçimini de belirler: düzeltme ve cevap, "ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, aynı puntolarla ve aynı şekilde" yayımlanır. İnternet haber sitelerinde ayrıca URL bağlantısı sağlanmak suretiyle yayımlanır.
m.14/2: "Düzeltme ve cevapta, buna neden olan eser belirtilir. Düzeltme ve cevap, ilgili yazıdan uzun olamaz. Düzeltme ve cevaba neden olan eserin yirmi satırdan az yazı veya resim veya karikatür olması hâllerinde düzeltme ve cevap otuz satırı geçemez."
Sorumlu müdür metni değiştiremez
Kanunun ifadesi kesindir: sorumlu müdür metni "hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın" yayımlar. Yayıncı metne kendi yorumunu ekleyemez, kısaltamaz, cevabın altına karşı görüş yazamaz.
Birden fazla baskı varsa
m.14/3: "Süreli yayının birden fazla yerde basılması hâlinde, düzeltme ve cevap yazısı, düzeltme ve cevap hakkının kullanılmasına sebebiyet veren eserin yayımlandığı bütün baskılarda yayımlanır."
İçerik kaldırılmış veya erişim engellenmişse
7418 ile eklenen cümle özel bir düzen kurar: "Yayın hakkında verilen erişimin engellenmesi ve/veya içeriğin çıkarılması kararının uygulanması ya da internet haber sitesi tarafından içeriğin kendiliğinden çıkarılması durumunda, düzeltme ve cevap metni ilgili yayının yapıldığı internet haber sitesinde ilk yirmi dört saati ana sayfada olmak üzere bir hafta süreyle yayımlanır."
Radyo ve televizyonda farklı süreler
Yayın hizmetlerinde cevap ve düzeltme hakkı 5187'ye değil 6112 m.18'e tabidir: talep 60 gün, yayımlama 7 gün içinde ve yayının yapıldığı saat ve programda yapılır. Bu farkı televizyon yazısında ele aldık.
Mirasçılar
m.14/8: "Düzeltme ve cevap hakkına sahip olan kişinin ölmesi hâlinde bu hak, mirasçılardan biri tarafından kullanılabilir. Bu durumda, birinci fıkradaki iki aylık düzeltme ve cevap hakkı süresine bir ay ilave edilir."
Sürelerin ayrıntısını süre yazısında, ret hâlini ret yazısında anlattık.