Resmî ilan yayımlama hakkı, birçok yerel yayın için en istikrarlı gelir kalemidir ve bu yüzden en çok soru üreten konudur. "Gazetem ilan alabilir mi", "kaç ay beklerim", "süre ne zaman başlar" sorularının cevabı Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nde yazılıdır. Bu yazı ilk altı soruyu madde numaralarıyla birlikte cevaplıyor.
1. Gazetem Resmî İlan Alabilir mi?
Yönetmeliğin 9. maddesi çerçeveyi kurar: kategorilere göre belirlenen usul ve esaslara uygun olarak vasıf ve ödevlerini eksiksiz ve zamanında yerine getiren gazete ve internet haber siteleri resmî ilan yayımlama hakkı kazanır. Yani hak, otomatik bir statü değil; şartların sürekli karşılanmasına bağlı bir sonuçtur.
11. madde bunu üç şarta bağlar:
- Talep. Yayın veya kontenjan yeri açıkça belirtilmek suretiyle, imzalı olarak resmî ilan ve reklam ya da yalnız reklam yayımlama talebinde bulunmak.
- Şart ve vasıflar. Talebine göre Yönetmeliğin ilgili hükümlerindeki şartları ve vasıfları taşımak, yükletilen ödevleri kabul edip zamanında yerine getirmek.
- Bekleme süresi. Bu şartları yerine getirerek kendiniz için belirlenen bekleme süresini tamamlamak.
Üçüncü şart, ilk ikisinden bağımsız işlemez: bekleme süresi boyunca da şartları taşımaya devam etmeniz gerekir. Hangi kategoriye düştüğünüzü ve o kategoride sizden ne beklendiğini medya kuruluşu nitelik aracıyla ve kategori şartları aracıyla önden görebilirsiniz.
2. Bekleme Süresi Kaç Aydır?
Süre yayın türüne göre değişir ve internet haber sitelerinde üç ayrı ihtimal vardır.
| Yayın türü | Bekleme süresi | Dayanak |
|---|---|---|
| Gazete | 36 ay | m.33/1 |
| İnternet haber sitesi (normal) | 24 ay | m.54/1 |
| İnternet haber sitesi (şartların 2 katı) | 6 ay | m.54/2 |
| İnternet haber sitesi (o kontenjan yerinde hak sahibi yoksa) | 6 ay | m.54/4 |
İkinci satırdaki hızlandırılmış yol, en çok merak edilen ve en az bilinen kalemdir. 54. maddenin ikinci fıkrasına göre; başvuru tarihinden itibaren dâhil olduğu kategori için belirlenmiş asgari kadro ve günlük asgari içerik sayıları ile günlük asgari tekil ziyaretçi, doğrudan tekil ziyaretçi ve sayfa görüntüleme sayısının 2 katını yerine getiren internet haber sitelerine bekleme süresi 6 ay olarak uygulanır.
Dördüncü fıkra ise farklı bir durumu düzenler: başvuru tarihi itibarıyla o kontenjan yerinde resmî ilan yayımlama hakkına sahip ya da bekleme süresi başlangıç tarihi belirlenmiş bir internet haber sitesi yoksa, bekleme süresi doğrudan 6 ay olarak uygulanır. Küçük ilçelerde ve rekabetin olmadığı kontenjan yerlerinde bu hüküm belirleyici olabilir.
3. Bekleme Süresi Ne Zaman Başlar?
En sık yapılan hata, sürenin gazeteyi çıkarmaya başladığınız gün ya da Kuruma başvurduğunuz gün başladığını sanmaktır. İkisi de değildir.
15. maddeye göre gazete veya internet haber siteleri, resmî ilan yayımlama taleplerinin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren en geç 3 ay içerisinde denetleme talebinde bulunur. Bekleme süresinin başlangıç tarihi ise, başvuru üzerine Genel Müdürlükçe gerçekleştirilecek denetleme veya inceleme neticesinde, Yönetmeliğin yayın veya kontenjan yerine ilişkin hükümlerinde belirtilen şart ve vasıflara sahip olduğunuzun tespit edildiği tarih olarak belirlenir.
Pratik sonuç: saat, denetimde şartları karşıladığınızın görüldüğü gün işlemeye başlar. Denetimde bir eksik çıkarsa, o eksiği giderdiğiniz ve yeniden tespit edildiği tarihe kadar sayaç dönmez. Bu yüzden başvuru öncesi hazırlık, doğrudan aylara mal olan bir konudur.
4. Bekleme Süresinde Resmî İlan Alınabilir mi?
Hayır. 16. maddenin birinci fıkrası açıktır: bekleme süresine tabi tutulan bir gazete veya internet haber sitesi, bu süre dolmadan resmî ilan yayımlayamaz. Aksi hâlde 195 sayılı Kanun'da düzenlenmiş bulunan müeyyideler uygulanır.
Aynı maddenin ikinci fıkrası, bekleme süresinin pasif bir bekleyiş olmadığını söyler. Bu süre içinde gazetelerin, 5187 sayılı Kanun uyarınca verilen beyannamede belirtilen yayım aralığına uygun şekilde; internet haber sitelerinin ise Yönetmelikte belirlenen erişim sağlanmasına ilişkin gereklilikleri yerine getirecek şekilde yayımlanmaları ve aranılan diğer bütün vasıflara sahip olmaları, yükletilen ödevleri yerine getirmeleri gerekir.
5. Bekleme Süresi Uzar mı?
Evet, uzatılır. 109. maddenin başlığı doğrudan “Bekleme süresinin uzaması, tamamlanması ve sonlandırılması”dır ve birinci fıkrası şunu söyler: bekleme süresi içinde Genel Kurulca belirlenen şartlardan herhangi birinin ihlal edilmesi durumunda, ihlallerin gerçekleştiği gün sayısınca bekleme süresi uzatılır. Uzama sabit bir ceza değil, ihlalin sürdüğü gün sayısı kadardır.
- İhlal günü kadar uzama. Bekleme süresi içinde şartlardan biri ihlal edilirse, ihlalin gerçekleştiği gün sayısınca süre uzar (m.109/1).
- Denetleme talebinin gecikmesi. 15. maddedeki 3 aylık süre aşıldıktan sonra talepte bulunulursa, aradan geçen süre bekleme süresine eklenerek yeni başlangıç tarihi belirlenir (m.109/4).
- Sürenin sonlandırılması. 113. maddedeki hâller tespit edilirse süre uzamaz; hiç başvuru yapılmamış kabul edilerek bekleme süresi sonlandırılır (m.109/5).
Üçüncü madde en ağırıdır: orada süre uzamaz, sıfırlanır. 16. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca bekleme süresi içindeki yayınlar hakkında 113. maddenin birinci fıkrası, takvim yılı yerine bekleme süresi başlangıç tarihi esas alınarak uygulanır; yani gazetelerde 3 günden, internet haber sitelerinde 7 günden fazla süreklilik ihlali bu dar pencerede hesaplanır. Ayrıntısını bekleme süresi uzatılır mı yazısında ele aldık.
6. İnternet Haber Sitem Resmî İlan Alabilir mi?
Evet. İnternet haber siteleri Yönetmelikte gazetelerden ayrı bir bölümde düzenlenmiştir ve kendi kategorileri, kendi bekleme süresi ve kendi şartları vardır. 53. maddeye göre internet haber sitelerinin kategorileri kontenjan yerlerine göre belirlenir ve bu kategoriler il sınırları esas alınarak oluşturulmuştur; ilçeler de bağlı oldukları ilin kontenjan yerine dâhildir.
Genel Kategori
Kategori tablosunun üstünde ayrı bir başlık vardır: Genel Kategori, kontenjan yeri Türkiye geneli olan gruptur. 53. maddenin üçüncü fıkrasına göre Genel Kategori; 1., 2., 3., 4. ve 5. Kategorilerden hangisinde olduğuna bakılmaksızın, 77. maddenin birinci fıkrasında sayılan resmî ilanları yayımlamak üzere belli niteliklere sahip internet haber sitelerinin ayrıca yer alacakları kontenjan yeridir. Genel Kategoride yer alan siteler, il sınırları esasına göre oluşturulmuş kontenjan yerlerindeki resmî ilanlardan da faydalandırılır.
Genel Kategoriye girmek için dördüncü fıkra iki şart arar: Yönetmelikte belirtilen şartları başvuru tarihinden itibaren geriye doğru 1 ay süreyle yerine getirmiş olmak ve talebi imzalı olarak Kuruma bildirmek. Genel Kategoride yer almaya başlayacağınız tarih, talebin Kurum kayıtlarına intikal ettiği tarihtir.
Özet
Resmî ilan hakkı üç adımda kazanılır: imzalı talep, şart ve vasıfların karşılanması, bekleme süresinin tamamlanması. Süre gazetelerde 36 ay, internet haber sitelerinde 24 aydır; kategori şartlarının iki katını karşılayan siteler için 6 aya iner ama kazandıktan sonra en az 18 ay daha aynı yükü sürdürmek gerekir. Süre başvuru gününde değil, denetimde şartların karşılandığının tespit edildiği gün başlar.
Bu yüzden en kritik hazırlık başvurudan öncedir. Kadro, içerik, trafik ve teknik kalemleri tamamlamadan başvurmak, sayacın aylarca başlamaması demektir. Yazılımın bu şartların hangisini karşılayabildiğini BİK uyumlu haber yazılımı yazısında, kadro durumunuzu ise asgari kadro nitelik testiyle ölçebilirsiniz.