Canlı yayında konuğun söylediği bir söz, sorumluluğu kendiliğinden konuğa aktarmaz. 6112 sorumluluğu zincir hâlinde kurar: yayını yöneten veya programı yapan, sorumlu müdür ve kuruluş. Kişilik hakkı ihlalinden doğan tazminatta ise kuruluş ile yapımcı birlikte sorumludur.
Ana kural: m.46/1
"Yayından doğan sorumluluk yayını yöneten veya programı yapanla birlikte sorumlu müdüre aittir. Bu hüküm yayın kuruluşunun bu Kanundan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz."
| Kim | Sorumluluk | Dayanak |
|---|---|---|
| Yayını yöneten veya programı yapan | Birlikte sorumlu | m.46/1 |
| Sorumlu müdür | Birlikte sorumlu | m.46/1 |
| Yayın kuruluşu | Kendi sorumlulukları devam eder | m.46/1 son cümle |
| Şirketi idare ve temsile yetkili kişiler | Şarta bağlı olarak sorumluluk kendilerine geçer | m.46/2 |
Sorumluluğun yön değiştirdiği hâl: m.46/2
Kanun bir istisna kurar: "Ancak, şirketi idare ve temsile yetkili kişiler, sorumlu müdürün incelemesinden geçmeden veya rızası hilafına bir yayına karar vermişlerse, bu durumda sorumluluk yayına karar veren söz konusu kişilere geçer."
Bu hüküm, sorumlu müdürü bir paratoner olmaktan çıkarır: yayın kararı onun incelemesinden geçmeden veya rızası dışında verilmişse, sorumluluk kararı veren yöneticiye geçer. Ancak bunun ispatı gerekir; yayın öncesi onay akışının kayıt altında olması bu yüzden önemlidir.
Kişilik hakkı ihlalinde ayrı bir müteselsil sorumluluk
m.18/6, tazminat boyutunu düzenler: "Gerçek ve tüzel kişilerin kişilik haklarını ihlâl eden yayın hizmetlerinden doğan maddi ve manevi zarardan dolayı, medya hizmet sağlayıcı kuruluş ile birlikte programın yapımcısı müştereken ve müteselsilen sorumludur."
Hangi ilke ihlal edilmiş olur
Kişiye yönelik hakaret niteliğindeki ifade m.8/1-ç kapsamındadır: yayın hizmetleri "insan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez."
m.8/1-ç, m.32/1'de sayılan ağır bentler arasında değildir; ihlali m.32/2 kapsamında brüt ticarî iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idarî para cezası doğurur. Ancak ifade aynı zamanda m.8/1-b (kin ve düşmanlığa tahrik) veya m.8/1-d (terörü övme) kapsamına girerse tablo değişir ve m.32/1'in %2–%5 bandına geçilir.
Kişinin hakkı: cevap ve düzeltme
Hakarete uğrayan kişi için asıl işleyen yol m.18'dir. Gerçek ve tüzel kişiler, kendileri hakkında şeref ve haysiyetlerini ihlâl edici veya gerçeğe aykırı yayın yapılması hâlinde yayın tarihinden itibaren altmış gün içinde düzeltme ve cevap yazısını kuruluşa gönderir. Kuruluş, hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın, yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde, cevaba konu yayının yapıldığı saatte ve programda yayınlar.
| Adım | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Talebin kuruluşa gönderilmesi | Yayın tarihinden itibaren 60 gün | m.18/1 |
| Kuruluşun yayınlaması | Yazıyı aldığı tarihten itibaren en geç 7 gün | m.18/1 |
| Yayınlanmazsa mahkemeye başvuru | 7 günlük sürenin bitiminden itibaren 10 gün | m.18/2 |
| Aykırı yayınlanırsa başvuru | Yayın tarihinden itibaren 10 gün | m.18/2 |
| Sulh ceza hâkiminin kararı | 3 gün, duruşmasız | m.18/3 |
| Asliye ceza mahkemesine itiraz | Tebliğden itibaren 7 gün | m.18/3 |
| İtirazın incelenmesi | 3 iş günü, kesin karar | m.18/3 |
Canlı yayında pratik önlemler
- Gecikmeli yayın. Kısa bir gecikme, müdahale imkânı verir. Bu teknik tercih değil, sorumluluk yönetimidir.
- Kesme yetkisi yazılı olsun. Kimin, hangi durumda yayını kesebileceği önceden belli olmalı.
- Konuk brifingi. Yayın öncesi bilgilendirme yapıldığı kayda geçsin.
- Anında düzeltme. Sunucunun yayında ifadeye mesafe koyması ve düzeltmesi, değerlendirmede dikkate alınabilecek bir davranıştır.
- Yayın kaydı. m.25/1 uyarınca kayıt bir yıl saklanır; savunmanın dayanağı budur.
- İzleyici temsilcisi. m.22 uyarınca gelen şikâyetler değerlendirilip yayın kuruluna sunulur.
Sorumluluğun genel dağılımını sorumluluk yazısında, sorumlu müdür şartlarını sorumlu müdür yazısında anlattık.