Devam eden bir davayı haber yapmak ve hakkında yorumda bulunmak kural olarak serbesttir. 5187 m.3 basın özgürlüğünün "bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama" haklarını içerdiğini söyler. Kanunun kapattığı alan çok daha dardır: yargılamanın sonucunu etkilemeye yönelik beyan.
Sınırı çizen hüküm: TCK m.288
"Görülmekte olan bir davada veya yapılmakta olan bir soruşturmada, hukuka aykırı bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunması için, yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemek amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunan kişi, elli günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır."
Maddenin bugünkü hâli 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanunun 93. maddesiyle değiştirilmiştir. Değişiklikten önceki metin daha geniş bir yasak içeriyordu; bugünkü metin suçu etkileme amacına bağlar.
Suçun unsurları
| Unsur | Anlamı |
|---|---|
| Görülmekte olan dava veya yapılmakta olan soruşturma | Kesinleşmiş bir dosya hakkında bu suç oluşmaz |
| Muhatap: yargı görevi yapan, bilirkişi veya tanık | Taraflara veya kamuoyuna yönelik beyan bu maddenin muhatabı değildir |
| Amaç: hukuka aykırı karar, işlem veya gerçeğe aykırı beyan sağlamak | Salt eleştiri veya değerlendirme yeterli değildir |
| Alenen sözlü veya yazılı beyan | Yayın yoluyla yapılan açıklama aleniyet taşır |
Yorum ile etkileme arasındaki fark
| Serbest alan | Riskli alan |
|---|---|
| Dosyadaki hukukî sorunu tartışmak | Hâkime nasıl karar vermesi gerektiğini dayatan bir dil kullanmak |
| Kararın gerekçesini eleştirmek | Tanığın beyanını değiştirmesi yönünde çağrı yapmak |
| Yargılamanın süresini ve işleyişini eleştirmek | Bilirkişiyi hedef göstererek raporunu değiştirmeye yönlendirmek |
| Uzman görüşüne yer vermek | Kampanya niteliğinde, sonucu dayatan yayın dizisi |
Mahkeme yayım yasağı koyabilir
CMK m.187/3, açık duruşmalar için özel bir yetki verir: "Açık duruşmanın içeriği, millî güvenliğe veya genel ahlâka veya kişilerin saygınlık, onur ve haklarına dokunacak veya suç işlemeye kışkırtacak nitelikte ise; mahkeme, bunları önlemek amacı ile ve gerektiği ölçüde duruşmanın içeriğinin kısmen veya tamamen yayımlanmasını yasaklar ve kararını açık duruşmada açıklar."
Kapalı duruşmalarda ise yasak kanundan doğar ve karar gerektirmez: CMK m.187/2 uyarınca "kapalı duruşmanın içeriği hiçbir iletişim aracıyla yayımlanamaz".
Koruyucu hüküm
TCK m.285/6 haberciliğin alanını korur: "Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz." TCK m.218'in son cümlesi de aynı yöndedir: "haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz".
Dava süresi ayrıca işler
Devam eden bir dava hakkındaki haber nedeniyle size karşı açılacak ceza davası da süreye tabidir. 5187 m.26 uyarınca basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen suçlarla ilgili ceza davalarının bir muhakeme şartı olarak günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay içinde açılması zorunludur.
Soruşturma gizliliğini gizlilik yazısında, yayın yasağı kararlarını yayın yasağı yazısında ele aldık.