Türkiye'de basın ve enformasyon alanının kurumsal çatısı 2018'de değişti. Bugünkü yapının temel metni 14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesidir.
Kararnamenin Kimliği
| Bilgi | Değer |
|---|---|
| Adı | İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi |
| Numarası | 14 |
| Resmî Gazete | 24/7/2018 — Sayı 30488 |
1. madde amacı verir: Cumhurbaşkanlığına bağlı genel bütçeli İletişim Başkanlığının kurulmasına, teşkilat, görev ve yetkilerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek.
Neyin Yerine Geldi?
Kararname, kaldırılan bir yapının yerini aldı. 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 122. maddesi, 8/6/1984 tarihli ve 231 sayılı Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameyi yürürlükten kaldırmıştır; yürürlük tarihi 9/7/2018'dir.
Ayrıntısını BYEGM dönemi yazısında ele aldık.
On Hizmet Birimi
5. maddeye göre Başkanlık şu hizmet birimlerinden oluşur:
| # | Birim | Not |
|---|---|---|
| 1 | Kamu Diplomasisi Dairesi Başkanlığı | — |
| 2 | Stratejik İletişim ve Kriz Yönetimi Dairesi Başkanlığı | Ek: 66 sayılı CBK (RG 18/9/2020-31248) |
| 3 | Basın ve Yayın Dairesi Başkanlığı | — |
| 4 | Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığı | — |
| 5 | Tercüme Dairesi Başkanlığı | — |
| 6 | Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığı | Değişik: 92 sayılı CBK (RG 19/2/2022-31755) |
| 7 | Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı | Ek: 92 sayılı CBK |
| 8 | Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı | — |
| 9 | Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı | — |
| 10 | Hukuk Müşavirliği ve Özel Kalem Müdürlüğü | Özel Kalem: Ek 66 sayılı CBK |
Gazeteciyi Doğrudan İlgilendiren Maddeler
| Madde | Konu | Gazeteci için anlamı |
|---|---|---|
| m.7 | Basın ve Yayın Dairesi Başkanlığı | Akreditasyon ve basın kartı düzenleme |
| m.8 | Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığı | Bilgi edinme başvuruları ve CİMER |
| m.14 | Anadolu Ajansı | Sözleşme ve denetim ilişkisi |
| m.15 | Tanıtma Fonu | Proje inceleme ve sunma |
| m.19 | Düzenleme görev ve yetkisi | Yönetmelik ve yönergelerin dayanağı |
| m.22 | Yurtdışı ve taşra teşkilatı | 19 bölge müdürlüğü — başvuruların kabul yeri |
Anayasa Mahkemesi İptalleri
| Madde | İptal kararı |
|---|---|
| m.3 (Görev) | Anayasa Mahkemesinin 18/1/2024 tarihli ve E.2022/93, K.2024/9 sayılı Kararı |
| m.14 (Anadolu Ajansı) | İkinci ve üçüncü cümle — 30/12/2020 tarihli ve E.2019/71, K.2020/82 sayılı Karar |
| m.17 | "…arı yönetimi…" ibareleri iptal edilmiştir |
| m.22 (Yurtdışı ve taşra teşkilatı) | E.2018/134, K.2021/13 sayılı Karar |
| m.14 ilgili | E.2020/88, K.2023/224 sayılı Karar |
Değiştiren Kararnameler
- 33 sayılı CBK (RG 19/4/2019-30750) — m.14 değişikliği
- 66 sayılı CBK (RG 18/9/2020-31248) — Stratejik İletişim ve Kriz Yönetimi Dairesi ile Özel Kalem Müdürlüğünün eklenmesi, m.7 ve m.8'de değişiklikler, taşra teşkilatı fıkralarının eklenmesi
- 92 sayılı CBK (RG 19/2/2022-31755) — Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığının yeniden düzenlenmesi ve Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının eklenmesi
Dayanak Olduğu Düzenlemeler
14 sayılı CBK, basın alanındaki pek çok alt düzenlemenin dayanağıdır:
| Düzenleme | Dayanak maddesi |
|---|---|
| Bölge Müdürlüklerinin Görev ve Yetkileri Hakkında Yönetmelik | m.19 ve m.22 |
| Devlet Enformasyon Sisteminin Kullanılmasına İlişkin Yönerge | m.19 |
| Anadolu Ajansı Denetim Yönergesi | m.14 |
| Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) Yönetmeliği | m.3/3 |
| Hizmet Damgalı Pasaport Yönergesi | m.3/1-h |
Sonuç
14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Cumhurbaşkanlığına bağlı genel bütçeli İletişim Başkanlığının kuruluşunu, teşkilatını, görev ve yetkilerini düzenler. Başkanlık on hizmet biriminden oluşur; basın kartı ve akreditasyon Basın ve Yayın Dairesi Başkanlığında, bilgi edinme ve CİMER Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığındadır. Kararnamenin bazı hükümleri Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.