İşletme projesi, apartman ya da sitenin bir işletme dönemi boyunca tahmini gelir ve giderlerini, her kat malikine düşecek tahmini payı ve vermesi gereken avans tutarını gösteren plandır; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.37 hükmüne göre yönetici hazırlar ve kat malikleri kurulu onaylar. Kurulca kabul edilmiş bir proje yoksa yönetici, kurul onaylayıncaya kadar geçerli olacak geçici bir işletme projesi yapar. Aidat tutarının yasal dayanağı bu projedir.

Bu rehberde işletme projesinin ne olduğunu, kimin hazırladığını, içinde neler bulunması gerektiğini, nasıl bildirilip kurulda kabul edildiğini ve kesinleşmesinin neden önemli olduğunu anlatıyoruz. Kanunda 7579 sayılı Kanunla yapılan güncel değişiklikleri de dikkate alıyoruz. Ardından karar defteri, giderlerin kaydı, hesap verme ve hesap denetimini ele alıyor, adım adım bir hazırlık listesi, sık yapılan hatalar ve sorularla bitiriyoruz. Apartman yönetiminin genel çerçevesi için apartman yönetimi nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

İşletme projesi nedir, neden önemlidir?

İşletme projesi nedir, neden önemlidir? Kat malikleri için, Yönetici için, Tahsilat için, Denetim için

İşletme projesi bir bütçedir, ama sıradan bir bütçeden fazlasıdır. Kanun, kesinleşen işletme projelerini ve kat malikleri kurulunun işletme giderleriyle ilgili kararlarını 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.68 hükmünün birinci fıkrasında belirtilen belgelerden sayar (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.37). Bu, bir kat maliki aidatını ödemediğinde yürütülecek icra takibinde, borçlunun itirazına karşı projenin güçlü bir belge olarak kullanılabilmesi anlamına gelir. Tahsilat sürecini aidat ödemeyen kat maliki rehberimizde anlatıyoruz.

  • Kat malikleri için: hangi giderin neden yapılacağını ve kendi paylarının nasıl hesaplandığını önceden görürler.
  • Yönetici için: harcamalarının kurul onayına dayandığını gösterir, hesap verirken referans olur.
  • Tahsilat için: kesinleşmiş proje, ödenmeyen avans için takipte dayanak belgedir.
  • Denetim için: denetçi ya da denetim kurulu gerçekleşen giderleri projeyle karşılaştırarak değerlendirir.

İşletme projesini kim hazırlar?

Kanunun m.37 hükmü projeyi yöneticinin görevleri arasında düzenler. Yönetim planında aksine hüküm yoksa, kat malikleri kurulunca kabul edilmiş bir işletme projesi bulunmadığında yönetici gecikmeksizin geçici bir işletme projesi yapar. Yönetim kurulu varsa bu işi kurul üstlenir. Profesyonel yönetim şirketiyle çalışan binalarda projeyi şirket hazırlayabilir; ancak onaylayan her durumda kat malikleri kuruludur.

Kanunun m.35 hükmü 7579 sayılı Kanunla değiştirildi. Güncel metne göre yönetici, yönetim planında gösterilen zamanda, böyle bir zaman gösterilmemişse kanunda belirtilen zamanda, genel yönetim, bakım, asansör, ısıtma ve sigorta işleri için kat maliklerinden işletme projesi onaylanıncaya kadar avans toplar. Yani projesiz dönem, avans toplanmayan bir dönem değildir; ama bu avansın da projeyle bağlantılı olduğunu unutmayın.

İşletme projesinde neler bulunur?

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.37, projede özellikle şu bilgilerin gösterilmesini ister:

  • Anagayrimenkulün işletme dönemi boyunca yönetiminde tahmini gelir ve gider tutarları.
  • Tüm giderlerden her kat malikine, kanunun m.20 hükmündeki esaslara göre düşecek tahmini miktar.
  • Her kat malikinin m.20 hükmündeki esaslara göre vermesi gereken avans tutarı.

Kanunun m.20 hükmündeki esaslar, gider paylaşımının ölçüsüdür: kat malikleri aralarında başka türlü anlaşmadıkça kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderleri eşit; sigorta, ortak yerlerin bakım ve onarımı, yönetici ücreti gibi diğer giderler ve ortak tesislerin işletme giderleri arsa payı oranında paylaşılır. Bu ayrımı ve yakıt gideri gibi özel kalemleri apartman aidatı nasıl belirlenir rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Gider kalemlerini nasıl gruplamalısınız?

Gider grubuÖrnek kalemlerKanundaki varsayılan paylaşım
PersonelKapıcı, kaloriferci, bahçıvan, bekçiEşit
SigortaBina sigortasıArsa payı oranında
Bakım ve onarımÇatı, cephe, ortak tesisat, ortak alan onarımlarıArsa payı oranında
Ortak tesis işletmesiAsansör bakımı, hidrofor, ortak elektrikArsa payı oranında
YönetimYönetici ücreti, defter tasdiki, banka giderleriArsa payı oranında
IsınmaMerkezi sistemde yakıt ve işletmeİlgili yönetmeliğe göre ölçülen tüketim ve kullanım alanı

Tablo bir örnektir. Yönetim planınız farklı bir paylaşım öngörebilir; projeyi hazırlamadan önce planı okuyun. Kalemleri ne kadar ayrıntılı yazarsanız kurulda itiraz ve tartışma o kadar azalır.

Gelir tarafını unutmayın

Kanun projede tahmini gelirlerin de gösterilmesini ister. Ortak alanın kiraya verilmesinden, reklam panosundan ya da ortak bir bağımsız bölümün kirasından gelir elde eden binalarda bu gelirler projeye yazılır ve gider toplamından düşülerek avans hesabına yansıtılır. Toplu yapılarda geliri ortak giderlere harcanmak üzere tahsis edilmiş bağımsız bölümler tapuda ayrıca gösterilir.

İşletme projesi nasıl hazırlanır? Adım adım

İşletme projesi nasıl hazırlanır? Adım adım: Yönetim planını okuyun; gider paylaşımı, toplantı zamanı ve hesap verme..., Bağımsız bölüm listesini, her bölümün arsa payını ve malik...
  • Yönetim planını okuyun; gider paylaşımı, toplantı zamanı ve hesap verme dönemine dair özel hükümleri not edin.
  • Bağımsız bölüm listesini, her bölümün arsa payını ve malik bilgilerini güncelleyin.
  • Geçmiş dönemin gerçekleşen gelir ve giderlerini belgeleriyle çıkarın.
  • Sözleşmeye bağlı giderleri listeleyin: asansör bakımı, temizlik, güvenlik, sigorta, personel.
  • Planlanan onarım ve yenilemeleri ayrı bir başlık altında yazın; yenilik niteliğindeki işlerin ayrı karar gerektirebileceğini not edin (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.42 ve m.43).
  • Her kalemi eşit ya da arsa payına göre paylaşılacak diye işaretleyin.
  • Her bağımsız bölüm için tahmini payı ve avans tutarını hesaplayın.
  • Projeyi sade bir dille açıklayan bir ön yazı hazırlayın; önceki döneme göre değişen kalemleri gerekçesiyle belirtin.
  • Projeyi kat maliklerine kanunda öngörülen yolla bildirin ve kurul gündemine alın.

İşletme projesinin bildirilmesi, kabulü ve kesinleşmesi

Bu bölüm, eski kaynaklarda farklı anlatıldığı için en çok dikkat edilmesi gereken kısımdır. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.37, 7579 sayılı Kanunla değiştirildi. Güncel metne göre işletme projesi kat malikleri genel kurulunda onaylanır. Proje, kat maliklerine ya da bağımsız bölümden fiilen yararlananlara imzaları karşılığında veya taahhütlü mektupla bildirilir ve kanunda belirtilen süre içinde aynen ya da değiştirilerek kabulüne yönelik genel kurulda karar alınır.

Projeye katılmıyorsanız ne yapabilirsiniz?

Güncel düzende projeyi tartışmanın yeri kat malikleri kuruludur. Projeye katılmayan kat maliki toplantıda görüşünü söyler, değişiklik önerir ve oyunu buna göre kullanır. Kurul kararına karşı ise 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.33 hükmündeki iptal davası yolu vardır: toplantıya katılıp aykırı oy kullanan ya da toplantıya katılmayan kat maliki, kanunda belirtilen süreler içinde anagayrimenkulün bulunduğu yerdeki sulh mahkemesine iptal davası açabilir. Bu davanın şartları ve süreleri için kat malikleri kurulu rehberine bakın ve bir hukukçuya danışın.

Geçici işletme projesinde üst sınır

7579 sayılı Kanunla m.37 hükmüne yeni bir fıkra eklendi. Buna göre mevcut bir işletme projesi varsa, geçici işletme projesi için öngörülen bedel, yürürlükteki proje bedelinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer m.298 hükmü uyarınca bir önceki yıl için tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranından fazla olmamak kaydıyla belirlenir ve kanunda öngörülen usulle kurula sunulur. Kısacası yönetici, kurul kararı beklenirken geçici projeyle avansı istediği kadar artıramaz. Güncel yeniden değerleme oranını resmî duyurulardan kontrol edin ve mali müşavirinizle hesaplayın.

Karar defteri ve giderlerin kaydı

İşletme projesi kağıt üzerinde kalırsa bir anlamı olmaz. Kanun, kararların ve giderlerin düzenli kaydını yöneticiye açık bir yükümlülük olarak verir.

  • Karar defteri: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.32, kat malikleri kurulu kararlarının sayfaları sırayla numaralanmış ve her sayfası noter mührüyle tasdikli bir deftere yazılmasını ve toplantıda bulunan kat maliklerince imzalanmasını ister. Karara aykırı oy verenler aykırılığın sebebini belirterek imzalar.
  • Giderlerin yazılması: kanunun m.36 hükmü yöneticinin kurul kararlarını, yapılan ihtar ve tebligatın özetini ve tarihlerini ve bütün giderleri, m.32 hükmünde sözü geçen deftere tarih sırasıyla yazmasını ve bu defteri, giderlerin belgeleriyle diğer bütün belgeleri bir dosyada saklamasını ister.
  • Defterin kapattırılması: aynı madde, defterin kanunda belirtilen süre içinde yönetici tarafından notere kapattırılmasını zorunlu tutar. Bu görevleri yerine getirmeyen yöneticiye kanunda öngörülen yaptırım uygulanabilir.

Hesap verme ve hesap denetimi

Hesap verme ve hesap denetimi: Denetçi, denetim sonucunu ve yönetim tarzı hakkındaki düşüncelerini bir raporla..., Rapor çoğaltılarak bir örneği taahhütlü mektupla kat maliklerine...

Yöneticinin hesap vermesi

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.39 hükmüne göre yönetici, yönetim planında yazılı zamanlarda, böyle bir zaman yazılmamışsa kanunda belirtilen zamanda, anagayrimenkul dolayısıyla elde edilen gelirlerin ve yapılan giderlerin hesabını kat malikleri kuruluna verir. Kanunda belirtilen sayıda kat maliki isterse, yönetim planındaki zamanlar dışında da hesabın gösterilmesi istenebilir. İyi bir hesap raporu, işletme projesindeki tahmini tutarlarla gerçekleşen tutarları yan yana gösterir ve farkları açıklar.

Denetçi ve denetim kurulu

Kanunun m.41 hükmü kat malikleri kurulunun yöneticinin tutumunu sürekli denetleyeceğini söyler. Hesapların denetimi yönetim planında belirtilen zamanlarda, plan bir zaman koymamışsa kanunda belirtilen aralıklarla yapılır; haklı bir sebep çıkarsa her zaman yapılabilir. Kurul bu işi kendi aralarından sayı ve arsa payı çoğunluğuyla seçeceği bir denetçiye ya da denetim kuruluna verebilir.

  • Denetçi, denetim sonucunu ve yönetim tarzı hakkındaki düşüncelerini bir raporla kurula bildirir.
  • Rapor çoğaltılarak bir örneği taahhütlü mektupla kat maliklerine gönderilir.
  • Denetçiler raporu, kararlarını ve gerekli gördükleri hususları sayfaları sırayla numaralanmış ve noter mührüyle tasdikli bir deftere geçirip tarih koyarak imzalar.

Denetçinin bakacağı başlıca konular şunlardır: giderlerin projeye ve kurul kararlarına uygunluğu, her giderin belgesinin bulunması, ödemelerin yönetici sıfatıyla açılmış banka hesabından yapılması (m.35), avans tahsilatının bağımsız bölüm bazında doğru izlenmesi ve ödenmeyen borçlar için gereken adımların atılıp atılmadığı.

Siteler ve toplu yapılarda işletme projesi

Toplu yapılarda giderler katmanlıdır. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.72, belirli yapılara tahsis edilmiş ortak yer ve tesislerin giderlerini o yapılardaki kat maliklerine, bütün bağımsız bölümlerin ortak kullanımına ayrılmış yer ve tesislerin giderlerini ise bütün kat maliklerine yükler. Bu yüzden site projeleri çoğunlukla blok projeleri ve site geneli projesi olarak iki düzeyde hazırlanır. Aynı madde blok kat malikleri, toplu yapı temsilcileri ve geçici yönetim kurulu kararlarını da 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.68 hükmünün birinci fıkrasındaki belgelerden sayar. Hangi kurulun hangi projeyi onaylayacağı yönetim planında düzenlenir.

İşletme projesi hazırlayan bir yöneticinin çalışma düzeni

Aşağıdaki senaryo tek doğru düzeni değil, iyi işleyen bir süreci gösterir. Dönem sonuna yaklaşırken yönetici gerçekleşen giderleri belgeleriyle çıkarır ve denetçiyle paylaşır. Asansör bakım sözleşmesinin ve sigorta poliçesinin yenilenme koşullarını öğrenir, çatı için alınan teklifleri ayrı bir başlıkta toplar. Taslak projeyi eşit ve arsa payı kısımlarını ayrı gösteren bir tabloyla hazırlar, değişen kalemleri açıklayan kısa bir ön yazı ekler.

Proje kat maliklerine imza karşılığında dağıtılır, imzalı liste dosyaya konur. Kurulda bir kat maliki temizlik giderinin artışını sorar; yönetici sözleşmeyi ve teklifleri gösterir. Kurul projeyi küçük bir değişiklikle kabul eder, karar deftere yazılıp imzalanır. Yönetici yeni avans tutarlarını her bağımsız bölüme bildirir. Bu adımların hepsini tablolar ve klasörlerle yürütmek mümkündür; birden fazla blok ya da bina yöneten ekipler için kayıtları tek bir yerde tutmak işi belirgin biçimde kolaylaştırır. apartman ve site yönetimleri için hazırladığımız yazılım da bu ihtiyaç düşünülerek hazırlanıyor.

Sık yapılan hatalar

  • Eski kaynaklara dayanarak projenin itiraz edilmezse kendiliğinden kesinleşeceğini varsaymak; kanunun güncel metnini kontrol edin.
  • Projeyi kurula sunmadan yalnızca duyuru panosuna asmak.
  • Bildirimin imza karşılığında ya da taahhütlü mektupla yapıldığını gösteren belgeyi saklamamak.
  • Gelir kalemlerini projeye yazmamak.
  • Yönetim planındaki paylaşım hükmünü gözden kaçırıp kanunun varsayılan kuralını uygulamak ya da tersini yapmak.
  • Geçici projede kanunun getirdiği üst sınırı aşan bir artış yapmak.
  • Giderleri deftere işlememek ve belgeleri dosyada saklamamak.
  • Denetçi raporunu kat maliklerine göndermemek.

Sık Sorulan Sorular

İşletme projesini kim hazırlar?

Yönetici hazırlar, kat malikleri kurulu onaylar (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.37). Kurulca kabul edilmiş bir proje yoksa yönetici, kurul onaylayıncaya kadar geçerli olacak geçici bir işletme projesi yapar.

İşletme projesine itiraz nasıl yapılır?

Kanunun güncel metninde işletme projesi kurulda aynen ya da değiştirilerek kabul edilir; projeye katılmayan kat maliki görüşünü kurulda dile getirir. Kurul kararına karşı 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.33 hükmündeki iptal davası yolu, kanunda belirtilen süreler içinde sulh mahkemesinde kullanılabilir. Eski kaynaklardaki itiraz anlatımları güncel olmayabilir; bir hukukçuya danışın.

İşletme projesi olmadan aidat toplanabilir mi?

Kanunun güncel m.35 hükmüne göre yönetici, işletme projesi onaylanıncaya kadar avans toplar. Kurulca kabul edilmiş bir proje yoksa yönetici gecikmeksizin geçici bir proje yapmakla yükümlüdür.

İşletme projesinde aidat ne kadar artırılabilir?

Kurulun onayladığı projede tutarı kurul belirler. Mevcut bir proje varken hazırlanan geçici projede ise artış, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.37 hükmüne göre Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranıyla sınırlıdır.

İşletme defteri zorunlu mu?

Kanun, kurul kararlarının ve bütün giderlerin noter tasdikli deftere yazılmasını ve defterin kanunda belirtilen süre içinde notere kapattırılmasını ister (m.32, m.36). Ayrı bir işletme defteri tutulup tutulmayacağı ve tasdik usulü için notere ya da bir hukukçuya danışın.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Apartman yönetimi nasıl yapılır? · Apartman aidatı nasıl belirlenir? · Aidat ödemeyen kat maliki · Kat malikleri kurulu nasıl yapılır? · Apartman yöneticisi nasıl seçilir? · Apartman yönetim programı seçimi