Bu sorunun tek bir cevabı yoktur; çünkü "sızdırılan belge" hukukî bir kategori değildir. Belirleyici olan belgenin ne olduğudur. Aynı zarftan çıkan iki belge, bambaşka hükümlere tabi olabilir.
Belge türüne göre risk haritası
| Belge türü | Uygulanacak hüküm | Ceza |
|---|---|---|
| Soruşturma evrakı (ifade, tutanak, rapor) | TCK m.285/1 | 1 – 3 yıl hapis veya adlî para cezası (koşullu) |
| Telefon, mesaj, e-posta içeriği | TCK m.132/2 | 2 – 5 yıl hapis; basın yoluyla yayım da aynı ceza |
| Aleni olmayan konuşma kaydı | TCK m.133/3 | 2 – 5 yıl hapis ve 4.000 güne kadar adlî para cezası |
| Özel hayata ilişkin görüntü veya ses | TCK m.134/2 | 2 – 5 yıl hapis; basın yoluyla yayım da aynı ceza |
| Kapalı duruşma içeriği | TCK m.285/3 + CMK m.187/2 | 1 – 3 yıl hapis veya adlî para cezası |
| Kişisel veri içeren idarî belge | TCK m.134, 6698 sayılı Kanun | Duruma göre değişir |
Soruşturma evrakı: koşullu suç
TCK m.285/1 her açıklamayı suç saymaz; iki alternatif koşuldan birini arar. Suçun oluşması için soruşturma evresinde yapılan işlemin içeriğinin açıklanması suretiyle suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkının ya da haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi; ya da açıklamanın maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması gerekir.
Koruyucu hüküm hemen ardından gelir. m.285/6: "Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz."
Belgeyi yayımlamak ile bilgiyi haber yapmak
Bu ayrım, riski yönetmenin en etkili yoludur. Çoğu olayda haber değeri belgenin görüntüsünde değil, ortaya koyduğu olgudadır.
| Yaklaşım | Risk | Haber değeri |
|---|---|---|
| Belgenin tamamını görsel olarak yayımlamak | Yüksek — içindeki tüm kişisel veriler de yayımlanmış olur | Aynı |
| Belgenin haber değeri taşıyan bölümünü alıntılamak | Orta | Aynı |
| Belgedeki bilgiyi bağımsız kaynaklarla doğrulayıp haber yapmak | Düşük | Daha güçlü — çünkü doğrulanmış |
Kaynağınız korunur
5187 m.12 açıktır: "Süreli yayın sahibi, sorumlu müdür ve eser sahibi, bilgi ve belge dahil her türlü haber kaynaklarını açıklamaya ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanamaz." Belgenin size kimden geldiğini açıklamak zorunda değilsiniz.
Belgenin çalınmış veya sızdırılmış olması
Belgeyi kim, nasıl elde etmişse ona ait bir sorumluluk doğar (örneğin kamu görevlisi ise TCK m.285/4 uyarınca ceza yarısına kadar artırılır). Ancak bu, yayımcının kendi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; yayımlama ayrı bir fiildir.
Yayın öncesi kontrol listesi
- Belge doğrulandı mı? Bağımsız ikinci bir kaynak var mı?
- Belge hangi kategoriye giriyor — soruşturma evrakı, haberleşme, özel hayat, idarî belge?
- İçindeki üçüncü kişilerin kişisel verileri ayıklandı mı?
- Kimliği korunan kişiler var mı (5187 m.21)?
- Belgenin tamamını yayımlamak zorunlu mu, yoksa ilgili bölüm yeter mi?
- Konu hakkında ilgili tarafın görüşü alındı mı?
- Yayımın kamu yararı yazılı olarak gerekçelendirildi mi?
Dava süresi
Belge haberinden doğan ceza davası da süreye tabidir. 5187 m.26 uyarınca dava, bir muhakeme şartı olarak günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay içinde açılmalıdır. İnternet haber siteleri için süre, habere ilişkin suç ihbarının yapıldığı tarihten başlar.
Soruşturma gizliliğini gizlilik yazısında, kaynak korumasının sınırlarını kaynak sınırı yazısında ele aldık.