Çocuk haberciliğinin ve muzır neşriyat mevzuatının anayasal dayanağı bu maddededir. 2010 değişikliğiyle eklenen iki fıkra, çocuğu doğrudan hak öznesi hâline getirmiştir.
Maddenin Metni
Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. ("ve eşler arasında eşitliğe dayanır" ibaresi 3/10/2001-4709/17 md. ile eklenmiştir.)
Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/4 md.) Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/4 md.) Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır.
Habercilik İçin Üç Kavram
| Kavram | Metindeki karşılığı | Habercilikte anlamı |
|---|---|---|
| Çocuğun yüksek yararı | "yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça" | Haberin çocuk üzerindeki etkisi, haber değerinden önce tartılır |
| İstismara karşı koruma | "her türlü istismara ve şiddete karşı" | Mağdur çocuğun kimliğinin ve görüntüsünün korunması |
| Devletin pozitif yükümlülüğü | "koruyucu tedbirleri alır" | Yayın alanında koruyucu düzenleme yapma yetkisi |
Kanundaki Karşılıkları
- 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu — küçüklerin maneviyatı üzerinde muzır tesir yapacak yayınlara ilişkin kurul, inceleme ve tedbir rejimi.
- 6112 sayılı Kanun — yayın hizmetlerinde koruyucu sembol sistemi ve çocukların korunmasına ilişkin yayın hizmet ilkeleri.
- Basın Kanunu — küçüklerin kimliğinin açıklanmasına ilişkin sınırlar.
Muzır neşriyat rejiminin tamamını muzır neşriyat yönergesinde, yayıncılık tarafını RTÜK yönergesinde ele aldık.
Basın Hürriyetiyle Dengesi
m.26/2'nin sınırlama sebepleri arasında "başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının" korunması yer alır. m.41 ise bu sebebin çocuklar bakımından anayasal ağırlığını gösterir.
Sonuç
Anayasa m.41, Devlete ananın ve çocukların korunması için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü yükler. 2010'da eklenen fıkralarla her çocuğa korunma ve bakımdan yararlanma hakkı tanınmış ve Devlete her türlü istismara ve şiddete karşı koruyucu tedbir alma görevi verilmiştir. Çocuk haberciliğine ilişkin sınırlamaların anayasal zemini budur.