Anadolu Ajansı, Türk hukukunda kendine özgü bir yapıdır: anonim şirket biçimindedir ama kamuya özgü birçok hükme tabidir.
Üç Ayrı Kanun ve Bir Yönerge
| Düzenleme | Ne getiriyor |
|---|---|
| 7 sayılı Kanun (1/7/1960; RG 6/7/1960-10544) | Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketini, Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlere ait intibak hükümleriyle 272. maddesinden istisna eder |
| 57 sayılı Kanun (12/8/1960; RG 19/8/1960-10582) | Malların Devlet malı sayılması, personelin TCK uygulamasında memur sayılması ve pay iktisabına ilişkin hükümler |
| 14 sayılı CBK | İletişim Başkanlığının denetim yetkisinin dayanağı |
| Denetim Yönergesi | Denetimin usul ve esasları — 14 sayılı CBK m.14'e dayanır |
Malları Devlet Malı Sayılır
57 sayılı Kanun'un 1. maddesi: Anadolu Ajansı malları Devlet malı sayılır. Bu mallar aleyhine cürüm işleyenler hakkında umumi hükümler dairesinde kovuşturma yapılır.
Personeli Memur Sayılır
2. madde: Anadolu Ajansı personeli Türk Ceza Kanununun tatbikatında memur sayılır.
3. madde ise bir sınır getirir: Anadolu Ajansında İdare Meclisi üyeliklerine ve diğer vazifelere tayin edilecek memurlar hakkında 788 sayılı Kanun'un 8. maddesi hükmü uygulanamaz.
Ticaret Kanunu İstisnası
7 sayılı Kanun'un 1. maddesi kısa ve nettir: Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketi, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlere ait intibak hükümleriyle 272 nci maddesi hükmünden istisna edilmiştir.
Kendi Paylarını İktisap Edebilir
57 sayılı Kanun'a 6/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunla eklenen ek 1. madde, Ajansa özel bir imkân tanır: Anadolu Ajansı Türk Anonim Şirketi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 379. maddesinin birinci fıkrasındaki oran sınırlamasına tabi olmaksızın, kendi paylarını doğrudan veya dolaylı, ivazlı veya ivazsız olarak iktisap edebilir ya da rehin olarak kabul edebilir.
- İktisap sırasında 6102 sayılı Kanun m.379/3'teki şart aranmaz.
- Ajans sermaye artırımına katılabilir; Yönetim Kurulu, kullanılmayan rüçhan haklarının Ajansın kendisi tarafından kullanılabileceğine karar verebilir.
- İktisap edilen paylar üzerinde Hazinenin intifa hakkı vardır.
- İntifa hakkı, paylar iktisap edildikçe iktisap tarihinden itibaren bir ay içinde şirket pay defterine işlenir ve tescil edilir.
- Şirketin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde bu paylara ait mülkiyete bağlı haklar intifa hakkı sahibi olan Hazineye geçer.
- İktisap edilen payların halka arzı veya sair yöntemlerle satışı 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun çerçevesinde gerçekleştirilir.
- İktisap edilen veya rehin olarak alınan paylar hakkında 6102 sayılı Kanun'un 384 ve 385. maddeleri uygulanmaz.
Uygulanmayan Kanunlar
Ek 1. madde, Ajans hakkında uygulanmayacak düzenlemeleri de sayar. Aralarında 233 sayılı KHK (Kamu İktisadi Teşebbüsleri), 399 sayılı KHK, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 190 sayılı KHK (Genel Kadro ve Usulü), 6245 sayılı Harcırah Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, 3346 sayılı Kanun ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu bulunur.
Basın Kartı Tarafı
Basın Kartı Yönetmeliği m.23, Anadolu Ajansı için ayrı bir unvan listesi düzenler ve ikinci fıkrasında haber alanında çalışmayanlara basın kartı verilmeyeceğini söyler. Ayrıca 43. maddeye göre genel kart değişimi, Başkanlık internet sitesi, Anadolu Ajansı ve Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu aracılığıyla duyurulur.
Sonuç
Anadolu Ajansı bir anonim şirkettir ama malları Devlet malı sayılır (57 s.K. m.1), personeli TCK uygulamasında memur kabul edilir (m.2) ve Türk Ticaret Kanununun 272. maddesinden istisna tutulmuştur (7 s.K. m.1). 2014'te eklenen ek 1. madde kendi paylarını iktisap etmesine imkân tanır ve bu paylar üzerinde Hazinenin intifa hakkı bulunur.