Gazetecinin kaynağıyla yazışması, telefonu, mesajlaşması — hepsi bu maddenin alanındadır. 22. madde iki cümlelik bir güvence ve ayrıntılı bir istisna rejimi kurar.
Maddenin Metni
Madde 22 (Değişik: 3/10/2001-4709/7 md.) — Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.
İstisna Rejimi: İkinci Fıkra
İkinci fıkra, dokunulabilmesi için önce bir sebep, sonra bir karar arar.
Sebepler
- Millî güvenlik
- Kamu düzeni
- Suç işlenmesinin önlenmesi
- Genel sağlık
- Genel ahlâkın korunması
- Başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması
Bu sebeplerden biri veya birkaçına bağlı olarak ve usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz.
İki Saatli Süre
| Aşama | Süre | Sonuç |
|---|---|---|
| Yetkili merciin kararı hâkim onayına sunulur | 24 saat içinde | — |
| Hâkim kararını açıklar | 48 saat içinde | Aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar |
Üçüncü Fıkra
İstisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşları kanunda belirtilir. Yani istisnayı hangi kurumun kullanabileceği de kanunla belirlenir; idare kendisi genişletemez.
Gazeteci İçin Anlamı
Kaynağın kimliğinin korunmasına ilişkin ayrı bir hüküm 5187 sayılı Basın Kanununun 12. maddesindedir. Ayrıntısını kaynak gizliliği yazısında ele aldık.
Bağlantılı Hüküm: m.20 ve m.21
22. madde, özel hayatın gizliliğini düzenleyen m.20 ve konut dokunulmazlığını düzenleyen m.21 ile aynı bölümdedir. Üçü birlikte, haberin konusu olan kişinin özel alanını da korur. Basın hürriyeti ile kişilik hakları çatışmasını çatışma yazısında ele aldık.
Sonuç
Anayasa m.22, haberleşme hürriyetini tanır ve haberleşmenin gizliliğini esas sayar. Dokunulabilmesi için altı sebepten birine bağlı usulüne göre verilmiş hâkim kararı; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri gerekir. Merciin kararı 24 saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim 48 saat içinde karar açıklamazsa karar kendiliğinden kalkar.