5953 sayılı Kanun'un 11. maddesi, basın mesleğine özgü bir fesih sebebi tanır ve bunun 4857'de bir karşılığı yoktur: yayının çizgisinin değişmesi.
Çizgi Değişikliği: Gazetecinin Fesih Hakkı
Maddeye göre mevkutenin veçhe ve karakterinde gazetecinin şeref ve şöhretini veya manevi menfaatlerini ihlal edici bariz bir değişiklik olursa, gazeteci ihbar mühletini beklemeden sözleşmeyi feshedebilir.
Dahası: bu durumda gazeteci, işverenin kusurlu feshi hâlinde alacağı tazminatı talep edebilir. Yani fesih gazeteciden gelse de sonuçları işverenin haksız feshi gibi doğar.
| Unsur | İçeriği |
|---|---|
| Sebep | Yayının veçhe ve karakterinde bariz değişiklik |
| Etki | Gazetecinin şeref, şöhret veya manevi menfaatlerinin ihlali |
| Sonuç | İhbar süresi beklenmeden fesih |
| Tazminat | İşverenin kusurlu feshindeki tazminat talep edilebilir |
Klasik örneği, bağımsız bir gazetenin bir siyasi partinin yayın organına dönüşmesidir. Ölçü, değişikliğin bariz olması ve gazetecinin mesleki konumunu etkilemesidir.
Süreli Sözleşmelerde de Kullanılabilir
Madde bir noktayı açıkça belirtir: müddeti muayyen sözleşmelerde de bu fesih hakkı, müddetin sonu beklenmeksizin kullanılabilir.
Maddenin Diğer Yüzü: İşverenin Fesih Hakkı
Aynı madde işveren için de bir hâl sayar: gazetecinin bilerek veya ağır ihmali sonucu mevkutenin itibar ve şöhretine zarar vermesi, işveren bakımından ihbar mühletine gerek olmaksızın derhal fesih sebebidir.
Mesleki Onur Koruması
Yani gazeteciye mesleki onurunu zedeleyecek bir iş yaptırılamaz; reddetmesi haklı fesih sebebi sayılmaz. Bu, kanunun basın mesleğine özgü koruma getirdiği noktalardan biridir.
Hastalık Hâliyle Karıştırmayın
12. madde ayrı bir durumu düzenler: gazetecinin hastalığı sebebiyle iş akdi işverence feshedilemez; hastalık 6 aydan fazla uzarsa tazminat verilmek suretiyle fesih mümkün olur. Ayrıntısını hastalık yazısında ele aldık.
Sonuç
Gazeteci, yayının veçhe ve karakterinde şeref, şöhret veya manevi menfaatlerini ihlal edici bariz bir değişiklik olması hâlinde ihbar süresi beklemeden feshedebilir ve işverenin kusurlu feshindeki tazminatı talep edebilir. Buna karşılık gazetecinin, onurunu zedeleyecek bir işi reddetmesi işverene fesih hakkı vermez.