Diyetisyen muayenehanesi nasıl açılır? Ruhsat, standartlar ve yasaklar

Diyetisyen muayenehanesi mi, sağlık meslek hizmet birimi mi?

Günlük dilde "diyetisyen ofisi", "diyetisyen muayenehanesi" ya da "diyet kliniği" denir; ancak yönetmelikteki adı sağlık meslek hizmet birimidir. Yönetmelik bu birimi, sağlık meslek mensuplarının mesleklerini serbest olarak icra ettikleri özel sağlık kuruluşu olarak tanımlar ve kapsadığı meslekler arasında diyetisyeni de açıkça sayar (m.4). Bu ayrım sadece bir isim meselesi değildir: aynı yönetmelik, tabela ile basılı ve elektronik materyallerde adınız ve unvanınız dışında başka bir isim kullanılamayacağını söyler (m.19). Yani biriminize "klinik" ya da "merkez" gibi bir ad vermek yerine adınızla ve unvanınızla anılırsınız.

Yönetmelik ayrıca, kendi adına ruhsatlandırılmış bir birimi olmayan sağlık meslek mensuplarının danışmanlık, eğitim, koçluk ya da başka bir ad altında sağlık hizmeti sunamayacağını belirtir (m.21). Serbest çalışmak isteyen bir diyetisyen için ruhsatlı birim, bu nedenle işin temelidir.

Kimler diyetisyen muayenehanesi açabilir?

• Birimi, mesleğini serbest olarak icra etme hak ve yetkisine sahip Türk vatandaşı sağlık meslek mensupları açar (m.5).
• Tüzel kişiler sağlık meslek hizmet birimi açamaz; yani birim bir şirket adına değil, sizin adınıza ruhsatlandırılır (m.5).
• Aynı unvana sahip, yönetmelikte belirtilen sayıyı aşmayan meslektaşlarla müşterek birim açılabilir; bu durumda her biri için ayrı ruhsat belgesi düzenlenir ve her birinin standartları sağlayan ayrı uygulama odası olur, ortak alanlardan birlikte sorumlu olunur (m.5).
• Bir sağlık meslek mensubu yalnızca bir birim açabilir (m.21).
• Kendi biriminde serbest çalışan mensup başka bir sağlık kuruluşunda çalışamaz (m.16).

Diyetisyen unvanının hangi eğitimle kazanıldığını ve mesleki yetkinin sınırlarını diyetisyen nasıl olunur rehberinde anlatıyoruz.

Diyetisyen muayenehanesi nasıl açılır? Ruhsat süreci adım adım

Yönetmelik ruhsat alınmasını zorunlu tutar ve süreci aşağıdaki aşamalarla tarif eder (m.6). Başvuruda istenen belgeler yönetmeliğin ekinde yer alıyor; ek listesinin güncel hâlini il sağlık müdürlüğünden mutlaka teyit edin.

Yeri ve standartları hazırlayın

Başvurudan önce mekânın aşağıda anlattığımız fiziki standartları sağladığından, ekte sayılan tıbbi cihaz ve donanımın hazır olduğundan ve cihazların Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemine kayıtlı olduğundan emin olun. Ruhsat adrese bağlıdır; birimi başka bir adrese taşımak isterseniz başvuruyu yeniden yapmanız gerekir (m.7). Bu yüzden kısa süre içinde değiştirmeyi düşündüğünüz bir yer için başvurmak, süreci baştan tekrarlamanıza yol açar.

Başvuru dosyasını il sağlık müdürlüğüne verin

Başvuru, yönetmeliğin ekinde sayılan belgelerle birlikte ilgili müdürlüğe yapılır. Dosyada eksiklik ya da uygunsuzluk bulunursa bu size bildirilir ve giderilmesi için yönetmelikte belirtilen süre verilir; süre içinde giderilmezse dosya iade edilir.

Yerinde incelemeye hazırlanın

Dosya uygun bulunursa müdürlüğün oluşturduğu, tercihen sizinle aynı meslekten bir üyenin de yer aldığı komisyon, yönetmelikte belirtilen süre içinde birimi yerinde inceler. İnceleme, yönetmeliğin ekindeki denetim formuna göre yapılır. Eksiklik çıkarsa size bildirilir, giderilmesi için süre verilir ve giderdiğinizi bildirdiğinizde inceleme yeniden yapılır.

Ruhsat belgesini alın ve faaliyete geçin

İnceleme sonunda eksik ya da uygunsuzluk yoksa ruhsat belgesi düzenlenir. Ruhsat devredilemez (m.7). Ruhsat düzenlendikten sonra yönetmelikte belirtilen süre içinde faaliyete geçmezseniz ruhsat iptal edilir; talebiniz üzerine faaliyet belirli bir süre durdurulabilir, mücbir sebeplerde bu süre daha uzun tutulabilir (m.8).

Değişiklikleri zamanında bildirin

Ruhsatta yer alan bilgilerde değişiklik olursa bunu yönetmelikte belirtilen süre içinde müdürlüğe bildirmeniz zorunludur; adresiniz belediye tarafından değiştirilmişse belediyeden aldığınız belge ve bir dilekçeyle başvurursunuz (m.9). Faaliyete son verdiğinizde ise birim adına düzenlenen belgeler, arşiv kayıtları ve bulundurulan ilaçlar belirtilen süre içinde müdürlüğe teslim edilir (m.8).

Fiziki standartlar: ofisinizde neler olmalı?

Yönetmelik, birimin müstakil bir binada ya da sağlık hizmetinin sunulduğu alanlar bütünlük oluşturacak şekilde bir binanın bağımsız bir bölümünde kurulabileceğini söyler; tüm alanların uygun şekilde havalandırılması, aydınlatılması ve ısıtma-soğutma ile iklimlendirilmesi gerekir (m.10). Zorunlu asgari bölümler m.11'de sayılır. Yönetmelikteki ölçüleri ve cihaz listesini başvurudan önce güncel metinden kontrol edin.

Diyetisyenler için ekte sayılan cihaz ve donanım listesi okuduğumuz metnin içinde yer almadığı için burada bir liste vermiyoruz. Ölçüm cihazlarınızı satın almadan önce eki müdürlükten isteyin ve cihazların kayıtlı olduğunu kontrol edin.

Personel, çalışma saatleri ve ilkyardım

Birimin açılış ve faaliyetle ilgili tüm işlemleri sizin sorumluluğunuzdadır. Yönetmelik bu sorumlulukları şöyle sayar (m.12):

• Müdürlükle koordinasyonu sağlamak ve istenen bilgi, belge ve verileri göndermek.
• Personel ve fiziki değişiklikleri yönetmelikte belirtilen süre içinde müdürlüğe bildirmek.
• Hizmetlerin standartlara uygun verilmesini sağlamak ve öz denetim yapmak.
• Kayıt ve arşiv sistemini kurmak, başvuranların kayıtlarını kişisel verilerin korunması mevzuatına uygun tutmak.
• Denetimlerde istenen bilgi ve belgeleri sunmak, tüm alanları göstermek.
• Cihazların bakım ve kalibrasyonlarını düzenli yapmak ya da yaptırmak.
• Çalışma gün ve saatlerini planlayıp müdürlüğe bildirmek.

Faaliyet alanınıza göre sınırlı sayıda sağlık teknikeri ya da teknisyeni çalıştırabilir, bunlar için çalışma belgesi düzenletebilirsiniz; destek personeli de çalıştırılabilir, ancak destek personeli sağlık hizmeti sunumunda görevlendirilemez (m.13). Çalışma saatleri ruhsat belgesinde yer alır. Biriminizde fiilen bulunamayacağınız izin ya da hastalık durumlarında müdürlüğe bildirim yapmanız gerekir ve bu sürede birimde sağlık hizmeti verilemez (m.14). Siz ve personeliniz ad, soyad ve unvan içeren fotoğraflı kimlik kartını görünür şekilde taşırsınız (m.15). Bakanlıkça belirlenen ilkyardım eğitimlerine katılmak da zorunludur (m.17).

Hizmet sunarken uymanız gereken kurallar

Birimde sağlıklı bireylere ve hastalara, 1219 sayılı Kanunda ve diyetisyenin görev tanımını içeren İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte yer alan mesleki yetkilerinizle sınırlı olarak hizmet sunarsınız (m.16). 1219 sayılı Kanun (ek m.13), diyetisyenin hastalar için beslenme programını tabibin yönlendirmesi üzerine düzenlediğini söyler. Yönetmelik, hekim tarafından tanısı konmuş hastalara hizmet sunarken şu koşulları sayar:

• Hasta, hekim tarafından tanısı konmuş ve tedavi planı ya da reçetesi düzenlenmiş olarak başvurur.
• Kimliği doğrulandıktan sonra kaydı yapılır; hasta bilgileri yalnızca o birimde görüntülenebilir, başka bir birime ya da sisteme aktarılamaz.
• Hasta ve gerekirse kanuni temsilcisi, yapılacak işlem hakkında bilgilendirilir.
• Her uygulama için bilgilendirilmiş rıza formu doldurularak yazılı rıza alınır.
• Yalnızca tedavi planında yer alan ve yetkiniz içindeki işlemler uygulanır.
• Uygulanan işlemleri ayrıntılandıran bir kayıt oluşturulur ve mevzuata uygun saklanır; tedaviyi planlayan hekim, hastanın onayıyla bu kayıtları görebilir.

Aynı fıkrada yer alan ve tedavi planının kontrolüne ilişkin bir bendin yürütmesi Danıştay kararıyla durdurulmuştur; bu bendi yürürlükte bir kural gibi uygulamayın ve güncel durumu takip edin. Yönetmelik ayrıca birimde hizmet sunulamayacak durumları sayar: hekim müdahalesi ve ileri tıbbi donanım gerektiren durumlar, hayati tehlike arz eden akut ve kronik durumlar, sistemik enfeksiyon bulgusu gösteren durumlar, acil durumlarda ilkyardım dışındaki uygulamalar, tıbbi teşhis gerektiren işlemler ve yetkiniz dışındaki her türlü tıbbi müdahale (m.16). Danışan kabul ve takip sürecini diyetisyen danışan takibi rehberimizde anlatıyoruz.

Kayıt, arşiv ve kişisel veri

Birime başvuranların verileri ve hekim tarafından düzenlenen reçete ya da tedavi planı elektronik ortamda kaydedilir; kayıt ve arşiv için Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanılması zorunludur (m.18). Kaydedilen kişisel sağlık verileri, Bakanlıkça belirlenen usule göre merkezi sağlık veri sistemine aktarılır. Hastanın talebi üzerine kayıtlar kendisiyle ya da kanuni temsilcisiyle paylaşılır. Elektronik imzalı tıbbi kayıtlar resmî kayıt sayılır; kayıtların değiştirilmesini, silinmesini ve gizliliğin ihlalini önleyecek idari ve teknik tedbirleri almak ve bunları düzenli denetlemek sizin sorumluluğunuzdadır.

Sağlık verisi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.6'ya göre özel nitelikli kişisel veridir. Danışan verisinin işlenmesi, aydınlatma ve saklama konularını diyetisyenler için KVKK ve sağlık verisi rehberinde ayrıntılı anlatıyoruz. Kayıt sisteminizi seçerken ilk soru, sistemin Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı olup olmadığı olmalıdır; diyetisyenler için hazırladığımız yazılım için de bu ölçütü esas alıyoruz.

Tabela ve tanıtım kuralları

Yönetmeliğin m.19 hükmü, diyetisyenlerin en sık takıldığı konulardan biridir:

• Tabelalarda ve basılı ya da elektronik materyallerde adınız ve unvanınız dışında başka bir isim, meslek adı veya uzman ibaresi kullanılamaz.
• Dış tabelanın ve giriş kapısındaki tabelanın büyüklüğü yönetmelikte sınırlandırılmıştır; dış cephede tabela dışında başka yazı ve işaret bulunamaz.
• Dış tabelada "Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi" ibaresi bulunur ve "Özel" ibaresi yönetmelikte belirtilen oranda büyük yazılır.
• Dış tabelada kullanılabilecek renk sayısı sınırlıdır; yazılar süslemesiz ve sade olur.
• Her oda kapısında kullanım amacını belirten sade bir iç tabela bulunur; müşterek birimlerde odanın kime ait olduğu yazılır.
• Akademik unvan, meslek unvanından sonra ve aynı ebat, punto ve karakterde yazılabilir.
• Logo, tabela, dijital platformlar ve kurumsal yazışmalarda Sağlık Bakanlığı Kurumsal Kimlik Kılavuzuna uyulur; kamu sağlık kuruluşlarını çağrıştıran ifadeler kullanılamaz.

Yönetmelik, birimin tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin sağlık hizmetlerindeki tanıtım yönetmeliğine uygun yürütülmesini ister ve yanıltıcı, talep yaratmaya yönelik tanıtım ya da reklamı yasaklar (m.20). Bu madde metninde eski tanıtım yönetmeliğine atıf yapılıyor; ancak Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmış ve ona yapılan atıfların yeni yönetmeliğe yapılmış sayılacağını belirtmiştir (m.13). Tanıtım kurallarının ayrıntısı için diyetisyen reklam ve tanıtım kuralları, sitenizi bu kurallara göre kurmak için diyetisyen web sitesi rehberine bakın.

Diyetisyen ofisinde yasak olanlar

Yönetmeliğin yasaklar maddesi (m.21), özellikle beslenme alanında çalışan meslektaşlar için önemli sınırlar içerir:

• Ruhsata esas bina dışında başka bir yer, birim ya da şube olarak kullanılamaz.
• Birimin içinde başka amaçla iş yeri bulunamaz, bir bölümü başkasına kiralanamaz ya da devredilemez.
• Mesleki yetki kapsamındaki tıbbi malzeme ve ilaç listesi dışında ilaç, tıbbi malzeme, kozmetik ürün, gıda takviyesi ve benzeri ürün bulundurulamaz ve satılamaz.
• Yetki kapsamı ve kullanım amacı dışında tıbbi cihaz, araç ve gereç bulundurulamaz.
• Denetimde gösterilemeyecek kapalı oda, dolap ya da bölüm bulunamaz.
• Birimde yapılamayan tıbbi işlemler için başvuranlar sağlık kuruluşlarına yönlendirilemez ve bu amaçla anlaşma yapılamaz.
• Başvuranlardan tetkik ve tahlil yaptırması istenemez.
• Başka kurumlardan alınmış ruhsat, yetki belgesi ve izinlerle sağlık hizmeti sunulamaz.

Birimler düzenli olağan denetime tabidir; hizmetin tıbbi uygunluğu için ayrıca kayıtlar, elektronik sistemler ve belgeler üzerinden denetim yapılabilir. Hasta sağlığını tehlikeye sokan acil durumlarda faaliyet, eksiklik giderilinceye kadar durdurulabilir (m.22).

Daha önce farklı bir adla çalışan ofisler

Yönetmeliğin geçiş hükmü, yürürlükten önce sağlık meslek mensuplarının çeşitli adlar altında faaliyet gösterdiği iş yerlerinin belirli bir tarihe kadar yönetmeliğe uygun hâle getirilerek ruhsatlandırılmasını zorunlu tutmuştu; daha önce açılan sağlık kabinleri için de benzer bir uyum hükmü vardı (geçici m.1). Bu süre sona ermiştir. Ruhsatsız bir yerde "danışmanlık ofisi" ya da "yaşam koçluğu stüdyosu" adıyla çalışmaya devam ediyorsanız, durumunuzu gecikmeden il sağlık müdürlüğüyle görüşün.

Bir diyetisyen ofisinde iş günü

Sabah birimi açtığınızda bekleme salonundaki karekodun ve görünür belgelerin yerinde olduğunu, ölçüm cihazlarının bakım kayıtlarının güncel olduğunu kontrol edersiniz. İlk danışanınız sağlıklı bir yetişkindir; kimliğini doğrular, kaydını tescilli sistemde açar, bilgilendirme yapıp rızasını alırsınız. İkinci danışan, hekiminin tanı koyduğu bir hastalık nedeniyle gelmiştir; tedavi planını ve hekim yönlendirmesini sisteme işler, yalnızca planın ve yetkinizin kapsamındaki uygulamayı yaparsınız. Öğleden sonra bir danışan tahlil yaptırması gerekip gerekmediğini sorar; tetkik isteyemeyeceğinizi açıklayıp bu konuyu hekimiyle görüşmesini önerirsiniz. Bir başkası birimde takviye ürün satıp satmadığınızı sorar; birimde böyle ürün bulundurmadığınızı söylersiniz. Günün sonunda tüm görüşme notlarını kayıt sistemine tamamlar, ertesi gün izinli olacaksanız müdürlüğe bildiriminizi yaparsınız.

Diyetisyen muayenehanesi açarken sık yapılan hatalar

• Ruhsat almadan "danışmanlık" ya da "koçluk" adıyla danışan kabul etmek.
• Birimi bir şirket adına açmaya çalışmak.
• Kısa sürede taşınmayı planladığınız bir adres için başvurmak.
• Ek listesini görmeden cihaz satın almak ya da kayıtsız cihaz kullanmak.
• Tabelada ve sosyal medyada adınız ve unvanınız dışında bir marka adı kullanmak.
• Birimde gıda takviyesi, kozmetik ya da benzeri ürün bulundurmak ve satmak.
• Danışandan tetkik ya da tahlil yaptırmasını istemek.
• Kayıtları tescilli olmayan bir sistemde ya da kâğıt üzerinde dağınık tutmak.
• Personel, saat ve ruhsat bilgisindeki değişiklikleri müdürlüğe bildirmemek.
• Kendi biriminiz varken başka bir sağlık kuruluşunda da çalışmaya devam etmek.

Sık Sorulan Sorular

Diyetisyen kendi ofisini açabilir mi?

Evet. Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik diyetisyeni kapsamına alır; mesleğini serbest icra etme yetkisine sahip Türk vatandaşı bir diyetisyen, il sağlık müdürlüğünden ruhsat alarak sağlık meslek hizmet birimi açabilir.

Diyetisyen evinde danışan kabul edebilir mi?

Yönetmelik, birimin müstakil bir binada ya da binanın bağımsız bir bölümünde kurulmasını, içinde başka amaçla iş yeri bulunmamasını ve fiziki standartların sağlanmasını ister. Konutun bir bölümünün bu şartları karşılayıp karşılamayacağı metinde ayrıca düzenlenmediği için il sağlık müdürlüğüne danışın; ruhsatsız bir yerde danışan kabul etmeyin.

Diyetisyen ofisinde takviye ürün satabilir mi?

Hayır. Yönetmeliğe göre birimde mesleki yetki kapsamındaki tıbbi malzeme ve ilaç listesi dışında ilaç, kozmetik ürün, gıda takviyesi ve benzeri ürün bulundurulamaz ve satılamaz.

Hastanede çalışan diyetisyen ayrıca ofis açabilir mi?

Yönetmelik, kendi biriminde mesleğini serbest olarak icra eden sağlık meslek mensubunun başka bir sağlık kuruluşunda çalışamayacağını söyler. Durumunuza özgü sorular için il sağlık müdürlüğüne danışın.

Diyetisyen şirket kurarak ofis açabilir mi?

Yönetmeliğe göre tüzel kişiler sağlık meslek hizmet birimi açamaz; ruhsat diyetisyenin kendi adına düzenlenir. Vergi yapısı ayrı bir konudur ve bunu mali müşavirinizle değerlendirmeniz gerekir.

Diyetisyen ruhsatı başka adrese taşınabilir mi?

Ruhsat devredilemez ve birimin başka bir adrese taşınması hâlinde ruhsat başvurusunun yeniden yapılması gerekir. Yalnızca belediyenin adres değişikliği yaptığı durumlarda belediye belgesiyle ruhsat yeniden düzenlenir.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Online diyetisyenlik nasıl yapılır? · Serbest diyetisyen vergi ve fatura · Reklam ve tanıtım kuralları · Diyetisyen nasıl olunur? · KVKK ve sağlık verisi · Klinik randevu sistemi