Evet ve kurallar sanılandan katıdır. 6112 m.21, logo ve çağrı işaretini bir marka meselesi olarak değil, yayın kimliğinin tescile tabi bir unsuru olarak düzenler.
m.21/1: içerik şartı ve tescil zorunluluğu
"İlgili mevzuata uyulması ve kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı olmamak şartıyla, her türlü ad ve bu adı tasvir eden blok grafikler logo olarak; sesli duyurular ise çağrı işareti olarak kullanılabilir. Logo ve çağrı işaretlerinin Üst Kurul nezdinde tescili zorunludur. Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar, logo ve çağrı işaretlerini Üst Kurul izni ile değiştirebilirler."
| Kural | İçerik |
|---|---|
| Logo nedir | Her türlü ad ve bu adı tasvir eden blok grafikler |
| Çağrı işareti nedir | Sesli duyurular |
| İçerik sınırı | İlgili mevzuata uygun olmalı; kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı olamaz |
| Tescil | Üst Kurul nezdinde zorunlu |
| Değişiklik | Üst Kurul izni ile yapılabilir |
m.21/2: tek logo ve reklamda kullanım
"Medya hizmet sağlayıcılar, test yayını yaptıkları süre de dâhil olmak üzere, yayın süreleri boyunca tek bir logo ve çağrı işareti kullanmakla yükümlüdür. Televizyon yayın hizmeti sağlayıcı kuruluşların, reklam yayını esnasında logolarını değiştirmek suretiyle kullanmaları ve blok grafiğinin temel karakteristiğini bozmamaları esastır."
İkinci cümle iki yönlü bir kural içerir ve ikisi birlikte okunur:
- Reklam yayını sırasında logo değiştirilerek kullanılır — bu, reklam ile programın ayırt edilmesine hizmet eder.
- Ancak bu değişiklik, blok grafiğin temel karakteristiğini bozamaz — kanal kimliği tanınabilir kalmalıdır.
Neden reklamda logo farklılaşıyor
Bu kural, m.10/1'deki ayırt edilebilirlik ilkesinin görsel karşılığıdır. m.10/1 uyarınca reklamlar ile tele-alışveriş, "sesli ve/veya görüntülü bir uyarıyla açıkça fark edilebilecek ve program hizmetinin diğer unsurlarından kolaylıkla ayırt edilebilecek biçimde" düzenlenir. Logonun reklam sırasında farklılaştırılması, izleyicinin o anda reklam izlediğini anlamasına yardım eder.
Test yayını da kapsamda
m.21/2 "test yayını yaptıkları süre de dâhil olmak üzere" der. Yani deneme yayını sırasında logo yükümlülüğü askıya alınmaz. m.37/1-j uyarınca Üst Kurul deneme yayını izni vermeye yetkilidir; izin, logo kuralından muafiyet anlamına gelmez.
Uygulama ayrıntısı yönetmelikte
m.21/3: "Bu maddenin uygulanmasına dair usul ve esaslar Üst Kurulca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." Tescil başvurusunun nasıl yapılacağı, logonun ekrandaki konumu, boyutu ve görünürlük süresi gibi ayrıntılar bu yönetmelikten okunur.
Marka tescili ile karıştırmayın
m.21'deki tescil, Üst Kurul nezdinde yapılan bir yayıncılık tescilidir. Marka hukuku bakımından ayrıca Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescil gerekebilir. İki tescil birbirinin yerine geçmez; biri yayın mevzuatından, diğeri sınai mülkiyet mevzuatından doğar.
Yaptırım
m.21 ihlali m.32/2 kapsamındadır: brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idarî para cezası; radyo kuruluşları için 1.000 TL, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için 10.000 TL'den az olamaz. m.32/8 uyarınca Üst Kurul, m.32/2 kapsamındaki her bir ihlal için bir defaya mahsus olmak üzere para cezası yerine uyarı verebilir.
Logo, aynı zamanda yayının kimliğini belirlediği için denetimde de işlev görür: Üst Kurul m.37/1-e uyarınca yayınları izler ve denetler; hangi yayının hangi kuruluşa ait olduğunu gösteren ilk işaret logodur.
Reklam ayrım kurallarını reklam kuşağı yazısında, lisans şartlarının kaybını lisans iptali yazısında anlattık.