Berber dükkânı açmak için, kendinizde ya da dükkânda çalıştıracağınız en az bir kişide ustalık belgesi veya kanunun kabul ettiği bir diploma bulunmalı, esnaf ve sanatkâr siciline ve odaya kaydolmalı, dükkânı yönetmeliğin berber ve kuaförler bölümündeki şartlara göre düzenleyip belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almalısınız. Dükkânda çalışacak herkesin ustalık ya da kalfalık belgesi veya çıraklık sözleşmesi olması da ruhsat şartıdır.
Bu rehberde berber dükkânı açmak isteyenlere özgü konulara odaklanıyoruz: berberliğin mevzuatta kuaförlükle nasıl birlikte ele alındığını, gerekli belgeleri, dükkânın hangi sınıfa gireceğini, tıraş aletleri ve havlu düzenini, çırak ve kalfayla çalışmanın kurallarını, fiyat tarifesini ve günlük müşteri akışını anlatıyoruz. Sicil, vergi ve ruhsat başvurusunun bütün adımları için kuaför salonu nasıl açılır rehberimize bakabilirsiniz.
Berber dükkânı açmak kuaför açmaktan farklı mı?
Mevzuat açısından büyük ölçüde aynı yoldan geçersiniz. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ekindeki sıhhi müesseseler listesinde berberler ayrı bir başlıkta değil, “berber ve kuaförler” başlığı altında kuaförlerle birlikte düzenlenir. Dükkânınız da bir kuaför salonu gibi sıhhi işyeri olarak ruhsatlandırılır ve aynı sınıflandırmaya tabidir.
Fark, işin pratiğindedir. Berber dükkânında tıraş ve sakal düzeltme gibi cilde doğrudan temas eden işlemler sık yapıldığı için metal ve plastik aletlerin temizliği ve sterilizasyonu çok daha kritik hâle gelir. Ayrıca berber dükkânları genellikle randevusuz gelen müşteriyle çalışır; bu da bekleme düzenini, sırayı ve havlu stokunu planlamayı önemli kılar. Çırak yetiştirme geleneği de berberlikte güçlüdür ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu bu ilişkinin kurallarını ayrıntılı biçimde koyar.
Berber dükkânı açmak için gerekli belgeler
- Ustalık belgesi ya da İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ek m.2'de sayılan diplomalardan biri: sizde ya da dükkânda çalıştıracağınız en az bir kişide
- Esnaf ve sanatkâr sicil kaydı ve buna bağlı oda üyeliği
- Vergi mükellefiyeti (ruhsat başvurusunda vergi numarası ve vergi dairesi beyan edilir)
- Mülkiyet ya da kira durumunu gösteren bilgiler ve gerekiyorsa kat maliklerinin kararı
- Başvuru ve beyan formu ile belediyeye yapılan işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu
- Çalışanların ustalık ya da kalfalık belgeleri veya çırakların çıraklık sözleşmeleri
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.12, sıhhi işyeri başvurusunda yönetmelikte belirtilenler dışında başka bir belge istenemeyeceğini söyler. Ek m.1 ise kimlik bilgilerinin kimlik numarasıyla, vergi kaydının elektronik vergi levhası sorgulamasıyla, tapu kayıtlarının da mümkün olduğunda idarenin kendi sistemlerinden doğrulanacağını düzenler. Yani dosya kalabalığı yerine beyanınızın doğru olması önemlidir.
Dükkânınız hangi sınıfa girer?
Yönetmelik berber ve kuaför salonlarını birinci, ikinci ve üçüncü sınıf olarak ayırır. Üç sınıfta da ortak olan şartlar şunlardır: çalışanların ustalık ve kalfalık belgesine ya da çıraklık sözleşmesine sahip olması, çalışanların işyerince belirlenen elbiseyi giymesi ve pencerelerin dışarıdan içerisi görünmeyecek şekilde düzenlenmesi.
Üçüncü sınıf dükkân
Mahalle berberlerinin çoğunun karşılaştığı şartlar bu sınıftadır: şehir şebekesine bağlı akar sıcak ve soğuk su tesisatı ya da musluklu yeterli depo, su geçirmez kaplı zemin ve ızgaralı sifon, su geçirmez madde veya yağlı boya ile kaplı duvarlar, mermer ya da su geçirmez bir maddeyle kaplı çalışma masaları, yeterli ısıtma ve askılık.
İkinci sınıf dükkân
Bu sınıfta çalışma masalarının tek tip, kolay temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir mermer veya camdan olması, masaların bulunduğu duvar kısmının yönetmelikte belirtilen yüksekliğe kadar fayans veya mermerle kaplanması, zeminin seramik, mermer veya mozaik gibi yıkanabilir bir malzemeyle kaplanması, havalandırmanın aspiratörle yapılması ve her müşteri için ayrı ayrı yıkanmış havlu ve örtü kullanılması istenir.
Birinci sınıf dükkân
Birinci sınıfta bunlara ek olarak işyerinin bekleme salonu ve çalışma bölümlerinden oluşması, vestiyer ve yeterli misafir koltuğu, ısıtma, soğutma ve havalandırmanın klima veya kaloriferle yapılması, kaplamalı ve lavabolu bir tuvalet, metal ve plastik tıraş malzemelerinin temizleneceği sterilizatör ve otoklav ile müşterilerin randevuyla kabul edilebileceği bir sistem bulunması gerekir.
Hangi sınıfta ruhsat alacağınızı dükkânın büyüklüğüne, hedeflediğiniz müşteri kitlesine ve yatırım planınıza göre belirleyin. Sınıflandırmanın uygulamada nasıl yapıldığını başvurudan önce belediyenize sormak, gereksiz tadilattan kaçınmanızı sağlar.
Dükkân düzeni ve hijyen
Berber dükkânında hijyen, müşterinin en çabuk fark ettiği şeydir. Yönetmeliğin istediği şartları karşılamak bir başlangıçtır; günlük düzeni bunların üzerine kurmanız gerekir. Aşağıdaki maddeler yönetmelik şartlarıyla genel iyi uygulamayı birlikte gösterir.
- Her müşteri için ayrı ve yıkanmış havlu ve örtü kullanın; kullanılmış havluları temizlerden ayrı, kapalı bir yerde toplayın.
- Cilde temas eden metal ve plastik aletleri her müşteriden sonra temizleyin; birinci sınıfta yönetmelik bunlar için sterilizatör ve otoklav bulundurulmasını açıkça ister.
- Temiz ve kirli aletleri farklı yerlerde tutun; müşteri, kullanılacak aletin temiz olduğunu görebilsin.
- Çalışma masalarını ve koltukları müşteri değişiminde silin; malzemeleri yönetmeliğe uygun, kolay temizlenebilir yüzeylerden seçin.
- Kesilen saçları gün içinde düzenli toplayın; zemin ve sifon temizliğini aksatmayın.
- Çalışanların işyerince belirlenen kıyafeti temiz ve düzenli giymesini sağlayın.
- Temizlik ve sterilizasyon düzeninizi yazılı hâle getirin ve yeni başlayan çırağa ilk gün öğretin.
Temizlik maddesi seçimi, uygulama biçimi ve denetimde nelere bakıldığı gibi konuları salon hijyen kuralları rehberimizde ele aldık. Cilt sorunu olan bir müşteriyle karşılaştığınızda tedavi önermek sizin işiniz değildir; müşteriyi bir hekime yönlendirmek en doğru davranıştır.
Çırak, kalfa ve usta ile çalışmak
Berberlikte meslek hâlâ büyük ölçüde dükkânda, ustanın yanında öğrenilir. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu bu ilişkiyi tanımlar ve kurallara bağlar. Kanunun m.3 hükmünde kalfa, mesleğin gerektirdiği bilgi ve beceriyi kazanmış ve işleri ustanın gözetimi altında kabul edilebilir standartta yapabilen kişi; usta ise bu becerileri bağımsız olarak uygulayabilen, işi planlayabilen ve sorunları çözebilen kişi olarak tanımlanır. Usta öğretici ise ustalık yeterliğini kazanmış ve çırakların işyerindeki eğitiminden sorumlu olan kişidir.
| Konu | Çırak | Kalfa | Usta |
|---|---|---|---|
| Statü | Öğrenci statüsündedir, işyerindeki işçi sayısına dahil edilmez (m.11) | Kalfalık belgesi sahibidir | Ustalık belgesi sahibidir |
| Belge | Yazılı çıraklık sözleşmesi (m.13) | Kalfalık sınavı sonunda kalfalık belgesi (m.16, m.17) | Ustalık sınavı sonunda ustalık belgesi (m.28) |
| Unvan | Çırak | Belgesi olmayan kalfa unvanıyla çalışamaz ve çalıştırılamaz (m.17) | Belgesi olmayan usta unvanıyla çalışamaz ve çalıştırılamaz (m.28) |
| Bağımsız işyeri | Açamaz | Kanunda bu hak tanınmaz | Açabilir (m.30) |
| Eğitim | Pratik eğitim işyerinde usta öğreticinin gözetiminde, teorik eğitim okul veya kurumda (m.12) | Ustalık eğitimine katılabilir (m.27) | İş pedagojisi kursuyla usta öğretici olabilir (m.31) |
Çırak almadan önce bilmeniz gerekenler
- Usta öğretici şartı: Kanunun m.15 hükmü, aday çırak ve çırak almak için işyerinde usta öğretici bulunmasını şart koşar. Usta öğreticilik belgesi, m.31 gereğince ustalık yeterliğini kazananlara Bakanlıkça açılan iş pedagojisi kurslarını başarıyla tamamlamaları hâlinde verilir.
- Yazılı sözleşme: m.13 gereğince işyeri sahibi aday çırağı ve çırağı çalıştırmaya başlamadan önce velisi veya vasisiyle, reşitse kendisiyle yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır. Kanun kapsamındaki il ve meslek dallarında kanunda belirtilen yaşın altındaki kişiler çıraklık sözleşmesi yapılmadan çalıştırılamaz.
- Kayıt şartları: m.10 hükmüne göre mesleki eğitim merkezi programına çırak öğrenci olarak kaydolabilmek için en az ortaokul ya da imam hatip ortaokulu mezunu olmak ve bünyesi ile sağlık durumu mesleğin işlerine uygun olmak gerekir.
- Eğitime izin: m.12 gereğince aday çırak ve çıraklar kanunda belirtilen ölçüde genel ve mesleki eğitim görür ve bu eğitime katılmaları için kendilerine ücretli izin verilir.
- Deneme dönemi: m.14 hükmüne göre çıraklığa bir deneme dönemiyle başlanır, bu dönemde ücret ödenir ve taraflar kanunda belirtilen süre içinde mesleki eğitim merkezine başvurmazsa sözleşme kesinleşir.
Kalfa ile çalışırken
Kalfalık belgesi olmayan birini kalfa unvanıyla çalıştıramazsınız. Kanunun m.17 hükmü ayrıca 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamındaki işyerlerinde çalışarak kalfa olanların işyeri değiştirmesini kanunda belirtilen süre ve çıkma izni kuralına bağlar; çıkma izni olmadan başka işyerleri kalfayı işe alamaz. Bu kuralın sizin dükkânınıza nasıl uygulanacağını odanıza danışın. Kalfanızın ustalığa geçmesi için ustalık eğitimini tamamlaması ya da kanunun saydığı koşullarla ustalık sınavına doğrudan girmesi gerekir; ayrıntılar ustalık belgesi rehberinde.
İş sözleşmesi, sigorta bildirimi ve personel verilerinin korunması gibi işveren yükümlülükleri bu yazının kapsamı dışında kalıyor; bunlar için ayrı rehberimize bakın.
Fiyat tarifesi ve dükkânda bulunması gereken belgeler
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.62 hükmüne göre esnaf ve sanatkârlarca sunulan hizmetlerin fiyat tarifeleri bağlı oldukları odalarca hazırlanır, odanın bağlı olduğu birliğin yönetim kurulunca onaylanır ve uygulanacak azami sınırları gösterir. Kanunun m.11 hükmü de oda yönetim kurulunun görevleri arasında üyelerin ücret tarifelerine uyup uymadığını kontrol etmeyi sayar. Dükkânınızdaki fiyatları belirlemeden önce odanızın güncel tarifesini isteyin.
Dükkânda bulunması gereken belgeler konusunda iki kural öne çıkar: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.11 gereğince işyeri açma ve çalışma ruhsatı herkesin görebileceği şekilde asılır; 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.30 gereğince de işyeri sahipleri ya da o işyerinde çalışan ustalık belgesi sahipleri ustalık belgelerini işyerine asar. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun m.6 ise işyerlerinde ruhsat, vergi levhası ve fiyat tarifesi dışında levha asılamayacağını söyler; vitrin ve iç mekân düzenlemesi yaparken bunu göz önünde tutun ve tereddüt ettiğiniz durumda belediyenize sorun.
Müşteri akışı: Sıra mı, randevu mu?
Berber dükkânlarının çoğu gün içinde randevusuz gelen müşteriyle çalışır. Bu esneklik müşteri için rahattır ama yoğun saatlerde uzun beklemeye, sakin saatlerde de boş koltuğa yol açar. Birçok berber bu nedenle karma bir düzen kurar: düzenli müşteriler ve yoğun saatler için randevu, kalan zaman için sıra.
Birinci sınıf berber ve kuaför salonları için yönetmelik müşterilerin randevuyla kabul edilebileceği bir sistem kurulmasını açıkça ister. Defter, telefon ya da çevrim içi bir sistem kullanabilirsiniz; önemli olan randevuların kayıtlı olması ve çakışmaması. Yöntemleri kuaför randevu programı rehberimizde ve online randevu sistemi yazımızda karşılaştırdık. kuaför, berber ve güzellik salonları için hazırladığımız yazılım de bu düzeni kurmak isteyen dükkânlar için hazırlanıyor.
Randevu veya sıra için topladığınız ad ve telefon numarası kişisel veridir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.10 gereğince bu bilgileri alırken müşterinizi kim olduğunuz, bilgiyi hangi amaçla kullanacağınız ve haklarının neler olduğu konusunda aydınlatmanız gerekir. Kampanya mesajı göndermek ise ayrı kurallara bağlıdır; esnaf ve tacirler için ticari ileti ve İYS yazımıza bakın.
Berber dükkânında bir gün
Usta dükkânı açtığında çırak, önceki akşamdan sterilizasyona alınan aletleri yerleştirir, temiz havlu ve örtüleri raflara dizer, zemini ve tezgâhları son kez kontrol eder. Kalfa, günün randevu listesine bakar ve randevusuz gelecek müşteriler için boş aralıkları not eder.
Sabah gelen ilk müşteri randevuludur; kalfa onu koltuğa alır, usta sakal işlemini kendisi yapar. Bu sırada kapıdan randevusuz bir müşteri girer; çırak onu karşılar, bekleme süresini söyler ve oturmasını sağlar. Her müşteriden sonra kullanılan havlu ve örtü kirli torbasına gider, aletler temizlik düzenine alınır, koltuk silinir. Öğleden sonra yoğunluk artınca usta, çırağın yanında bir işlemi adım adım göstererek yapar; çırağın pratik eğitimi bu şekilde, usta öğreticinin gözetiminde ilerler.
Akşam kasa kapatılır, ertesi günün randevuları teyit edilir, havlular yıkamaya ayrılır ve aletler sterilizasyona girer. Dükkânın her gün aynı sırayla açılıp kapanması, hem denetimde hem de müşterinin güveninde fark yaratır.
Sık yapılan hatalar
- Kalfalık belgesiyle tek başına dükkân açmaya çalışmak.
- Usta öğretici olmadan dükkâna çırak almak.
- Çırağı yazılı çıraklık sözleşmesi yapmadan çalıştırmaya başlamak.
- Havluyu müşteriler arasında ortak kullanmak ya da kirli ve temiz havluları aynı yerde tutmak.
- Tıraş aletlerini yalnızca silip bir sonraki müşteride kullanmak.
- Pencerelerin dışarıdan içerisini gösterdiği bir düzeni ruhsat şartlarını kontrol etmeden kurmak.
- Fiyatları odanın tarifesine bakmadan belirlemek.
- Müşteri telefonlarını kişisel rehberde tutup izinsiz kampanya mesajı göndermek.
- Dükkânı devralırken ruhsatın yeni işletmeci adına kendiliğinden düzenlendiğini sanmak.
Sık Sorulan Sorular
Berber açmak için ustalık belgesi şart mı?
Evet, ancak belgenin sizde olması zorunlu değildir. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.30 ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ek m.2 gereğince ustalık belgesi ya da kabul edilen diplomalardan biri sizde veya dükkânda her meslek dalında çalıştırdığınız en az bir kişide bulunmalıdır.
Kalfalık belgesiyle berber dükkânı açılır mı?
Kanun bağımsız işyeri açma hakkını ustalık belgesi sahiplerine ya da bu kişileri çalıştıranlara tanır. Kalfalık belgeniz varsa ya ustalık belgesini almanız ya da ustalık belgeli birini çalıştırmanız gerekir.
Berber dükkânı için hangi ruhsat alınır?
Berber dükkânı sıhhi işyeridir ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınır. Yönetmeliğin berber ve kuaförler bölümündeki sınıf şartları berberler için de geçerlidir.
Berber dükkânına çırak almak için ne gerekir?
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.15 gereğince dükkânda usta öğretici bulunması şarttır. Ayrıca m.13 gereğince çırağı çalıştırmaya başlamadan önce velisi veya vasisiyle, reşitse kendisiyle yazılı çıraklık sözleşmesi yapmanız gerekir.
Berber dükkânı devralırken yeni ruhsat gerekir mi?
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.8 hükmüne göre faaliyet konusu, alan ve adres değişmeden devredilen işyeri için devralanın başvurusu üzerine yeni işletmeci adına yeniden ruhsat düzenlenir. Mevzuata aykırılık varsa bunlar giderilmeden ruhsat düzenlenmez; adres değişirse yeniden ruhsat almak esastır.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: Kuaför salonu nasıl açılır? · Ustalık belgesi · Personel çalıştırma · Salon hijyen kuralları · Kuaför randevu programı