Kısa cevap: hayır. Yasak kanunda doğrudan yazılıdır ve hâkimin izniyle aşılabilecek bir usul kuralı olarak düzenlenmemiştir.
Hükmün metni: CMK m.183
"180 inci maddenin beşinci fıkrası ile 196 ncı maddenin dördüncü fıkrası hükmü saklı olmak üzere, adliye binası içerisinde ve duruşma başladıktan sonra duruşma salonunda her türlü sesli veya görüntülü kayıt veya nakil olanağı sağlayan aletler kullanılamaz. Bu hüküm, adliye binası içerisinde ve dışındaki diğer adlî işlemlerin icrasında da uygulanır."
Yasağın üç ayrı alanı
| Alan | Kapsam |
|---|---|
| Adliye binası içerisi | Duruşma olsun olmasın, bina içinde kayıt ve nakil aleti kullanılamaz |
| Duruşma salonu | Duruşma başladıktan sonra kayıt ve nakil yasaktır |
| Diğer adlî işlemler | Keşif, olay yeri incelemesi gibi işlemler — bina içinde ve dışında |
Üçüncü alan sık gözden kaçar: yasak adliye binasıyla sınırlı değildir. Bina dışında yapılan bir keşif veya adlî işlem sırasında da kayıt ve nakil yasaktır.
Maddedeki iki istisna basına ilişkin değil
m.183'ün saklı tuttuğu CMK m.180/5 ve m.196/4, mahkemenin kendi görüntülü ve sesli iletişim tekniğini kullanmasına ilişkindir: tanık veya bilirkişinin aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle dinlenmesi (m.180/5) ve hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda sanığın bu yolla sorgusunun yapılması ya da duruşmalara katılmasına karar verilmesi (m.196/4). Bunlar basına bir kayıt hakkı vermez.
Ceza yaptırımı: TCK m.286
"Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan veya nakleden kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır."
Maddedeki iki fiil ayrıdır: kayda almak ve nakletmek. Canlı yayın yapmak kayıt yapmasa bile "nakletme" fiilini oluşturur.
Yayımlamak ayrı bir suç doğurabilir
Kayıt yapmak ile yayımlamak farklı fiillerdir ve farklı hükümlere tabidir:
| Fiil | Hüküm | Ceza |
|---|---|---|
| Salonda veya adliyede kayıt/nakil | TCK m.286 | Altı aya kadar hapis |
| Kapalı duruşma içeriğinin yayımı | TCK m.285/3 | 1 – 3 yıl hapis veya adlî para cezası |
| Suçlu algısı yaratan görüntü yayını | TCK m.285/5 | 6 ay – 2 yıl hapis |
| Yayım yasağı kararına aykırılık | CMK m.187/3 kararı | Karara göre değerlendirilir |
Peki duruşma nasıl haber yapılır
Açık duruşmada yayım yasağı yoksa, duruşmada geçenler yazıyla aktarılabilir. Yasak kayıt ve nakle ilişkindir, izlemeye ve not almaya değil. CMK m.182/1 uyarınca duruşma herkese açıktır.
- Duruşmayı izleyin ve not alın; kayıt cihazı kullanmayın.
- Beyanları doğrudan alıntılarken tutanağa dayanmaya özen gösterin.
- Görsel ihtiyacı için adliye dışında, bina sınırının ötesinde çekim planlayın.
- Mahkemenin CMK m.187/3 uyarınca yayım yasağı koyup koymadığını kontrol edin.
- Kimliği korunan kişileri metinden ayıklayın (5187 m.21).
Bina içi ve koridor çekimini koridor yazısında, kapalı duruşma yasağını kapalı duruşma yazısında ele aldık.