Patent veya marka vekili olmak için T.C. vatandaşı olmanız, fiil ehliyetine sahip olmanız, en az dört yıllık lisans mezunu olmanız, belirli suçlardan mahkûmiyetinizin bulunmaması, Türkiye'de yerleşim yerinizin olması, TÜRKPATENT'in iki yılda bir yaptığı vekillik sınavından en az 70 puan almanız ve ardından Kurumun siciline kaydolmanız gerekir (5000 s. Kanun m.30; Vekillik Yönetmeliği m.4, 9/3, 14). Sınavı kazanmak tek başına vekillik yetkisi vermez; sicil kaydı zorunludur.
Bu rehber vekilin yetki alanını, şartları, sınavın yapısını ve takvim kurallarını, sicile kayıt belgelerini, yıllık yenilemeyi, tüzel kişi vekilliği ve disiplin hükümlerini anlatır. Bir vekille çalışmayı düşünen başvuru sahipleri için ayrı rehberimiz: marka vekili zorunlu mu, nasıl seçilir.
Patent vekili ve marka vekili ne yapar?
Vekiller sınai mülkiyet haklarında danışmanlık yapar ve Kurum nezdinde başvuru sahipleri adına işlem yürütür. Gerçek veya tüzel kişi olabilirler (5000 s. Kanun m.30/1). Yetki alanları şöyle ayrılır:
| Konu | Patent vekili | Marka vekili |
|---|---|---|
| Patent, faydalı model | Evet | Hayır |
| Entegre devre topoğrafyası | Evet | Hayır |
| Marka | Hayır | Evet |
| Coğrafi işaret, geleneksel ürün adı | Hayır | Evet |
| Tasarım | Evet | Evet |
Patent ve marka vekilliği iki ayrı meslek sicilidir (Vekillik Yönetmeliği m.3/1-g). İki sınava da girilebilir; her iki alanda çalışmak için her iki sınavı kazanıp ilgili sicillere kaydolmak gerekir.
Vekil olma şartları
| Şart | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Vatandaşlık | Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak | 5000 m.30/2-a; Yön. m.4/1-a |
| Fiil ehliyeti | Fiil ehliyetine sahip olmak | m.30/2-b; Yön. m.4/1-b |
| Eğitim | En az dört yıllık lisans veya denkliği kabul edilen yurt dışı yükseköğretim mezunu olmak; bölüm sınırı yok | m.30/2-c; Yön. m.4/1-c |
| Suç engeli | Aşağıdaki suçlardan mahkûm olmamak | m.30/2-d; Yön. m.4/1-ç |
| Yerleşim | Türkiye'de yerleşim yeri sahibi olmak | m.30/2-e; Yön. m.4/1-d |
| Sınav | Patent veya marka vekilliği sınavında başarılı olmak | m.30/2-f; Yön. m.4/1-e |
| Sicil | İlgili sicile kayıt olmak | m.30/5; Yön. m.4/1-f, 14/1 |
Suç engeli: TCK m.53'teki süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan beş yıl veya daha fazla hapis cezası; ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûmiyet vekil olmaya engeldir (5000 s. Kanun m.30/2-d).
- Kamu görevlileri: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi çalışanların sicil kaydı yapılmaz (Yön. m.14/5). Sınava girmek mümkün olsa da memuriyet sürerken vekillik yapılamaz.
- Gerçeğe aykırı beyan: Tespit edilirse sınav geçersiz sayılır, sicil kaydı yapılmaz ve hak talep edilemez (Yön. m.14/5).
- Avukatlar: Kaynaklarda avukatlar için sınavsız vekillik istisnası yoktur; avukatlar da sınavı kazanıp sicile kaydolmalıdır.
Sicile kayıt: sınavdan sonra ne yapılır?
Sınavda başarılı olanların vekillik yapabilmesi için sicile kaydolması zorunludur (Yön. m.14/1). Başvuru Kurumun elektronik başvuru sistemi, yani EPATS üzerinden yapılır (Yön. m.14/2). Kurumun sicil rehberine göre sınavı kazanan kişi sicile kayıt için belirli bir süreyle bağlı değildir; istediği zaman başvurabilir.
| Belge veya bilgi | Uygulama notu | Dayanak |
|---|---|---|
| Dört yıllık mezuniyet | Sicil rehberine göre YÖK kaydından sorgulanır | Yön. m.14/2-a |
| Sabıka kaydı beyanı | Yön. m.14/2-b | |
| Tebligat adresi beyanı | Adres MERNİS veya Gelir İdaresi kaydından gelir; önce orada güncelleyin | Yön. m.14/2-c |
| Sicil kayıt ücreti | 06.01.01 marka, 06.01.02 patent; 2026 Tebliğinde 1.051,33 TL (KDV ve harç hariç) | Yön. m.14/2-ç; 2026 Ücret Tebliği |
| Mesleki sorumluluk sigortası poliçesi | Süre ve miktarı Yönetim Kurulu belirler | 5000 m.30/5; Yön. m.14/2-d |
| Tüzel kişi vekil: Ticaret Sicili Gazetesi tarih ve sayısı | Şirket konusu vekilliği kapsamalı | Yön. m.14/2-e |
| Tüzel kişi çalışanı: yetkili organ kararı | Vekilin şirketi temsile yetkili olduğunu gösterir | Yön. m.14/2-f |
| Gerçek kişi vekil: vergi dairesi belgesi | Kuruma ibrazdan en fazla 3 ay önce alınmış, konusu vekillik faaliyetini içeren | Yön. m.14/2-g |
- Sicile kayıt tarihi, belgelerin eksiksiz verildiği tarihtir (Yön. m.14/4).
- Vekillik belgesi bir defaya mahsus ücretsiz verilir; yeniden düzenleme ücretlidir (06.01.05) (Yön. m.14/3).
- Sicildeki bilgilerdeki her değişikliği Kuruma bildirmek zorunludur (Yön. m.14/6).
Her yıl sicil yenileme
Sicil kaydı, mesleki sorumluluk sigortası poliçesinin bitiş tarihi itibarıyla sona erer ve her yıl yenilenir (Yön. m.14/4, 15/1). Yenileme için ücret bilgisi (06.01.03 marka, 06.01.04 patent; 2026 Tebliğinde 1.051,33 TL, KDV ve harç hariç), yeni poliçe ve değişen bilgiler ya da değişiklik olmadığına dair beyan verilir (Yön. m.15/2). Süresinde yenilenmezse vekillik hak ve yetkileri sicil yenilenene kadar askıya alınır (Yön. m.15/3).
Tüzel kişi vekil (vekillik şirketi)
- Tüzel kişi vekil, Türk kanunlarına göre limited veya anonim şirket olarak kurulmalı ve işletme konusu patent veya marka vekilliğini kapsamalıdır (5000 s. Kanun m.30/3; Yön. m.5/1).
- Tüzel kişi vekil, patent veya marka vekili olan gerçek kişilerce temsil edilir (Yön. m.5/2).
- Gerçek kişi vekil, birden fazla vekillik şirketinin ortağı veya çalışanı olsa bile yetkisini yalnız tek bir tüzel kişi vekil adına kullanabilir; bu şekilde çalışan kişi ayrıca gerçek kişi vekil olarak vekillik yapamaz (Yön. m.5/3, 19/1-p).
- Gerçek kişi vekil, kişisel cezai sorumluluğu saklı kalmak üzere, temsil ettiği tüzel kişi vekille birlikte vekâlet verene karşı müteselsilen sorumludur (Yön. m.5/3).
- Kanunda hüküm olmayan hâllerde Türk Borçlar Kanununun vekâlet hükümleri uygulanır (5000 s. Kanun m.30).
Meslek kuralları ve disiplin
Vekiller, Vekillik Yönetmeliği m.19'da sayılan meslek kurallarına uymak zorundadır. Kuralları bilmemek mazeret değildir ve müvekkilin talimatı ihlali haklı göstermez (Yön. m.18/2). Öne çıkan kurallar: sonuç taahhüdü verilemez (m.19/1-ı), Kurum adına açıklama yapılamaz (m.19/1-ö), Kurum ücretlerine ve harçlara ek olarak kendi hizmeti dışında ücret istenemez (m.19/1-h), talep olmadan saldırgan pazarlama yapılamaz (m.19/1-ç), sır saklanır (m.19/1-ğ). Kuralların tam listesi ve başvuru sahibinin bakış açısı için vekil seçimi rehberine bakın.
| Ceza | Anlamı | Uygulandığı hâl |
|---|---|---|
| Uyarma | Daha dikkatli olunması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi | Meslek kurallarına aykırı tutum ve davranış |
| Kınama | Kusurlu olunduğunun yazıyla bildirilmesi | Uyarmadan sonra 2 yıl içinde aynı fiil; yükümlülükleri yerine getirmeme; menfaati zıt taraflara vekillik |
| Geçici alıkoyma | 3 aydan az, 1 yıldan çok olmamak üzere vekillik yasağı | Kınamadan sonra 5 yıl içinde aynı fiil; vekâletname aslına aykırı örnek kullanma; Kurumun unvan, alan adı veya tanıtım araçlarını iltibas yaratacak şekilde kullanma |
| Vekillikten çıkarma | Süresiz yasak; bir daha vekil olunamaz | Alıkoymadan sonra 5 yıl içinde aynı fiil |
Cezalar 5000 s. Kanun m.30/A ve Yön. m.20'dedir. Disiplin Kurulu; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından bir, Kurumdan üç ve en az beş yıl bilfiil çalışmış vekillerden üç olmak üzere yedi üyeden oluşur ve üyeleri Bakan üç yıl için atar (Yön. m.21/1). Savunma alınmadan ceza verilemez; savunma için tebliğden itibaren en az 7 gün süre verilir (Yön. m.24/5). Ceza, soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 30 gün içinde verilmelidir (Yön. m.24/8). Fiilin Disiplin Kurulunca öğrenilmesinden itibaren 3 ay içinde soruşturma başlamazsa ve her hâlde fiilden itibaren 2 yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar (Yön. m.25; 5000 m.30/A). Kararlara karşı idari yargı yolu açıktır ve husumet Kuruma yöneltilir (Yön. m.24/9).
Sicilden silinme; kayıt şartlarının sonradan bulunmadığının anlaşılması, vekilin yazılı talebi veya vekillikten çıkarma cezası hâllerinde olur (Yön. m.17/1). Kesinleşmiş disiplin kararıyla çıkarılanlar bir daha vekil olamaz (Yön. m.20/1-ç).
Sık Sorulan Sorular
Hangi bölüm mezunları vekil olabilir?
Kanun bölüm sınırı koymaz; en az dört yıllık lisans eğitimi veren bir yükseköğretim kurumundan veya denkliği kabul edilmiş yurt dışı kurumdan mezun olmak yeterlidir (5000 s. Kanun m.30/2-c).
Sınavı kazandım, hemen vekillik yapabilir miyim?
Hayır. Önce EPATS üzerinden sicile kayıt başvurusu yapıp belgeleri eksiksiz vermeniz gerekir; vekillik yetkisi sicile kayıtla doğar (Yön. m.14/1, 14/4).
Patent vekili marka başvurusu yapabilir mi?
Hayır. Marka, coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı marka vekilinin alanıdır. Tasarım ise iki vekilin de alanındadır (5000 s. Kanun m.30/1).
Sicilimi yenilemeyi unutursam ne olur?
Poliçe bitiş tarihi itibarıyla vekillik hak ve yetkileriniz askıya alınır ve sicil yenilenene kadar işlem yapamazsınız (Yön. m.15/3). Kurumun sicil rehberi yenileme başvurusunu poliçe bitiminden birkaç gün önce yapmayı önerir.
Sınav başvurusu ve itirazlar nereden yapılır?
Yönetmeliğe göre başvuru ve talepler e-Devlet kimlik doğrulamasıyla yapılır (Yön. m.26). Kanal sınav dönemine göre değişebilir; 2026 sınavında başvurular Kurum sitesi üzerinden, soru itirazları ise Anadolu Üniversitesi Aday İşlemleri Sistemi üzerinden alındı. Her dönemin ilan metnini takip edin.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: TÜRKPATENT ve sınai mülkiyet rehberi · Marka vekili zorunlu mu · Sahte vekil ve dolandırıcılık · EPATS nedir · Tebligat ve süreler