Bir kamu yayıncısının içerik ödevleri 5. maddededir. On üç bendin dördü doğrudan habercilik üzerinedir.
Habercilik Bentleri
| Bent | Hüküm |
|---|---|
| k | Haberlerin toplanması, seçilmesi ve yayınlanmasında tarafsızlık, doğruluk ve çabukluk ilkeleri ile çağdaş habercilik teknik ve metotlarına bağlı olmak |
| l | Haberler ile yorumları ayırmak ve yorumların kaynaklarını açıklamak |
| m | Kamuoyunun sağlıklı ve serbestçe oluşabilmesi için kamuoyunu ilgilendirecek konularda yeterli yayın yapmak; tek yönlü, taraf tutan yayın yapmamak ve bir siyasi partinin, grubun, çıkar çevresinin, inanç veya düşüncenin menfaatlerine alet olmamak |
| j | Kişilerin özel hayatlarına, şeref ve haysiyetlerine saygılı olmak ve dürüstlük anlayışına bağlı kalmak |
Diğer Bentler
- (a) Anayasanın sözüne ve ruhuna bağlı olmak; Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü, millî egemenliği, Cumhuriyeti, kamu düzenini, genel asayişi, kamu yararını korumak ve kollamak
- (b) Atatürk ilke ve inkılaplarını kökleştirmek, çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkmayı öngören millî hedeflere ulaşmayı gerçekleştirmek
- (c) Devletin millî güvenlik siyasetinin, millî ve ekonomik menfaatlerinin gereklerine uymak
- (d) Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini veya bir sosyal sınıfın diğerleri üzerinde egemenliğini sağlamak yahut Devlet otoritesini ortadan kaldırmak veya dil, ırk, din ve mezhep ayırımı yaratmak amacı güden rejim ve ideolojilerin propagandasına yer vermemek
- (e) Genel ahlakın gereklerini, millî gelenekleri ve manevi değerleri gözetmek
- (f) Türk millî eğitiminin temel görüş, amaç ve ilkelerine uymak
- (g) Kolayca anlaşılabilir, doğru, temiz ve güzel bir Türkçe kullanmak
- (h) Toplumun beden ve ruh sağlığına zarar verecek hususlara yer vermemek
- (i) Karamsarlık, umutsuzluk, kargaşa, dehşet, saldırganlık gibi olumsuz duygular uyandırmak ve telkin etmek amacına yönelik yayın yapmamak
Yaptırımı Var mı?
Disiplin rejimini disiplin yazısında ele aldık.
6112 ile İlişkisi
TRT bir medya hizmet sağlayıcı olarak 6112 sayılı Kanunun yayın hizmet ilkelerine de tabidir. 2954 m.56/B'nin metni bu ikiliği açıkça yansıtır: "genel yayın esasları veya yayın hizmeti ilkeleri" — birincisi 2954 m.5, ikincisi 6112 m.8'dir.
| Konu | 2954 m.5 | 6112 m.8 |
|---|---|---|
| Kime uygulanır? | TRT | Tüm medya hizmet sağlayıcılar |
| Tarafsızlık | (k) ve (m) bentleri | (ı) bendi — tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk |
| Haber teyidi | (k) — çağdaş habercilik teknik ve metotları | (ı) — soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz |
| Kaynak gösterme | (l) — yorumların kaynaklarını açıklamak | (ı) — ajanslardan veya başka bir medya kaynağından alınan haberlerin kaynağının belirtilmesi zorunludur |
| Masumiyet karinesi | Ayrıca sayılmamış | (i) — suçlu olduğu yargı kararı ile kesinleşmedikçe hiç kimse suçlu ilân edilemez |
| Çocuk koruma | (h) bendi genel | m.8/2 — zaman dilimi ve koruyucu sembol |
6112 rejimini RTÜK yönergesinde ele aldık.
Sonuç
2954 sayılı Kanunun 5. maddesi on üç genel yayın esası sayar. Habercilik bakımından belirleyici olanlar: tarafsızlık, doğruluk ve çabukluk (k), haber ile yorumu ayırmak ve yorumun kaynağını açıklamak (l), tek yönlü ve taraf tutan yayın yapmamak (m) ve kişilerin özel hayatına, şeref ve haysiyetine saygı (j). Bu esaslara aykırılık, Kanunun disiplin maddelerinde doğrudan yaptırıma bağlanmıştır.