Kuaför ve güzellik salonu hijyen kuralları: mevzuat ve günlük uygulama

Kuaför hijyen kuralları hangi mevzuatta yazıyor?

Kuaför, berber ve güzellik salonları ruhsat mevzuatında "sıhhi müessese" sayılır; yönetmelik sıhhi müesseseyi gayrisıhhi müesseseler dışında kalan her türlü işyeri olarak tanımlar (m.4). Sıhhi işyerleri ruhsatlandırılırken yönetmeliğin genel şartlarının yanı sıra sınıflarına ve özelliklerine göre yönetmeliğin ekinde sayılan şartlar aranır (m.14). Hijyenle ilgili somut kuralların çoğu bu ekte yer alır.

Bütün salonlar için ortak şartlar

Yönetmeliğin sıhhi işyerleri için saydığı asgari ortak şartlar her salon için geçerlidir. Bunların hijyenle doğrudan ilgili olanları şunlardır:

• İşyeri amaca uygun tasarlanmış, temiz ve aydınlık olmalıdır.
• Havalandırma tertibatı bulunmalı; ısıtma ve havalandırma uygun bir sistemle yapılmalıdır.
• İşyerinde oluşan çöp ve benzeri atıkların toplanması ve muhafazası için gerekli tedbirler alınmalı, atık suyun uygun biçimde tahliyesini sağlayan bağlantı bulunmalıdır.
• Tek ruhsatla birden fazla faaliyet yürütülüyorsa her faaliyet dalı için ilgili bölümdeki şartlar ayrıca aranır; örneğin hem kuaför hem güzellik birimi olan bir salon iki bölümün şartlarını da karşılamalıdır.
• İtfaiye raporu gerekmeyen işyerlerinde de çalışanların ve müşterilerin güvenliği için yangına karşı önlemler alınmalıdır.

Yönetmeliğin genel şartlar maddesi ayrıca iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili mevzuatta öngörülen tedbirlerin alınmış olmasını ve işyerinin engelliler, yaşlılar ve hareket kısıtlılığı olan kişiler için erişilebilirlik mevzuatına uygun düzenlenmesini arar (m.5). Yetkili idareler ruhsattan sonra yaptıkları denetimlerde bu hususları kontrol eder.

Berber ve kuaför salonlarına özel hijyen şartları

Yönetmeliğin berber ve kuaförlere ayrılmış bölümü salonları sınıflara ayırır; sınıf yükseldikçe şartlar artar. Aşağıdaki tablo, hijyenle ilgili şartların hangi sınıfta arandığını özetler.

Tablodaki ayrım salonunuzun ruhsattaki sınıfına göre değişir. Hangi sınıfta ruhsatlandırılacağınızı başvuru öncesinde belediyenize sorun. Bizim önerimiz, yönetmelik yalnızca üst sınıflarda istese bile her müşteri için ayrı ve temiz havlu ile örtü kullanmak ve aletleri düzenli temizlemektir; müşteri sınıf ayrımını bilmez, ama temizliği hemen fark eder.

Güzellik salonlarında hijyen şartları

Güzellik salonları için yönetmelik daha ayrıntılı kurallar koyar. Hijyenle ilgili başlıcaları şunlardır:

• Salon zemini düz, pürüzsüz, dezenfeksiyona uygun ve kolay temizlenebilir olmalı; birimler uygun bölmelerle birbirinden ayrılmalıdır.
• Müşteri kullanım alanlarından ayrılmış, atıklar için kapalı konteyner veya kabin bulunan bir atık toplama birimi olmalıdır.
• Uygulamalarda kullanılan malzemelerin sterilizasyonu için yönetmelikte sayılan donanımın bulunduğu bir sterilizasyon birimi olmalıdır.
• Devamlı akan sıcak su tertibatı ve ihtiyacı karşılayacak sayıda duş bulunmalıdır.
• Sıcak suyu akan, aynalı, lavabolu, sıvı sabunlu, kurutma makineli veya peçeteli ayrı tuvaletler bulunmalıdır.
• Görevli personel hizmetine uygun önlük veya üniforma giymelidir.

Güzellik salonundaki sorumlu müdürün görevleri arasında hijyen doğrudan yer alır: uygulamalar sırasında oluşan tıbbi atıkların usulüne uygun imha edilmesini sağlamak, salondaki cihaz ve malzemelerin sterilizasyonunu sağlamak ve çalışan personelin bulaşıcı hastalıklar yönünden periyodik muayenelerini yaptırmak. Yönetmelik ayrıca güzellik salonlarında yetkili kurumların izin verdiği ürünler dışında ürün bulundurulmasını, kullanılmasını ve satılmasını yasaklar. Güzellik salonunda yapılabilecek ve yapılamayacak işlemlerin sınırını güzellik salonu açma rehberimizde anlattık.

Hijyen eğitimi belgesi zorunlu mu?

Evet. Hijyen Eğitimi Yönetmeliği, kapsadığı iş kolları arasında berber, kuaför, masaj ve güzellik salonlarını açıkça sayar (m.2). Bu işyerlerinde Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünce verilen hijyen eğitimi belgesine sahip olmayan kişiler çalıştırılamaz. Yönetmelik, çalışanların bu eğitimi alıp belgeli çalıştırılmasından işyeri sahiplerini ve işletenleri birinci derecede sorumlu tutar; işyeri sahibi salonda bizzat çalışıyorsa onun da bu eğitimi alması zorunludur (m.5).

• Eğitimi kim verir? Eğitimler Genel Müdürlüğe bağlı öğretim kurumlarınca verilir. İşyeri sahipleri, Genel Müdürlük bünyesindeki komisyonun belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde bu eğitimi çalışanlarına kendi imkânlarıyla da verebilir (m.6).
• Belge nasıl verilir? Eğitim sonunda katılımcılara kurs bitirme belgesi verilir (m.6).
• Belge ne kadar geçerli? Yönetmeliğe göre belge, kişi hizmet verdiği sürece geçerli kabul edilir (m.6).
• Eğitimin içeriği ne? Bulaşma yolları, hastalık belirtileri, korunma yolları ve iş kolunun özelliğine göre hijyen ve temizlik ilkeleri (m.8).

Çalışmaya engel durumlar

Hijyen Eğitimi Yönetmeliği, bazı sağlık durumlarında kişinin iyileştiğini veya bulaştırıcılığın olmadığını raporla belgeleyene kadar bu işyerlerinde çalışamayacağını ve çalıştırılamayacağını düzenler (m.9). Yönetmelik bu durumlar arasında vücudun görünür kısımlarındaki açık veya enfekte yaraları, deri enfeksiyonlarını ve benzeri deri lezyonlarını, bazı bulaşıcı hastalıkları ve ilgili sürveyans yönetmeliğinde yer alan, hijyen ilkelerine uyulmadığında halk sağlığı açısından sorun oluşturabilecek hastalıkları sayar. Bu kişiler, iyileştiklerini veya bulaştırıcılığın olmadığını gösteren hekim raporunu sunduklarında çalışabilir (m.10).

Yönetmelik çalışanlara da bir yükümlülük verir: çalışanlar hastalıkları konusunda işverene bilgi vermekle yükümlüdür (m.9). Salon sahibi olarak yapmanız gereken, bu konuda açık bir iç kural koymak ve çalışanların sağlık durumunu bildirmekten çekinmeyecekleri bir ortam kurmaktır. Hangi durumun çalışmaya engel olduğuna siz karar vermeyin; bunu hekim raporu belirler. Çalışanlardan alınan sağlık raporlarının özel nitelikli kişisel veri olduğunu ve buna göre saklanması gerektiğini personel rehberimizde anlattık.

Günlük hijyen düzeni: mevzuatın ötesinde iyi uygulamalar

Yönetmelikler hangi donanımın ve belgenin bulunacağını söyler, ama gün içinde nasıl çalışacağınızı adım adım anlatmaz. Aşağıdaki öneriler mevzuat hükmü değil, salonlarda yaygın olarak kabul gören iyi uygulamalardır. Kullandığınız temizlik ve dezenfeksiyon ürünlerinde her zaman üreticinin etiketteki talimatına uyun.

Aletler

• Her müşteriden sonra makas, tarak, fırça ve tıraş aletlerini temizleyin; temiz ve kullanılmış aletleri ayrı yerlerde tutun.
• Salonunuzda sterilizatör veya otoklav varsa, hangi aletin bu cihazla temizleneceğini ve cihazın kullanım talimatını yazılı hâle getirin.
• Temizlenmiş aletleri kapalı ve kuru bir yerde saklayın; çekmecede gelişigüzel bırakmayın.
• Tek kullanımlık olarak üretilmiş malzemeleri ikinci kez kullanmayın; kullandıktan sonra hemen atın.

Havlu, örtü ve tekstil

• Her müşteri için yıkanmış ayrı havlu ve örtü kullanın; kullanılmış tekstili kapaklı ayrı bir kapta toplayın.
• Temiz havluları kapalı dolapta, kullanılmışlardan uzakta saklayın.
• Yıkama düzenini ekipte belirli bir kişinin sorumluluğuna verin ki iş herkesin ama kimsenin olmasın durumuna düşmesin.

Yüzeyler, koltuklar ve zemin

• Çalışma masasını ve koltuğun müşteriyle temas eden yüzeylerini müşteriler arasında silin.
• Kesilen saçı gün sonunu beklemeden düzenli aralıklarla süpürün; zemin hem hijyen hem kayma riski açısından önemlidir.
• Lavabo ve yıkama ünitelerini gün içinde kontrol edin, gün sonunda kapsamlı temizleyin.
• Bekleme salonundaki dergi, kumanda ve benzeri ortak eşyaları da temizlik listenize ekleyin.

Kişisel hijyen ve kıyafet

• İşyerinin belirlediği kıyafeti temiz tutun; yönetmelik bütün sınıflarda bu kıyafeti zorunlu tutar.
• El hijyeni için lavabo, sabun ve kurulama malzemesinin her zaman hazır olmasını sağlayın.
• Eldiven kullanılan işlemlerde eldiveni müşteri değişiminde yenileyin.

Atıklar

• Kesilen saç, kullanılmış tek kullanımlık malzeme ve ambalaj atıkları için kapaklı kaplar kullanın.
• Kesici ve delici atıkları ayrı, delinmeye dayanıklı bir kapta toplayın.
• Güzellik salonlarında tıbbi atıkların usulüne uygun imhası sorumlu müdürün görevidir; bu konuda belediyenizden ve il sağlık müdürlüğünden bilgi alın.

Örnek bir gün: hijyen rutini nasıl işler?

Sabah salonu açan kalfa havalandırmayı açar, lavaboları ve çalışma masalarını kontrol eder, temiz havlu dolabının dolu olduğuna bakar. Temizlenmiş aletler kapalı kutularından çıkarılıp her istasyona yerleştirilir. Gün içinde her müşteriden sonra koltuk ve masa silinir, kullanılan havlu ve örtü kirli kutusuna atılır, aletler temizlenmek üzere ayrılır. Öğle saatlerinde zemin süpürülür ve tuvalet kontrol edilir.

Akşam son müşteri çıktığında aletler topluca temizlenir, kirli tekstil yıkamaya ayrılır, atıklar boşaltılır ve zemin yıkanır. Sorumlu kişi temizlik çizelgesine o günün kaydını düşer. Bu çizelgeyi kâğıtta da tutabilirsiniz, dijital ortamda da; önemli olan düzenli tutulmasıdır. Salonunuzun günlük düzenini ileride dijital ortama taşımayı düşünüyorsanız, kuaför, berber ve güzellik salonları için hazırladığımız yazılım satışa çıktığında haberdar olmak için ön kayıt bırakabilirsiniz.

Denetimde neyle karşılaşırsınız?

Sıhhi işyeri ruhsatı başvuru ve beyan formuyla verilir; ruhsat verilen işyeri yetkili idare tarafından yönetmelikte belirtilen süre içinde kontrol edilir. Kontrolde mevzuata uygun olmayan unsurlar veya eksiklikler tespit edilirse işyerine bir defaya mahsus düzeltme süresi verilir; bu sürede giderilmezse ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır (m.12, m.13).

İlk denetimden sonraki denetimlerde de benzer bir düzen vardır: işletmecinin kusurlu fiiliyle oluşmuş aykırılıklar tespit edilirse düzeltme için süre verilir; giderilmezse idari para cezası uygulanır ve sıhhi işyerlerinde yetkili idarenin belirlediği süre kadar faaliyetten men kararı verilir. Aykırılık giderildiğinde men kararı derhal kaldırılır (ek madde 3). Güzellik salonları için yönetmelik ayrıca düzenli denetim dönemleri öngörür ve bu denetimlerde il sağlık müdürlüğü temsilcisinin de yer alacağını belirtir.

Denetim öncesi kontrol listesi

• Ruhsat herkesin görebileceği bir yerde asılı mı?
• Ustalık ve kalfalık belgeleri ile çırakların sözleşmeleri hazır mı? Ayrıntılar için kuaför ustalık belgesi rehberimize bakın.
• Her çalışanın hijyen eğitimi belgesi var mı ve bir kopyası salonda mı?
• Havlu ve örtüler temiz ve ayrı mı saklanıyor?
• Salonunuzun sınıfında sterilizatör ve otoklav aranıyorsa çalışır durumda mı?
• Atık kapları kapaklı mı, atık toplama düzeni işliyor mu?
• Yangına karşı önlemler alınmış mı?

Sık yapılan hatalar

• Hijyen belgesini yalnızca salon sahibinin alması: Belge her çalışan için ayrı ayrı gerekir; belgesiz her çalışan ayrı aykırılık sayılır.
• Sahibin kendisini kapsam dışı sanması: Salon sahibi bizzat çalışıyorsa o da hijyen eğitimini almak zorundadır.
• Sınıf şartlarını bilmeden açılış yapmak: Ruhsattaki sınıfınızın gerektirdiği donanımı başvurudan önce öğrenin.
• Havluyu temiz göründüğü için yeniden kullanmak: Her müşteri için yıkanmış havlu, hem kural hem güven meselesidir.
• Temiz ve kirli aletleri aynı yerde tutmak: Ayrım yapılmayan bir düzende temizlenmiş aletin temiz kalması zordur.
• Ürün etiketini okumadan temizlik yapmak: Dezenfeksiyon ürünlerinin etkili ve güvenli kullanımı üreticinin talimatına bağlıdır.
• Rahatsız çalışanı işe çağırmak: Yönetmelik bazı durumlarda raporla belgelenene kadar çalıştırmayı yasaklar.

Sık Sorulan Sorular

Kuaförde hijyen belgesi zorunlu mu?

Evet. Hijyen Eğitimi Yönetmeliği berber, kuaför ve güzellik salonlarını kapsar ve bu işyerlerinde hijyen eğitimi belgesi olmayan kişilerin çalıştırılamayacağını söyler (m.2, m.5). Salonda bizzat çalışan işyeri sahibi de bu eğitimi almak zorundadır.

Hijyen belgesi ne kadar süre geçerli?

Yönetmeliğe göre belge, kişi hizmet verdiği sürece geçerli kabul edilir (m.6). Yönetmelikte ayrı bir yenileme dönemi öngörülmemiştir; ancak mevzuat değişebileceği için güncel durumu belediyenize sorun.

Kuaförde sterilizatör zorunlu mu?

Ruhsat yönetmeliği, metal ve plastik tıraş malzemelerinin temizleneceği sterilizatör ve otoklavı berber ve kuaför salonlarının en üst sınıfı için açıkça arar. Güzellik salonlarında ise sterilizasyon birimi her salon için zorunludur. Salonunuzun hangi sınıfta ruhsatlandırılacağını belediyenize sorun.

Her müşteri için ayrı havlu kullanmak zorunlu mu?

Yönetmelik, berber ve kuaför salonlarının en üst ve orta sınıfında her müşteri için ayrı ayrı yıkanmış havlu ve örtü kullanılmasını şart koşar. Sınıfınız ne olursa olsun bu uygulamayı benimsemenizi öneririz.

Kuaför hijyen denetimini kim yapar?

Ruhsatı veren yetkili idare, yani çoğu salon için belediye, ruhsattan sonra ve sonraki dönemlerde denetim yapar (ruhsat yönetmeliği m.13, ek madde 3). Hijyen eğitimi belgesi yükümlülüğünü de işyerinin ruhsat işlemlerini yürüten idare denetler (Hijyen Eğitimi Yönetmeliği m.11). Güzellik salonu denetimlerinde il sağlık müdürlüğü temsilcisi de yer alır.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Kuaför salonu nasıl açılır? · Kuaför ustalık belgesi · Salonda personel çalıştırma · Güzellik salonu nasıl açılır? · Berber dükkânı nasıl açılır?