En sık karıştırılan iki yükümlülük bunlar. Kanun karışıklığı önlemek için ayrımı açıkça yazmış.
Kanunun Kendi Cevabı
6279 sayılı Derleme Kanunu'nun 2. maddesi kapsamı belirlerken şunu söyler: 5187 sayılı Basın Kanunu ve 5681 sayılı Matbaalar Kanunu gereğince verilen nüshalar bu Kanun kapsamı dışındadır.
Yan Yana Karşılaştırma
| Konu | Basın Kanunu m.10 | Derleme Kanunu |
|---|---|---|
| Kanun | 5187 sayılı Basın Kanunu | 6279 sayılı Derleme Kanunu |
| Yükümlü | Basımcı | Derleme mükellefi — gerçek ya da tüzel kişi (m.3) |
| Adet | İki nüsha, imzalı | Altı — yerel ve bölgesel gazetelerde iki (m.8) |
| Nereye | Mahallin Cumhuriyet Başsavcılığı | Derleme kütüphaneleri — Millî Kütüphane ve diğerleri (m.8) |
| Süre | Dağıtım veya yayımın yapıldığı gün | Çoğaltmayı izleyen on beş gün (m.9) |
| Amaç | Kayıt ve dava açma süresinin başlaması (m.26) | Kültürel birikimin arşivlenmesi |
| Yaptırım | Ağır para cezası — mahkeme (m.17) | İdarî para cezası — en büyük mülki amir, her nüsha için (m.10) |
| Gider hükmü | Kanunda yok | Var — maliyet bedeli gider yazılır (m.12) |
Amaç Farkı Sonuçları Belirliyor
Basın Kanunu'ndaki teslim bir adlî işlevi vardır. 26. madde bunu açıkça gösterir: dava açma süreleri basılmış eserlerin Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edildiği tarihten başlar — günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay.
Derleme ise kültürel arşiv amaçlıdır: eser, kalıcı olarak kütüphane koleksiyonlarına girer. Bu yüzden hedef Başsavcılık değil kütüphanelerdir.
Üçüncü Bir Yükümlülük Daha Var
Basın kartı rejiminin kendi gönderim şartı vardır. Basın Kartı Yönetmeliği m.15/g, ilgililerine basın kartı verilebilecek gazete ve dergilerde yayınlanan her sayısından birer adedinin, en geç yayımı takip eden beş gün içinde yayımın yapıldığı yerdeki ilgili bölge müdürlüğüne gönderilmesini ve DES'e yüklenmesini arar.
| # | Yükümlülük | Adet | Süre | Nereye |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Basın Kanunu m.10 | 2 | Aynı gün | Cumhuriyet Başsavcılığı |
| 2 | Derleme Kanunu m.8-9 | 6 / 2 | 15 gün | Derleme kütüphaneleri |
| 3 | Basın Kartı Yön. m.15/g | 1 | 5 gün | Bölge müdürlüğü + DES |
Matbaalar Kanunu Neden Anılıyor?
6279 m.2, Basın Kanunu'nun yanında 5681 sayılı Matbaalar Kanunu gereğince verilen nüshaları da kapsam dışında tutar. Matbaalar Kanunu, matbaa açmayı beyannameye bağlayan ve matbaalara yükümlülükler getiren kanundur; ayrıntısını matbaa açma yazısında ele aldık.
Pratik Kontrol Listesi
- Basımcı, dağıtım günü iki imzalı nüshayı Başsavcılığa teslim etti mi? Alındı belgesi alındı mı?
- Derleme nüshaları on beş gün içinde gönderildi mi? Kaç nüsha — 6 mı, 2 mi?
- Bölge müdürlüğüne beş gün içinde bir adet gönderildi ve DES'e yüklendi mi?
- İnternet haber sitesiyseniz iki yıllık arşiv doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış şekilde tutuluyor mu? (5187 m.10)
- Derleme nüshası maliyeti gider olarak kaydedildi mi? (6279 m.12)
Sonuç
Basın Kanunu m.10'daki teslim ile derleme ayrı yükümlülüklerdir ve 6279 m.2 bunu açıkça söyler. Birincisi basımcıya aittir, aynı gün iki imzalı nüsha olarak Başsavcılığa yapılır ve dava açma süresini başlatır; ikincisi derleme mükellefine aittir, on beş gün içinde kütüphanelere yapılır ve maliyeti gider yazılabilir. Üçüncü bir gönderim de basın kartı rejiminden doğar.