Bu soruda güncel bir gelişme var ve eski kaynaklar hâlâ yanlış bilgi veriyor. 5953 sayılı Kanun'un 14. maddesi eskiden ücretin gecikmesi hâlinde her gün için %5 fazlasıyla ödeme öngörüyordu. Bu fıkra Anayasa Mahkemesinin 25/12/2019 tarihli ve E.2019/108, K.2019/101 sayılı kararıyla iptal edildi; iptal 14/2/2020'de yürürlüğe girdi.
Bugün Geçerli Yaptırım
Gecikmenin bugünkü karşılığı 27. maddenin (a) bendindedir: 14. maddedeki ücreti zaruret olmaksızın zamanında ödemeyen veya bankaya yatırılmaksızın ödeyen işverene, her bir gazeteci için idarî para cezası uygulanır.
| Unsur | İçeriği |
|---|---|
| Fiil | Ücreti zamanında ödememek veya bankaya yatırmadan ödemek |
| İstisna | "Zaruret" hâli — maddede bu kayıt var |
| Ceza türü | İdarî para cezası |
| Hesap birimi | Her bir gazeteci için ayrı |
| Cezayı veren | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürü (m.30) |
Cezanın kişi başına işlemesi belirleyicidir: on kişilik bir kadroda bir aylık gecikme, on ayrı ceza demektir.
Gazetecinin Elindeki Yollar
İdarî para cezası devlet tarafından uygulanır ve gazetecinin cebine girmez. Gazeteci açısından yollar ayrıdır:
- Alacak davası. Ödenmeyen ücret için iş mahkemesinde dava açılabilir; Ek 4. maddeye göre bu Kanundan doğan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür.
- Haklı nedenle fesih. Ücretin ödenmemesi, gazeteci açısından sözleşmeyi haklı nedenle feshetme tartışmasını doğurur; somut olayda avukatınıza danışın.
- Bakanlığa bildirim. 24. maddeye göre bu Kanunun takip, murakabe ve teftişi Çalışma Bakanlığınca yürütülür.
Gecikme Faizi Ne Olacak?
Kanundaki özel gecikme zammı iptal edildiğine göre, geç ödenen ücrete uygulanacak faiz genel hükümlere göre belirlenir. Oranı ve başlangıç tarihini somut olayda avukatınızla tespit edin; bu yazı hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İptal Edilen Diğer İki Hüküm
Anayasa Mahkemesi bu Kanunda son yıllarda iki iptal daha yaptı; ücret ve tazminat hesabı yapanların bilmesi gerekir:
| Karar | İptal edilen | Yürürlük |
|---|---|---|
| 19/9/2019 — E.2019/48, K.2019/74 | Ek m.1'in fazla mesai ücretinin ödeme zamanına ilişkin ikinci cümlesi | 19/11/2019 |
| 25/12/2019 — E.2019/108, K.2019/101 | m.14'ün ikinci fıkrası (günlük %5 gecikme zammı) | 14/2/2020 |
| 4/5/2023 — E.2021/62, K.2023/89 | m.6'nın ilk fıkrası ve tazminat fıkrasındaki ikinci cümle | 14/6/2023 |
Üçüncü satırın kıdem tazminatı rejimine etkisini kıdem tazminatı yazısında ayrıntılı ele aldık.
Sonuç
Günlük %5 gecikme zammı 14/2/2020'den itibaren yürürlükte değildir. Bugün geçerli yaptırım, 27. maddenin (a) bendindeki ve her bir gazeteci için ayrı uygulanan idarî para cezasıdır. Gazeteci ayrıca iş mahkemesinde alacak davası açabilir.