Kural serbestidir. m.4/1: "Yayın hizmetlerinin alımı ve yeniden iletimi serbesttir. Yeniden iletim, ancak Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili hükümleri çerçevesinde sınırlandırılabilir."
Serbestinin iki yüzü
| Kavram | Kural |
|---|---|
| Yayın hizmetlerinin alımı | Serbest |
| Yayın hizmetlerinin yeniden iletimi | Serbest |
| Sınırlama imkânı | Yalnız Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili hükümleri çerçevesinde |
İkinci cümledeki sınırlama yetkisi dardır: kanun, Üst Kurula genel bir kısıtlama yetkisi vermez; sınırlamayı uluslararası sözleşme hükümlerine bağlar.
Neyin yeniden iletim sayılmadığı
m.4/2 önemli bir tanım dışılık getirir: "Bir medya hizmet sağlayıcı kuruluşun aynı yayın hizmetini uydu, kablo ve karasal gibi farklı ortamlardan değişiklik yapmaksızın eş zamanlı olarak iletmesi yeniden iletim olarak kabul edilmez."
Yani bir kanalın kendi yayınını aynı anda ve değiştirmeden birden çok ortamdan vermesi, yeniden iletim değildir. Üç şart birlikte aranır:
- Aynı yayın hizmeti olacak
- Değişiklik yapılmaksızın iletilecek
- Eş zamanlı olacak
Üç şarttan biri eksikse — örneğin ortamlardan birinde farklı reklam kuşağı veriliyorsa ya da yayın gecikmeli aktarılıyorsa — durum yeniden iletim rejimi bakımından yeniden değerlendirilir.
Telif hakları saklı
m.4/3: "5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla yeniden iletimin usul ve esasları Üst Kurulca yönetmelikle düzenlenir."
Kısa gösterimde de aynı ayrım var
Kanun aynı ayrımı m.16'da tekrar eder: kamuoyu için büyük önem taşıyan olayların münhasır yayın haklarına sahip televizyon yayıncıları, "5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında, diğer yayıncılara âdil, makul ve eşitlikçi bir temelde bedeli karşılığında kısa gösterim hakkı sağlamak zorundadır" (m.16/1). Yayın mevzuatı erişimi zorunlu kılar; bedeli ve telif çerçevesini ortadan kaldırmaz.
İletim yetkisi ve yaptırım tarafı
Yeniden iletimi gerçekleştiren platform, multipleks ve altyapı işletmecileri Üst Kurulun yetkilendirmesine tabidir. m.37/1-ç uyarınca Üst Kurul, bu işletmecilerin uymaları gereken idarî, malî ve teknik şartları belirler, bunlara yayın iletim yetkisi verir ve gerektiğinde iptal eder.
m.29 çerçevesinde, yayın lisansı iptal edilen medya hizmet sağlayıcıların yayınlarının iletimini durdurmayan işletmecinin yayın iletim yetkisi iptal edilir. Yani bir kanalın lisansı gittiğinde, o kanalı iletmeye devam eden platform da yaptırımla karşılaşır.
Yaptırım
m.4 ve buna dayanan Üst Kurul düzenlemelerinin ihlali m.32/2 kapsamındadır: brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idarî para cezası; radyo için 1.000 TL, televizyon ve isteğe bağlı hizmetler için 10.000 TL alt sınırla. Fıkra, "bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen" kuruluşları da kapsadığı için, m.4/3 uyarınca çıkarılan yönetmeliğe aykırılık da bu bantta değerlendirilir.
Lisansız yayın hâlinde ise sonuç adlîdir: m.33/1 uyarınca lisans almadan veya lisansı iptal edilmiş olmasına rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
Kısa gösterim rejimini kısa gösterim yazısında, lisans iptalinin sonuçlarını lisans iptali yazısında ele aldık.