Resmî ilan katsayısı, kontenjan hesabının ikinci yarısıdır. Toplam gösterge sayınız sizin performansınızı ölçer; katsayı ise o performansın o ay ne kadar ilana karşılık geldiğini belirler. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nin 73. maddesinde düzenlenmiştir.
Formül
73. madde şöyle der: resmî ilan katsayısı, belirli bir yayın veya kontenjan yerinde bir ay boyunca yayımlatılan resmî ilan tutarının, o yerde yayımlanan ve yayımlama hakkına sahip gazete veya internet haber sitelerine uygulanan gösterge sayıları toplamına bölünmesiyle elde edilir.
| Unsur | Ne ifade eder |
|---|---|
| Pay | O kontenjan yerinde ay boyunca yayımlatılan toplam resmî ilan tutarı |
| Payda | O yerdeki tüm hak sahibi yayınların toplam gösterge sayıları |
| Sonuç | Gösterge başına düşen ilan tutarı — yani katsayı |
Ardından 74. madde devreye girer: sizin aylık kontenjanınız, kendi toplam gösterge sayınız × katsayı'dır. Böylece o aydaki ilan hacmi, hak sahipleri arasında göstergeleri oranında bölüşülmüş olur.
Katsayı Neden Ay Sonunda Belli Olur?
Çünkü formülün payı da paydası da ay boyunca değişebilen büyüklüklerdir:
- Pay: O ay kontenjan yerinize kaç ilan düştüğü önceden bilinemez. Kamu kurumlarının ilan hacmi aydan aya değişir.
- Payda: Kontenjan yerinize yeni bir yayın hak kazanabilir, bir yayının hakkı durdurulabilir ya da bir yayın ek gösterge alarak göstergesini büyütebilir.
Tersi de geçerlidir: kontenjan yerinizdeki bir yayının hakkı sona ererse payda küçülür ve katsayı büyür. Bu yüzden İLANBİS'ten yayımlanan kontenjan ve dağıtım tablolarını düzenli izlemek, gelirinizdeki dalgalanmanın sebebini anlamanın en doğrudan yoludur.
Basit Bir Örnek
Bir kontenjan yerinde üç internet haber sitesi bulunduğunu ve o ay yayımlatılan resmî ilan tutarının 300.000 birim olduğunu varsayalım.
| Yayın | Toplam gösterge |
|---|---|
| A sitesi (ek gösterge yok) | 150 |
| B sitesi (kadro+trafik 2 katı, 1/2) | 225 |
| C sitesi (kadro 2 katı, 1/6) | 175 |
| Toplam | 550 |
Katsayı = 300.000 / 550 ≈ 545,45. Buna göre kontenjanlar: A ≈ 81.818, B ≈ 122.727, C ≈ 95.454 birim. Aynı kontenjan yerinde dördüncü bir site hak kazanıp 150 göstergeyle katılırsa payda 700'e çıkar, katsayı 428,57'ye düşer ve A'nın kontenjanı 64.285'e iner — kendi göstergesi hiç değişmediği hâlde.
Katsayı ile Bedel Karıştırılmamalı
Katsayı, ilanın fiyatını belirlemez. Resmî ilan fiyatı ayrı bir düzenlemeye — Resmî İlan Fiyat Tarifesi'ne — tabidir. Katsayı yalnızca o aydaki ilan hacminin hak sahipleri arasında nasıl bölüşüleceğini belirleyen bir orandır.
Fiyatın nasıl belirlendiğini fiyat yazısında, sütun-santim üzerinden bedel hesabını resmî ilan bedeli hesaplayıcısıyla, yıllara göre tarife değişimini ise tarife arşivinde bulabilirsiniz.
Sonuç
Katsayı = kontenjan yerindeki aylık resmî ilan tutarı ÷ o yerdeki toplam gösterge sayıları. Kontenjanınız = kendi toplam göstergeniz × katsayı. Katsayı ay sonunda oluşur çünkü hem ilan hacmi hem hak sahiplerinin göstergeleri ay içinde değişebilir.
Kontenjan hesabının tamamını aylık kontenjan yazısında, gösterge sayılarını gösterge sayısı nedir yazısında ele aldık.