Hesap iki katmanlıdır ve ikinci katman 4857'de yoktur. 5953 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesine göre fazla çalışma normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir; ancak saat 24.00'ten sonraya denk gelen fazla saatler bir misli fazlasıyla ödenir.
İki Oran
| Fazla çalışmanın saati | Ödenecek | Katsayı |
|---|---|---|
| Gündüz ve gece — saat 24.00'e kadar | Normal saat ücretinin %50 fazlası | × 1,5 |
| Saat 24.00'ten sonra | Normal saat ücretinin bir misli fazlası | × 2 |
İkinci satırdaki "bir misli fazlasıyla" ifadesi, saat ücretinin iki katı demektir: ücretin kendisi artı bir misli.
Örnek Hesap
Saat ücreti 200 TL olan bir muhabirin bir günde 22.00–02.00 arası 4 saat fazla çalıştığını varsayalım. Fazla çalışma günde 3 saati geçemeyeceği için hesabı 3 saat üzerinden kuralım — 22.00'den 01.00'e kadar:
| Saat aralığı | Süre | Katsayı | Tutar |
|---|---|---|---|
| 22.00 – 24.00 | 2 saat | × 1,5 | 200 × 1,5 × 2 = 600 TL |
| 24.00 – 01.00 | 1 saat | × 2 | 200 × 2 × 1 = 400 TL |
| Toplam | 3 saat | — | 1.000 TL |
Aynı üç saat tamamen gündüz yapılsaydı tutar 900 TL olurdu. Fark yalnız bir saatin gece yarısından sonraya denk gelmesinden doğuyor.
Küsurat Nasıl Yuvarlanır?
Ek 1. madde küsuratı düzenler: yarım saatten az süre yarım saat, fazlası bir saat sayılır.
| Fiilî fazla çalışma | Hesaba esas süre |
|---|---|
| 20 dakika | 30 dakika |
| 35 dakika | 1 saat |
| 1 saat 10 dakika | 1,5 saat |
| 1 saat 45 dakika | 2 saat |
Ne Zaman Ödenir?
Madde, fazla çalışma ücretinin müteakip ücret tediyesi ile birlikte ödenmesini mecburi tutar. Yani bir sonraki maaş ödemesinde birlikte ödenir; biriktirilip yıl sonuna bırakılamaz.
Parça Başı Çalışanlar da Kapsamda
Ücreti parça başına veya iş miktarına göre belirlenen gazeteciye fazla mesai yaptırılırsa, ödeme yine bu maddedeki esaslara göre yapılır. Telif usulüyle çalışmak fazla mesai hakkını ortadan kaldırmaz.
Ödenmezse
Yaptırım ağırdır: Ek 3. maddeye göre ödenmeyen veya eksik ödenen tutarın 5 katı idarî para cezası uygulanır. Ayrıntısını ceza yazısında ele aldık.
Sonuç
Fazla çalışma saat ücretinin %50 fazlasıyla, saat 24.00'ten sonraya denk gelen saatler ise bir misli fazlasıyla ödenir. Küsurat yarım saate ve saate yuvarlanır. Ödeme, takip eden ücret ödemesiyle birlikte yapılır ve fazla çalışma günde 3 saati geçemez.