Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nin 25. maddesi bu duruma net bir kural koyar: aynı veya ayrı yerdeki iki ya da daha çok süreli yayında benzer içeriğe yer verilemez. Sürekli benzerlik hâlinde yayınlardan yalnız birine resmî ilan ve reklam verilir.
Kural: Benzer İçerik Yasak
Maddenin birinci fıkrası yasağı koyar ve bir istisna tanır: benzerliğin tespitinde sözleşmeye bağlanmış içerikler dikkate alınmaz.
Bu istisna önemlidir. Ajanstan abonelik veya telif ücreti ödenerek alınan haberler doğal olarak birden çok yayında aynı anda çıkar; madde bunu benzerlik saymaz. Belirleyici olan içeriğin sözleşmeye bağlanmış olmasıdır.
Sürekli Benzerlikte Ne Olur?
İkinci fıkra sonucu düzenler: iki ya da daha çok süreli yayında benzer içeriğe sürekli olarak yer verilmesi hâlinde yayınlardan yalnız birine resmî ilan ve reklam verilir. Hangisine verileceği, sahiplik durumuna göre belirlenir.
| Durum | Kim belirler |
|---|---|
| Yayın sahibi aynı kişi | Resmî ilan ve reklam verilecek yayını bu kişi seçer |
| Yayın sahipleri farklı kişiler | Yayımlama hakkı, benzer içeriklerin kullanım hakkının kendisine ait olduğunu ispat eden yayına aittir |
"Sürekli olarak" ifadesi de önemlidir: tek bir günün benzerliği değil, süreklilik arz eden bir durum aranır.
İçerik Aktarımının Sınırları (m.24)
Benzerlik yasağı, alıntı ve aktarımın tamamen yasak olduğu anlamına gelmez. 24. madde aktarıma iki ayrı tavan koyar:
| Ölçü | Sınır | Fıkra |
|---|---|---|
| Toplam aktarım hacmi | Haber sayısının veya yüzölçümünün %10'unu geçemez | m.24/2 |
| Tek bir haber veya köşe yazısından aktarım | En fazla %30'una yer verilebilir | m.24/3 |
İkinci fıkra, internet ortamı ile süreli ya da süresiz yayınlardan adı ve gerekli diğer bilgiler mahreç olarak belirtilmek şartıyla aktarım yapılabileceğini söyler. Üçüncü fıkra ise kritik bir sonuç ekler: bu şekilde yapılan aktarımlar özgün içerik olarak kabul edilmez.
Telif Boyutu
24. maddenin dördüncü fıkrası, alıntının telif tarafını da hatırlatır: alıntı kullanılan içeriklerde, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun ilgili hükümleri gereğince alıntı yapılan yayının adı ve gerekli diğer bilgiler açık olarak belirtilir.
Yani aynı fiil iki ayrı mevzuat bakımından değerlendirilir: resmî ilan mevzuatı bakımından özgünlük ve oran, telif mevzuatı bakımından atıf ve izin. Haber alıntılamanın telif tarafını alıntı yazısında, ölçüsünü alıntı ölçüsü yazısında ele aldık.
Kendi Üretiminizi Belgeleyin
23. maddenin (e) bendi, içeriklerin en az altıda birinde kadroda gösterilen fikir işçileri tarafından yapılan haberlere yer verilmesini zorunlu tutar. Benzerlik tartışmasında da, günlük içerik denetiminde de dayanacağınız şey aynıdır: hangi haberin kim tarafından üretildiğinin kaydı.
24. maddenin birinci fıkrası bunu mahreç kuralına bağlar: kadroda beyan edilen kişiler tarafından üretilen içeriğin sahibi olan fikir işçisinin belirtilmesi zorunludur. Mahreç kurallarını mahreç yazısında ele aldık.
Sonuç
İki ya da daha çok süreli yayında benzer içeriğe yer verilemez; sözleşmeye bağlanmış içerikler bu tespitin dışındadır. Sürekli benzerlik hâlinde yalnız bir yayına resmî ilan verilir — sahip aynıysa seçimi o kişi yapar, sahipler farklıysa hak, kullanım hakkını ispat eden yayına aittir.
Aktarım tamamen yasak değildir ama iki tavanı vardır: toplamda haber sayısının veya yüzölçümünün %10'u, tek bir içerikten en fazla %30. Bu aktarımlar özgün içerik sayılmaz.