Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği bu konuyu "ziyaretçi trafiklerinde ağır ihlal" başlığı altında, 63. maddede düzenler ve mevzuattaki en ağır ticari yaptırımlardan birini bağlar: yayımlama hakkının sona ermesinin yanında 2 yıllık yeniden başvuru yasağı.
Yasağın Kapsamı Geniş Tutulmuş
63. maddenin birinci fıkrası, Kurumun resmî ilanları belli nitelik ve şartları taşıyan süreli yayınlara eşit şekilde dağıtma görevinin kısmen veya tamamen engellenmesine, aksamasına, işlevsiz kılınmasına yahut ilan dağıtım kontenjanlarını hukuka aykırı olarak etkilemeye yönelik davranışları yasaklar.
Maddenin kapsamı bilinçli olarak geniş yazılmıştır: bilinen ya da ileride geliştirilecek olan herhangi bir yöntemle kasıtlı ve hileli birtakım davranış ve işlemler gerçekleştirerek ziyaretçi trafik bilgilerinde manipülasyon yapılamaz. Yani yöntem sayılmamış; sonuç ve kasıt esas alınmıştır.
Yaptırım: Hak Sona Erer, Üstüne 2 Yıl Yasak
Maddenin üçüncü fıkrası sonucu düzenler: bu madde kapsamında kasıtlı ve hileli birtakım davranış ve işlemler gerçekleştirdiği tespit edilen internet haber siteleri, yayımlama hakkının sona ermesine ilişkin kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 yıl boyunca aynı alan adı veya aynı imtiyaz sahipliği ile resmî ilan yayımlama talebinde bulunamaz.
| Sonuç | Kapsam |
|---|---|
| Yayımlama hakkının sona ermesi | Mevcut hak ortadan kalkar |
| 2 yıllık başvuru yasağı | Karar tebliğinden itibaren |
| Yasağın bağlandığı unsurlar | Aynı alan adı VEYA aynı imtiyaz sahipliği |
Son satır kritiktir. Yasak yalnız alan adına bağlı olsaydı yeni bir alan adıyla devam edilebilirdi; yalnız imtiyaz sahipliğine bağlı olsaydı sahiplik devriyle aşılabilirdi. Madde ikisini birden saydığı için, iki yıl boyunca ne aynı adresle ne aynı sahiplikle yeniden başvuru mümkün değildir.
Ölçüm Aracını Engellemek de Sonuç Doğurur
Manipülasyon dışında ayrı bir yaptırım daha vardır. 61. maddenin altıncı fıkrasına göre BİK Analitik'in çalışması için gerekli tedbirleri almayan veya engelleyici faaliyetlerine son vermeyen internet haber sitelerinin trafik verileri sıfır olarak kabul edilir ve ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edilir.
Bu, kasıt aranmadan sonuç doğuran bir hükümdür: teknik bir ihmalle ölçüm betiği çalışmıyorsa da trafiğiniz sıfır sayılır. Ayrıntısını trafik verileri nasıl ölçülüyor yazısında ele aldık.
Siber Saldırı Hâlinde Ne Yapmalı?
Trafikteki olağandışı hareket her zaman sitenin kendi eylemi olmayabilir. 63. maddenin ikinci fıkrası bu ihtimali düzenler ve bir bildirim yükümlülüğü getirir.
İnternet haber siteleri; başkaları tarafından yapılan siber saldırılar ile manipülasyon gerçekleştirildiği izlenimini veren herhangi bir durumu, bu hâlin gerçekleştiği andan itibaren ivedilikle Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna yazılı olarak bildirmek ve gerekli teknik önlemleri almakla yükümlüdür.
Yükümlülük burada bitmez: başvurunun yapılmasını müteakip, Kurum şube müdürlüklerinin resmî ilan ve reklam dağıtım görevi ile ilgili tedbir almasına imkân tanıyacak şekilde gecikmeksizin bu durumdan ve karşılığında alınan tedbirlerden haberdar edilmesi zorunludur.
Pratik Sonuç
Trafik satın almak ya da yönlendirme düzenleriyle rakam şişirmek, kısa vadede eşik tutturuyor görünse bile üç ayrı yerden kırılır: doğrudan trafik oranı (%10) tutmaz, ortalama sayfada kalma süresi düşer, yurt dışı kaynaklı trafik zaten hesaba katılmaz. Bu üç ölçüt tam da şişirilmiş trafiği ayıklamak için konmuştur.
Tespit hâlinde sonuç yalnız o ayın kontenjanını kaybetmek değildir; hak sona erer ve iki yıl boyunca aynı alan adı veya aynı sahiplikle yeniden başvuramazsınız. Risk-getiri dengesi açıkça olumsuzdur.