Kural tek cümlelik ve nettir: bir yıl. 6112 sayılı Kanunun 25. maddesinin birinci fıkrası, özel medya hizmet sağlayıcıların yaptıkları her yayının kaydını bir yıl süreyle muhafaza etmekle yükümlü olduğunu söyler. "Her yayın" ifadesi geniştir: canlı yayın, banttan yayın, reklam kuşağı, program tanıtımı — hepsi kapsamdadır.
Sürenin uzadığı hâl: soruşturma veya kovuşturma
m.25/3 bir yıllık süreyi askıya alan tek hükümdür: "Yayının herhangi bir şekilde soruşturma veya kovuşturma konusu yapılması hâlinde, bu işlemlerin sonuçlandığının yetkili mercilerce ilgili medya hizmet sağlayıcı kuruluşa yazılı olarak bildirilmesine kadar soruşturma veya kovuşturma konusu yayın kaydının saklanması zorunludur."
Buradaki üç ayrıntı önemlidir. Birincisi, süre belirsizdir — dava beş yıl sürerse kayıt beş yıl saklanır. İkincisi, saklama yükümlülüğünü sona erdiren şey davanın bitmesi değil, bitişin yazılı olarak bildirilmesidir. Üçüncüsü, uzama yalnız soruşturma veya kovuşturma konusu yayın içindir; aynı günün diğer yayınları normal bir yıllık süreye tabidir.
| Durum | Saklama süresi | Sona erme anı |
|---|---|---|
| Olağan yayın | 1 yıl | Yayın tarihinden itibaren bir yılın dolması |
| Soruşturma veya kovuşturma konusu yayın | Belirsiz | İşlemlerin sonuçlandığının yetkili mercilerce yazılı bildirimi |
| Üst Kurulun kayıt talep ettiği yayın | 1 yıl (talep süreyi uzatmaz) | Talebe on gün içinde cevap verilir |
Üçüncü kişiler kayıttan kopya alabilir
m.25/1'in ikinci cümlesi çoğu kuruluşun bilmediği bir hak tanır: "Gerçek ve tüzel kişiler yapacakları işlemlere esas olmak üzere bu süre içinde yazılı olarak Üst Kurula başvurmak ve Üst Kurulca belirlenecek ücreti ödemek suretiyle yayın kaydından bir kopya alabilir."
- Başvuru yayıncıya değil Üst Kurula yapılır.
- Başvuru yazılı olmalıdır.
- Üst Kurulca belirlenen ücret ödenir.
- Talep bir yıllık süre içinde yapılmalıdır; süre dolduktan sonra kayıt bulunmayabilir.
Bu hüküm, hakkında yayın yapılan kişiler için delil elde etmenin kanunî yoludur. Cevap ve düzeltme hakkını kullanacak kişinin (m.18, altmış gün) veya tazminat davası açacak kişinin ilk işi genellikle budur.
Kaydın niteliği: "aslına uygun" olmalı
m.33/4 saklama yükümlülüğünün gerçek ölçüsünü gösterir: "Gönderilen kayıtların içerik bakımından istenen yayın olmaması veya kayıtlarda tahrifat, çıkarma, silme gibi işlemler yapılması hâlinde, özel medya hizmet sağlayıcı kuruluşların sorumlu müdürü beşbin günden onbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır."
Bu, kaydı hiç saklamamaktan daha ağır bir cezadır. Yani düzenlenmiş, kesilmiş veya sansürlenmiş bir kayıt göndermek, kayıt yokmuş demekten kötüdür.
Arşivi ne olarak saklamalı
Kanun teknik format şartı koymaz; ölçüt "aslına uygunluk"tur. Uygulamada işe yarayan asgarî düzen şudur:
- Kesintisiz kayıt — kuşak kuşak değil, yayın akışının tamamı
- Tarih ve saat damgası (kaydın hangi ana ait olduğu tartışmasız olmalı)
- Değiştirilemezliği gösteren bir bütünlük kaydı (örneğin özet/hash kaydı)
- Yedekleme — tek kopya, tek diskte tutmak yükümlülüğü karşılamaz
- Soruşturma konusu yayınlar için ayrı ve silinmez bir klasör
Yükümlülük kimde: sorumlu müdürde
m.33/3 ve m.33/4'teki adlî para cezalarının muhatabı kuruluş değil sorumlu müdürdür. m.46/1 uyarınca yayından doğan sorumluluk yayını yöneten veya programı yapanla birlikte sorumlu müdüre aittir ve bu, kuruluşun kendi sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Arşiv düzeninin işleyip işlemediğini denetlemek doğrudan sorumlu müdürün kişisel riskidir.
Kayıt talebine cevap süresini on günlük süre yazısında, sorumluluğun dağılımını sorumluluk yazısında anlattık.