5953 sayılı Kanun'un 16. maddesi askerlik hâlini ayrıntılı düzenler ve üç ayrı durum için üç ayrı sonuç öngörür. Ortak nokta şudur: askerlik, ücret hakkını tamamen sona erdirmez.
Üç Hâl
| Hâl | Ödenecek ücret |
|---|---|
| Talim veya manevra — silah altına alınma | Ücret hakkı tam korunur |
| Kısmî veya umumi seferberlik | Birinci fıkra 3 ay için uygulanır |
| İlk muvazzaf askerlik | Askerlik müddetince son aldığı ücretin yarısı |
Yedek Subaylıkta Fark Ödemesi
Birinci hâl için madde bir ince ayar yapar: gazeteci yedek subay olarak askerî aylık alıyorsa, işveren ücretin tamamını değil aradaki farkı öder. Yani çifte ödeme değil, gazetecinin eline geçen tutarın korunması amaçlanır.
Fesih Yasağı
Seferberlik veya muvazzaf askerlik hâlinde ise fesih ancak maddede belirtilen sürenin (3 ay ya da askerlik süresi) geçmesinden sonra mümkün olur.
| Durum | Fesih |
|---|---|
| Talim / manevra süresince | Yapılamaz |
| Seferberlik | 3 aylık süre geçtikten sonra |
| İlk muvazzaf askerlik | Askerlik süresi geçtikten sonra |
Süreli Sözleşme Askerlik Sırasında Biterse
Madde bir istisna tanır: süreli mukavele askerlik sırasında kendiliğinden sona eriyorsa, işveren ücret ödeme yükümlüsü değildir. Yani süreli sözleşmenin normal bitiş tarihi askerlik dönemine denk geliyorsa yükümlülük o tarihte sona erer.
Daha Elverişli Haklar Saklı
Maddenin son cümlesi bir koruma getirir: daha elverişli mukavele, teamül ya da örf-âdetten doğan haklar saklıdır. Yani sözleşmenizde askerlik için daha iyi bir düzen varsa, kanun onu geçersiz kılmaz.
Ödenmezse Yaptırım
27. maddenin (b) bendi, 16. maddedeki askerlik ve gebelik ücretini ödemeyen işverene her bir gazeteci için idarî para cezası öngörür.
Sonuç
Talim ve manevrada gazetecinin ücret hakkı tam korunur; yedek subay aylığı alıyorsa işveren farkı öder. Seferberlikte bu düzen üç ay uygulanır. İlk muvazzaf askerlikte son ücretin yarısı ödenir. Talim ve manevra süresince sözleşme feshedilemez.
Gebelik hâlini gebelik izni yazısında ele aldık.