Kısa cevap: hayır. Kanun burada çocuğu fail olduğu için korumasız bırakmaz; tam tersine, 5187 m.21-c fail ile mağduru aynı cümlede sayar: "Onsekiz yaşından küçük olan suç faili veya mağdurlarının kimliklerini açıklayacak ya da tanınmalarına yol açacak şekilde yayın yapanlar" cezalandırılır.
Terminoloji: "suça sürüklenen çocuk"
Türk hukukunda 18 yaşından küçükler için "suçlu çocuk" veya "çocuk sanık" yerine suça sürüklenen çocuk terimi kullanılır. Bu terim 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununun sistematiğinden gelir ve tesadüfi değildir: çocuğun failliğini değil, korunma ihtiyacını öne çıkarır. Haber dilinde bu terimi kullanmak hem doğru hem güvenlidir.
Üç katmanlı koruma
| Katman | Hüküm | Sonuç |
|---|---|---|
| Kimlik | 5187 m.21-c | Kimliği açıklayan ya da tanınmaya yol açan yayın suçtur |
| Duruşma | CMK m.185/1 | Sanık 18 yaşını doldurmamışsa duruşma kapalı yapılır; hüküm de kapalı duruşmada açıklanır |
| Yayım | CMK m.187/2 | Kapalı duruşmanın içeriği hiçbir iletişim aracıyla yayımlanamaz |
| İlke | 5395 m.4/1-l | Kimliğin başkaları tarafından belirlenememesine yönelik önlemler alınır |
Neyi haber yapabilirsiniz
Yasaklar haberi tümüyle imkânsız kılmaz. Kimliğe götürmeyen ve kapalı duruşma içeriğini aktarmayan bir çerçevede haber yapılabilir:
- Olayın türü ve toplumsal boyutu
- Failin yaş grubu (kimliğe götürmeyecek genellikte)
- Yargılamanın hangi aşamada olduğu
- Kamuya açıklanan resmî bilgiler
- Konunun uzman değerlendirmesi ve istatistiksel çerçevesi
Dolaylı teşhis en büyük risk
Çocuğun adı verilmese bile aşağıdakiler tanınmaya yol açabilir ve m.21 kapsamındadır:
- Anne, baba veya kardeşin adının ya da görüntüsünün verilmesi
- Okul adı, sınıfı veya okul kıyafeti
- Mahalle, köy, apartman adı
- Mağdurun kimliği üzerinden dolaylı teşhis (özellikle aile içi olaylarda)
- Olay tarihi, yeri ve failin yaşının bir arada verilmesi
Fotoğraf ve görüntü
Yüz buzlansa bile ölçüt "tanınmalarına yol açacak şekilde" yayın yapmaktır. Ses, kıyafet, boy, yürüyüş veya ayırt edici bir eşya teşhise götürüyorsa yasak ihlal edilmiş sayılabilir. Ayrıca TCK m.285/5 uyarınca soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak algılanmalarına yol açacak şekilde görüntülerinin yayınlanması ayrı bir suçtur.
Yaptırım ve sorumluluk
5187 m.21 ihlali adlî para cezası gerektirir; kanundaki tutarlar 2005 öncesi lira cinsinden olduğundan 5252 sayılı Kanunun 5. maddesindeki dönüştürme uygulanır. Ceza sorumluluğunun kime ait olduğu 5187 m.11'e göre belirlenir: süreli yayınlarda kural olarak eser sahibi sorumludur; eser sahibinin belli olmaması gibi hâllerde sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkili sorumlu olur.
Tazminat tarafında ise 5187 m.13 uyarınca eser sahibi ile yayın sahibi ve varsa temsilcisi müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Genel kimlik kurallarını isim yazısında, kapalı duruşma rejimini kapalı duruşma yazısında anlattık.