İki kelimelik bir yasak ama ikisi farklı şeyleri anlatır: özendirme ve kanıksatma.
Bendin Tam Metni
m.8/1-ş — Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz.
İki Ayrı Nitelik
| Nitelik | Anlamı |
|---|---|
| Özendirici | Şiddeti çekici veya arzu edilir gösteren sunum |
| Kanıksatıcı | Şiddeti olağanlaştıran, sıradanlaştıran sunum |
Yaptırım Kademesi
| Aşama | Sonuç |
|---|---|
| İhlal | Bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin %2–5'i + programın beş keze kadar durdurulması — m.32/1 |
| Bir yılda yirmiden fazla ihlal | Yayın beş güne kadar durdurulur — m.32/5 |
| Tekrar / ikinci tekrar | Beş–on gün durdurma / lisans iptali |
Komşu Bentler
- (ğ) Çocuklara, güçsüzlere ve engellilere karşı istismar içeremez ve şiddeti teşvik edemez.
- (s) Kadınlara yönelik baskıları teşvik eden ve kadını istismar eden programlar içeremez.
- (g) Suç işlemeyi, suçluyu ve suç örgütlerini övücü, suç tekniklerini öğretici nitelikte olamaz.
- (d) Terörü övemez ve teşvik edemez.
Çocuk Korumasıyla İlişkisi
m.8/2: çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlar, bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz. Şiddet içeren programlar bu fıkranın tipik konusudur.
Ayrıntısını çocuk saati yazısında ele aldık.
Ticarî İletişimdeki Karşılığı
Madde 9: ticarî iletişim, sağlık, çevre ve güvenliğe zarar verecek davranışa teşvik etmemek ve sebepsiz olarak çocukları tehlikeli durumlarda göstermemek zorundadır.
TRT'deki Karşılığı
2954 sayılı Kanun m.5/i: karamsarlık, umutsuzluk, kargaşa, dehşet, saldırganlık gibi olumsuz duygular uyandırmak ve telkin etmek amacına yönelik yayın yapmamak.
Habercilikte Uygulama
- Şiddet görüntüsü haber değeri için gerekli mi?
- Görüntü tekrar tekrar mı gösteriliyor?
- Sunum, faili olumlayıcı bir çerçeveye mi oturtuyor?
- Mağdurun görüntüsü insan onuruna uygun mu? (m.8/1-ç)
- Yayın saati ve koruyucu sembol uygun mu? (m.8/2, m.24)
Sonuç
6112 sayılı Kanunun 8/1-ş bendi, yayın hizmetlerinin şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olmasını yasaklar. İki nitelik ayrı ayrı sayılmıştır: özendirme şiddeti çekici gösterir, kanıksatma ise olağanlaştırır. Yaptırımı m.32/1'deki ağır kademedir.