Asgari kadroyu sayıca doldurmak yetmez; kadroda gösterdiğiniz her kişinin belirli bir niteliği taşıması ve belirli bağlara sahip olmaması gerekir. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği bunu iki ayrı maddede düzenler: 19. madde kimlerin yer alabileceğini, 20. madde kimlerin yer alamayacağını sayar.
Kadroda Yer Alabilecekler (m.19)
19. madde, kadroda yer alacak fikir işçisinin aşağıdaki nitelik ve şartlardan en az birine sahip olmasını arar. Yedi ayrı yol vardır ve biri yeterlidir:
| Yol | Şart |
|---|---|
| Eğitim (iletişim) | İletişim fakültelerinden veya diğer fakültelerin iletişimle ilgili bölümlerinin lisans programlarından, iletişim alanında yüksek lisans ya da doktoradan mezun olmak; veya YÖK'çe denkliği kabul edilen eşdeğer diplomaya sahip olmak |
| Basın kartı | Fikir işçisi sıfatıyla basın kartı sahibi olmak |
| MYO + 6 ay | Meslek yüksekokullarının iletişimle ilgili bölümlerinden mezun olup basın yayın organlarında fikir işçisi statüsünde en az 6 ay ara vermeden çalışmış ve belgelendirmiş olmak |
| Meslek okulu + 12 ay | MEB'ce kabul gören meslek okullarının iletişimle ilgili bölümlerinden mezun olup 5953 kapsamında en az 6 ayı devamlı olmak üzere toplam 12 ay çalışmış ve belgelendirmiş olmak |
| Tecrübe 15 ay | En az 6 ayı devamlı olmak üzere toplam 15 ay süreyle 5953 kapsamında fikir işçisi olarak çalışmış ve belgelendirmiş olmak |
| Kamu yayın organı 15 ay | En az 6 ayı devamlı olmak üzere toplam 15 ay süreyle kamu yayın organlarının haber hizmetlerinde kamu hukuku statüsüne göre çalışmış ve belgelendirmiş olmak |
| Diğer lisans + 9 ay | İletişim dışındaki fakültelerin lisans programlarından mezun olup basın yayın organlarında fikir işçisi statüsünde en az 9 ay ara vermeden çalışmış ve belgelendirmiş olmak |
Son yol, iletişim eğitimi almamış ama sahada çalışmış kişiler için kapı aralar. Dikkat edilmesi gereken nokta "ara vermeden" ifadesidir: dokuz ayın kesintisiz olması aranır.
Maddenin ikinci fıkrası iki istisna tanır: yazar olarak istihdam edilenler ile bir fikir işçisiyle sınırlı olmak kaydıyla 4857 sayılı Kanun'a göre engelli sayılan ve bunu usulüne uygun sağlık kurulu raporuyla belgelendirenler için bu şartlar aranmaz.
Kadroda Yer Alamayacaklar (m.20)
Bu madde denetimlerde en sık sorun çıkaran maddedir; çünkü küçük yayınlarda sahipler ve aile üyeleri doğal olarak işin içindedir.
Sahiplik ve yönetim bağı
İmtiyaz sahibi veya 5187 uyarınca tespit edilen tüzel kişi temsilcisi; kollektif şirket ortakları; adi komandit ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları; donatma iştiraki paydaşları; limited şirketlerde şirketi temsil eden ortaklar ile şirket müdürleri; anonim şirketlerde şirketi temsile yetkili ortaklar ile yönetim ve denetim kurulu üyeleri; kooperatiflerde müdür, yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile temsile yetkili kişiler — kendilerine ya da başkalarına ait yayınların fikir işçisi kadrolarında yer alamaz.
Yakınlık bağı
Resmî ilan yayımıyla alakalı yayınların sahibi olan gerçek kişi ile tüzel kişilerin yönetim veya denetim organlarındaki üyelerin annesi, babası, eşi, öz ve üvey çocukları, evlatlığı, eşinin anne ve babası ilgili yayının kadrosunda yer alamaz.
Diğer engeller
Gündüz öğretimi ile başka bir ilde ikinci öğretim öğrencisi olanlar (açık ve uzaktan eğitim hariç), askerlik hizmetini yapmak üzere silahaltına alınanlar ve ücretsiz izin kullananlar fikir işçisi kadrolarında yer alamaz.
Nitelik Yetmez: Çalışmanın Kendisi de Denetlenir
18. madde, kadroda gösterilen kişilerin sözleşmelerinin 5953 sayılı Kanuna uygun yazılı ve tam süreli yapılmasını, ücretlerinin tam gün ve tam ay üzerinden peşin ödenmesini, sözleşmedeki görevin karşılığı işi fiilen yapıyor olmalarını, SGK bildirimleri ile vergi tahakkuklarının yasal süresi içinde yaptırılmasını ve kendilerine fayda sağlayacak ticari bir işle iştigal etmemelerini birlikte arar.
Bu beş şart, "kâğıt üzerinde kadro" uygulamasını doğrudan hedef alır. Denetimde sözleşme, bordro, SGK ve vergi kayıtları çapraz kontrol edilir.
Sonuç
Kadroda yer alabilmek için yedi yoldan en az birini sağlamak gerekir; eğitim ya da basın kartı bunların en doğrudan olanlarıdır. Buna karşılık imtiyaz sahibi, şirket temsilcileri ve yönetim-denetim üyeleri ile sahibin yakın hısımları kadroda gösterilemez — istisnası, iletişim mezunu ya da basın kartı sahibi hısımlardır.
Kategori kategori kaç kişi gerektiğini gazeteler ve internet haber siteleri için ayrı ayrı, kadro şartlarının tamamını ise asgari kadro rehberinde ele aldık.