26. madde iki cümlelik bir izin ve bir yasak listesinden oluşur. Kısa ama TRT reklam rejiminin çekirdeğidir.
İzin — m.26/1
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu, görev ve yayın esaslarına uymak kaydıyla gerçek kişiler, kurumlar ve özel hukuk tüzelkişilerince de hazırlanan programlı veya programsız reklam kuşaklarını radyo ve televizyondan yayınlayabilir.
Yasaklar — m.26/2
Reklam yayınlarında şu hususlara yer verilmez:
- Halkı aldatıcı hususlar
- Yanıltıcı hususlar
- Haksız rekabete yol açıcı hususlar
- Karşılıklı cevaplamaya yol açıcı hususlar
- Diğer ürün veya nitelikleri kötüleyici hususlar
- Herhangi bir ürünün israfını telkin veya ima edici hususlar
- Genel olarak memleketin ekonomik durumuna zarar verici hususlar
Aynı fıkra ayrı bir cümleyle ekler: siyasi propoganda yapılamaz.
Uygulama Yönetmeliğe Bırakılmış — m.26/3
Reklam yayınları ile ilgili esaslar, birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen genel esaslar gözönüne alınarak bir yönetmelikle düzenlenir.
6112 ile İlişkisi
TRT bir medya hizmet sağlayıcı olarak 6112 sayılı Kanunun ticarî iletişim hükümlerine de tabidir. O Kanun, 2954'ten çok daha ayrıntılı bir rejim kurar:
| Konu | 2954 m.26 | 6112 |
|---|---|---|
| Aldatıcılık | Var — "halkı aldatıcı, yanıltıcı" | Var — "yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek" |
| Çocukların korunması | Ayrıca sayılmamış | Ayrıntılı — deneyimsizliklerini istismar etmemek, ebeveynlerini ikna etmeye teşvik etmemek, güveni istismar etmemek |
| Ayrımcılık | Ayrıca sayılmamış | Var — engellilik, yaş ve diğer ayrımcılık |
| Ses seviyesi | Düzenlenmemiş | Var — reklamların ses seviyesi diğer yayın bölümleriyle aynı seviyede olmak zorunda |
| Program kesme | Düzenlenmemiş | Var — sinema ve TV filmleri, haber bültenleri ve çocuk programları, yayın süresi 30 dakikayı aşarsa her 30 dakika için bir kez kesilebilir |
| Dinî tören | Düzenlenmemiş | Var — dinî tören yayını içine hiçbir şekilde reklam yerleştirilemez |
6112 rejimini RTÜK yönergesinde ele aldık.
Reklam Geliri Nereye Yazılır?
3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanununun 2. maddesi, Kurumun gelirleri arasında (d) radyo ve televizyon vasıtasıyla yapılan her çeşit ilan ve reklam ile faaliyet gelirlerini sayar. Ayrıca (g) bendi düzenlenecek konser, temsil ve benzeri programlara giriş ücreti ve bu yerlerde yapılacak ilan ve reklamdan elde edilecek gelirleri de kapsar.
Gelir kalemlerini bandrol ve gelirler yazısında ele aldık.
İndirimli Tarife — m.46
Madde 46: TRT'ye indirimli tarife uygulayan Devlet daire ve kuruluşları, kamu tüzel kişileri ve kamu iktisadi teşebbüslerine ilan ve reklam işlerinde indirimli tarife, Yönetim Kurulu kararıyla uygulanabilir.
Sonuç
2954 sayılı Kanunun 26. maddesi, TRT'nin görev ve yayın esaslarına uymak kaydıyla gerçek kişiler, kurumlar ve özel hukuk tüzelkişilerince hazırlanan reklam kuşaklarını yayınlamasına izin verir. Reklamlarda halkı aldatıcı, yanıltıcı, haksız rekabete veya karşılıklı cevaplamaya yol açıcı, kötüleyici, israfı telkin edici ve ekonomiye zarar verici hususlara yer verilemez ve siyasi propaganda yapılamaz. Ayrıntılar yönetmeliğe bırakılmıştır; TRT ayrıca 6112 sayılı Kanunun ticarî iletişim hükümlerine de tabidir.