5953 sayılı Kanun'un 14. maddesi tek cümleyle başlar: kararlaştırılan ücret her ay peşin olarak ödenir. Bu, 4857'den ayrılan ve uygulamada en çok gözden kaçan farklardan biridir — İş Kanunu'nda ücret çalışıldıktan sonra ödenirken, gazetecinin ücreti ayın başında peşin ödenir.
"Peşin" Ne Demek?
Peşin ödeme, ücretin o ayki çalışma karşılığı olarak ay başında ödenmesi demektir. Ay sonunda ödeme yapan bir bordro düzeni, maddeye uygun değildir.
| Rejim | Ödeme zamanı |
|---|---|
| 5953 (gazeteci) | Her ay peşin — ay başında |
| 4857 (işçi) | Çalışma karşılığı, en geç ayda bir |
Peşin Ödemenin İkinci Sonucu: İade Yok
Maddenin devamı, peşin ödemenin doğal sonucunu düzenler: sözleşme süresinden önce ve gazetecinin kusuru olmaksızın feshedilirse, gazeteci peşin aldığı ücretin işlememiş kısmını iade etmek zorunda değildir.
Örnek: ayın 1'inde tam ay ücretini peşin almış bir muhabirin sözleşmesi ayın 10'unda kusuru olmaksızın feshedilirse, kalan 20 günün ücreti geri istenemez.
İlave Ücretlerin Sigorta Primi
Aynı madde bir yükümlülük daha getirir: ilave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi mecburidir. Yani sözleşmedeki aylık ücretin dışında ödenen kalemler — telif, sipariş yazı bedeli, fazla mesai — prim matrahının dışında bırakılamaz.
Sözleşme dışı yazılar için ödenen ücreti ayrı bir yazıda ele aldık.
Ödenmezse Yaptırım
27. maddenin (a) bendi, 14. maddedeki ücreti zaruret olmaksızın zamanında ödemeyen veya bankaya yatırılmaksızın ödeyen işverene her bir gazeteci için idarî para cezası öngörür. Ceza kişi başına işlediği için kalabalık kadroda toplam hızla büyür.
Sonuç
Gazeteci ücreti her ay peşin ödenir. Süresinden önce ve gazetecinin kusuru olmaksızın yapılan fesihte, peşin alınan ücretin işlememiş kısmı geri istenemez. İlave ücretlerin sigorta primleri de ödenmek zorundadır.
Banka zorunluluğunu banka yazısında, gecikmenin sonucunu gecikme yazısında ele aldık.