Bandrolün hukukî muhatabı tüketici değil, imalatçı ve ithalatçıdır. 3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanununun 3. maddesi bunu açıkça yazar: "Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen cihazları imal edenler satıştan önce; ithal edenler ise serbest dolaşıma girişinde bandrol veya etiket almaya mecburdur."
Bandrolü kim verir
m.3'ün ikinci fıkrası: "Bu bandrol veya etiketler Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından veya bu Kurumun yetkili kılacağı diğer kurum veya kuruluşlar tarafından verilir."
Matrah: KDV matrahı, bir defaya mahsus
m.4/a, ücretin hangi tutar üzerinden alınacağını belirler: imal edenler için cihazın satış faturasındaki (özel tüketim vergisi hariç) Katma Değer Vergisi matrahı, ithal edenler için Gümrük Giriş Beyannamesindeki (özel tüketim vergisi hariç) Katma Değer Vergisi matrahı. Ücret bir defaya mahsus alınır.
Oranlar
m.4/a cihaz türlerine göre oranları sayar. Aşağıdaki oranlar kanun metnindeki hâlleriyle verilmiştir.
| Cihaz | Oran | Ek bilgi |
|---|---|---|
| Renkli televizyon | %8 | — |
| Siyah-beyaz televizyon | %8 | — |
| Radyo, portatif radyo-teyp, radyo-pikap | %8 | 3383 sayılı Kanunla değişik |
| Video | %12 | — |
| Birleşik cihazlar (video-televizyon-radyo, video-televizyon, radyo-televizyon) | %12 | — |
| Müzik seti ve benzerleri | %10 | 3383 sayılı Kanunla değişik |
| Cep telefonları | %6 | 7033 sayılı Kanunla eklendi (2017) |
| Bilgisayarlar ve tablet bilgisayarlar | %2 | 7033 sayılı Kanunla eklendi |
| Kara taşıtları (cihaz ayrı tevsik edilemiyorsa) | %0,4 | Taşıtın KDV matrahı üzerinden |
| Diğer taşıtlar | %0,01 | Aynı esas |
| Uydu alıcıları ve set üstü medya kutuları dâhil televizyon alıcıları | %10 | 7033 sayılı Kanunla eklendi |
| Yukarıda sayılmayan, görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü cihaz | %10 | 7033 sayılı Kanunla değişik |
"Cihaz" tanımı çok geniş
2017'de 7033 sayılı Kanunla eklenen paragraf kapsamı genişletir: "Bu Kanundaki cihaz ifadesi asli fonksiyonu farklı olsa dahi dâhili tuner, internet veya başka bir yolla ilave bir yazılım veya donanım desteği olsun veya olmasın her türlü görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen cihazın bütününü ifade eder."
Bu tanım sayesinde cep telefonu, tablet ve bilgisayar gibi asli işlevi yayın almak olmayan cihazlar da bandrol kapsamına girmiştir.
Ödeme takvimi
m.5/a: imal ve ithal edenler bir ay içinde sattıkları cihazlardan m.4/a'ya göre tahsil ettikleri ücretleri, en geç müteakip üçüncü ayın onuna kadar TRT'ye bir beyanname ile bildirerek aynı süre içinde ödemekle yükümlüdür. Aksi hâlde her geçen gün için yürürlükteki en yüksek ticarî kredi faizi oranı üzerinden tahakkuk ettirilecek faizle birlikte, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (gecikme cezası hariç) hükümlerince tahsil olunur.
Yurt dışından getirilen cihazlar
m.4/b ayrı bir rejim kurar: "Ticari ithalat maksadı dışında yurt dışından getirilecek (a) bendinde belirtilen cihazlardan bir defaya mahsus olmak üzere alınacak ücretler her yıl Aralık ayında gelecek takvim yılından geçerli olmak üzere Cumhurbaşkanı tarafından maktu olarak tespit edilir." Yani bireysel olarak yurt dışından getirilen cihazlarda oran değil, her yıl belirlenen maktu bir tutar uygulanır.
Peki tüketici ödemiyor mu
Hukuken yükümlü imalatçı ve ithalatçıdır; bandrol ücreti cihazın satış fiyatına yansıdığı için ekonomik yükü nihai tüketici taşır. Ancak beyanname verme, ödeme ve gecikme faizi sorumluluğu tüketiciye ait değildir.
Kaldırılan gelir kalemleri
3093'ün gelir kalemlerinde 2021'de önemli bir değişiklik yapılmıştır: m.2'nin (b) bendi 21/12/2021 tarihli ve 7346 sayılı Kanunun 5. maddesiyle mülga edilmiş, aynı Kanunun 4. maddesiyle m.1'deki "elektrik enerjisi hasılatından ayrılacak paylar" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. Yani TRT'nin elektrik faturalarından pay alması uygulaması kanunî dayanağıyla birlikte kaldırılmıştır.
TRT'nin yayın rejimini TRT kuralları yazısında, cevap hakkını TRT cevap hakkı yazısında anlattık.