2018'de Cumhurbaşkanlığı sistemine geçiş, basın mevzuatını da baştan sona etkiledi. Bu değişikliklerin çoğu 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapıldı.
KHK'nın Kimliği
| Bilgi | Değer |
|---|---|
| Adı | Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname |
| Numarası | 703 |
| Tarihi | 2/7/2018 |
| Yürürlük | 9/7/2018 — 24/6/2018'de birlikte yapılan TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarih |
Basın Mevzuatındaki Dokunuşlar
KHK, kanunları tek tek ele alan maddelerden oluşur. Basın ve medya alanını ilgilendiren maddeler:
| KHK maddesi | Dokunduğu kanun |
|---|---|
| m.33 | 7201 sayılı Tebligat Kanunu |
| m.34 | 3230 sayılı Tanıtma Fonu Kanunu |
| m.35 | 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu |
| m.38 | 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu |
| m.95 | 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu |
| m.122 | 231 sayılı BYEGM KHK'sı — YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI |
| m.162 | 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun |
| m.163 | 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu |
| m.164 | 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun |
Değişikliklerin Ortak Mantığı
Değişikliklerin büyük kısmı ibare değişikliğidir: eski sistemin makamları yeni sistemin makamlarıyla değiştirilmiştir.
| Eski ibare | Yeni ibare |
|---|---|
| Başbakan | Cumhurbaşkanı |
| Başbakanlık | Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek bakanlık veya kurum ya da Cumhurbaşkanlığı |
| Bakanlar Kurulu | Cumhurbaşkanı |
Tanıtma Fonu Kanunu bu mantığın somut bir örneğidir. 3230 sayılı Kanun'un dipnotlarına göre 703 sayılı KHK m.34 ile:
- m.2 — "Başbakanın" ibaresi "Cumhurbaşkanının" olarak değiştirildi ve sekretarya hizmetlerine ilişkin cümle eklendi.
- m.3/c — "Başbakanlık" ibaresi "Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek bakanlık veya kurum" oldu.
- m.3/d — "Bakanlar Kurulu" ibaresi "Cumhurbaşkanı" oldu.
- m.4 — "Başbakanın" ibaresi "Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek bakanlık veya kurumun", "Başbakanlık" ibaresi "Cumhurbaşkanlığı" oldu.
- m.7 — "Başbakanlık" ibaresi "Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek bakanlık veya kurum" oldu.
- m.9 — "Bakanlar Kurulu" ibaresi "Cumhurbaşkanı" oldu.
Bir Kaldırma: BYEGM
Bu, BYEGM döneminin sonu ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı döneminin başlangıcıdır. Başkanlığın teşkilatı 24/7/2018 tarihli ve 14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmiştir. Ayrıntısını BYEGM dönemi yazısında ele aldık.
Neden Önemli?
Üç pratik sonucu vardır:
- Eski metinler yanıltır. 2018 öncesi bir kaynakta "Başbakanlık" görüyorsanız, güncel metinde karşılığı büyük olasılıkla değişmiştir.
- Dayanak zincirleri değişti. BYEGM'ye dayanan düzenlemeler artık İletişim Başkanlığı'na bağlanmıştır.
- Yetkili makam değişti. Onay, karar ve görevlendirme yetkileri Cumhurbaşkanı ya da Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek bakanlık veya kuruma geçmiştir.
Mevzuat Okuma Alışkanlığı
Sonuç
703 sayılı KHK, Cumhurbaşkanlığı sistemine uyum amacıyla basın mevzuatının pek çok kanununa dokunmuştur: 7201, 3230, 4982, 1117, 2954, 195, 6698 ve 6112. Değişikliklerin çoğu makam ibarelerinin güncellenmesidir; en köklü etkisi ise 122. maddeyle 231 sayılı BYEGM Kararnamesinin yürürlükten kaldırılmasıdır. Yürürlük tarihi 9/7/2018'dir.