Kısa cevap: hayır. Bu, Basın Kanununun az sayıdaki mutlak yasağından biridir ve takdire yer bırakmaz. 5187 m.21, süreli yayınlarda cinsel dokunulmazlığa karşı suçlara ilişkin haberlerde mağdurların kimliklerini açıklayacak ya da tanınmalarına yol açacak şekilde yayın yapmayı cezalandırır.
Hükmün yapısı
m.21 üç grubu birlikte sayar ve hepsi için aynı yaptırımı öngörür:
| Bent | Korunan kişi |
|---|---|
| a | Türk Medeni Kanununa göre evlenmeleri yasaklanmış kimseler arasındaki cinsel ilişkiyle ilgili haberlerde bu kişiler |
| b | Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlara ilişkin haberlerde mağdurlar |
| c | Onsekiz yaşından küçük suç failleri veya mağdurları |
Yasak yalnız "ad" ile sınırlı değil
Kanunun ifadesi geniştir: kimlikleri "açıklayacak ya da tanınmalarına yol açacak şekilde" yayın yapmak yasaktır. Tanınmaya yol açan her ayrıntı kapsamdadır.
- Ad, soyad, baş harfler
- Fotoğraf, video, silüet, ses
- Adres, mahalle, okul, iş yeri
- Sanık veya failin kimliği üzerinden dolaylı teşhis (aile içi olaylarda kritik)
- Olayın yeri ve tarihiyle birleştiğinde teşhise götüren ayrıntılar
- Yakınlarının adları veya görüntüleri
Mağdurun rızası ne olur
m.21 bir kişilik hakkı düzenlemesi değil, ceza normudur ve metninde rıza istisnası yoktur. Buna karşılık TMK m.24/2, kişilik hakkı bakımından rızayı bir hukuka uygunluk sebebi sayar. İki norm farklı düzlemde çalıştığı için, mağdurun "adımı yazabilirsiniz" demesi ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmayabilir.
Yayıncı için güvenli tutum, rıza olsa bile kimliği vermemektir. Rızanın olduğu durumlarda bile, mağdurun sonradan zarar görmesi hâlinde rızanın kapsamı tartışma konusu olur.
Duruşma tarafı
Cinsel suç yargılamalarında duruşma çoğu kez kapalı yapılır. CMK m.182/2 uyarınca genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına karar verilebilir. CMK m.187/2 ise kesindir: "Kapalı duruşmanın içeriği hiçbir iletişim aracıyla yayımlanamaz."
Sanık onsekiz yaşını doldurmamışsa duruşma zaten kanunen kapalıdır (CMK m.185/1) ve hüküm de kapalı duruşmada açıklanır.
Yaptırım
5187 m.21 ihlali adlî para cezası gerektirir. Kanun metnindeki rakamlar 2005 öncesi lira cinsindendir; 5252 sayılı Kanunun 5. maddesi bu cezaları adlî para cezasına dönüştürmüş ve alt–üst sınır arasında uygulama gerektiren adlî para cezalarında alt sınırın 2.500, üst sınırın 500.000 Türk Lirası olarak uygulanacağını öngörmüştür. Güncel tutarları teyit edin.
Ayrıca 5187 m.20 uyarınca cinsel saldırı, cinayet ve intihar olayları hakkında haber vermenin sınırlarını aşan ve okuyucuyu bu tür fiillere özendirebilecek nitelikte yazı ve resim yayımlamak da ayrı bir suçtur.
Çocuk mağdurları çocuk yazısında, kapalı duruşmaları kapalı duruşma yazısında ele aldık.