Aidat ödemeyen kat malikine karşı 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu açık bir yol çizer: yönetici ya da diğer kat maliklerinden her biri dava açabilir veya icra takibi başlatabilir, geciken borç için kanunda belirtilen oranda gecikme tazminatı istenir ve borç bu yollarla da alınamazsa bağımsız bölüm üzerine kanuni ipotek tescil ettirilebilir. Bağımsız bölümde oturan kiracı da kira miktarıyla sınırlı olarak bu borçtan sorumludur.

Bu rehberde aidat ödemeyen kat maliki ya da kiracı karşısında yöneticinin izleyebileceği adımları sırasıyla anlatıyoruz: kayıt tutma, yazılı hatırlatma, gecikme tazminatı, icra takibi ve dava, kanuni ipotek, kiracının sorumluluğu ve site yönetimlerindeki farklar. Komşuluk ilişkisini gereksiz yere germeden, tarafsız ve belgeye dayalı bir süreç kurmayı amaçlıyoruz. Somut bir uyuşmazlıkta bu yazı hukuki danışmanlığın yerini tutmaz; takip ve dava aşamalarında bir avukatla çalışmanızı öneririz. Genel çerçeve için apartman yönetimi nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

Aidat ödemeyen kat maliki için kanun ne diyor?

Aidat ödemeyen kat maliki için kanun ne diyor? Dava ve icra takibi, Gecikme tazminatı, Kiracının sorumluluğu, Kanuni ipotek

Apartman aidatı kanunda "gider ve avans payı" olarak geçer. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20, kat maliklerinin ortak giderlere ve bunlar için toplanan avansa katılma yükümlülüğünü düzenledikten sonra, payını ödemeyen kat maliki hakkında diğer kat maliklerinden her birinin ya da yöneticinin yönetim planına, kanuna ve genel hükümlere göre dava açabileceğini ve icra takibi yapabileceğini söyler. Aynı madde, gider ve avans payının tamamını ödemeyen kat malikinin ödemede geciktiği günler için kanunda belirtilen oranda gecikme tazminatı ödemekle yükümlü olduğunu belirtir.

Kanunun m.35 hükmü de yöneticinin görevleri arasında, kat mülkiyetine ilişkin borç ve yükümlerini yerine getirmeyen kat maliklerine karşı dava ve icra takibi yapılmasını ve kanuni ipotek hakkının kat mülkiyeti kütüğüne tescil ettirilmesini sayar. Yani tahsilat takibi, yöneticinin isteğe bağlı bir inisiyatifi değil, yönetim planında aksine hüküm yoksa kanunen üstlendiği görevlerdendir.

AraçDayanakKim kullanırKısa not
Dava ve icra takibim.20, m.35Yönetici ya da her bir kat malikiYönetim planı, kanun ve genel hükümlere göre
Gecikme tazminatım.20Alacaklı kat malikleri adına yönetimOran kanunda belirtilmiştir, yönetici kendisi belirlemez
Kiracının sorumluluğum.18, m.22YönetimKira miktarıyla sınırlı, ödeme kiradan düşülür
Kanuni ipotekm.22Yöneticinin, yoksa bir kat malikinin yazılı istemiyleMahkemece tespit edilmiş borç için
Alacağın önceliğim.22Kanun gereğiGider alacakları önceliklidir
Hakimin müdahalesim.33Zarar gören kat malikiSulh mahkemesine başvuru

Kayıt tutmak: her şeyin başladığı yer

Bir tahsilat sürecinin başarısı, mahkemeye ya da icra dairesine gidilmeden çok önce belirlenir. Borcun varlığını ve miktarını belgeleyemeyen bir yönetim, haklı olsa bile zorlanır. Aşağıdaki kayıtlar eksiksiz olmalıdır:

  • Kurulda kabul edilmiş işletme projesi ve gider ile avans payını belirleyen kurul kararları, karar defterinde imzalı olarak.
  • Projenin kat maliklerine imza karşılığında ya da taahhütlü mektupla bildirildiğini gösteren belgeler (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.37).
  • Her bağımsız bölüm için tahakkuk eden avans, yapılan ödemeler ve kalan borç; tarihleriyle birlikte.
  • Ödemelerin yönetici sıfatıyla açılmış banka hesabına geldiğini gösteren hesap dökümleri (m.35).
  • Malik ve varsa kiracı bilgileri, iletişim adresleri ve bildirimlerin hangi adrese gönderildiği.
  • Yapılan hatırlatma ve ihtarların kopyaları; kanunun m.36 hükmü yöneticinin yapılan ihtar ve tebligatın özetini ve tarihlerini deftere yazmasını ister.

Kesinleşen işletme projesinin ve kat malikleri kurulunun işletme giderleriyle ilgili kararlarının önemli bir hukuki sonucu vardır: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.37, bunları 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.68 hükmünün birinci fıkrasında sayılan belgelerden sayar. Bu, borçlunun icra takibine itiraz etmesi hâlinde alacaklının itirazın kaldırılması yoluna bu belgelerle başvurabilmesi bakımından önem taşır. Usulün ayrıntısını takibi yürütecek avukatla değerlendirin. Projenin nasıl hazırlanıp kabul edildiğini işletme projesi rehberimizde anlatıyoruz.

Aidat ödemeyen komşuya karşı adım adım süreç

Aidat ödemeyen komşuya karşı adım adım süreç: Hesabı kontrol edin, Yazılı ve nazik bir hatırlatma gönderin, Ödeme imkânı konuşun, Gerekirse noter aracılığıyla ihtar gönderin

Aşağıdaki sıra kanunun öngördüğü araçları ve iyi yönetim uygulamasını birlikte gösterir. Her binanın koşulu farklıdır; yönetim planınızda tahsilata ilişkin özel hükümler varsa onları da uygulayın.

Hesabı kontrol edin

Önce borcun doğru olduğundan emin olun. Ödeme farklı bir açıklamayla gelmiş, başka bir bölüm adına yatırılmış ya da eski bir dönemin alacağına mahsup edilmiş olabilir. Hatalı bir talep, hem güveni zedeler hem de ileride itiraz için zemin hazırlar.

Yazılı ve nazik bir hatırlatma gönderin

Borç kesinse, ilgili kat malikine kişisel olarak, nazik ve tarafsız bir dille yazılı hatırlatma gönderin. Hatırlatmada dönem, tutarın dayanağı olan karar ve ödeme bilgisi yer alsın. Kanunun m.20 hükmü dava ya da takip için ayrıca bir ihtar şartından söz etmez; yine de yazılı hatırlatma, anlaşmazlıkların büyük kısmını mahkemeye gitmeden çözer ve ileride iyi niyetinizi gösteren bir kayıt olur.

Ödeme imkânı konuşun

Bazı borçlar geçici bir sıkıntıdan doğar. Kurulun yetki verdiği ölçüde ödeme planı konuşmak, takip masrafına girmeden tahsilatı sağlayabilir. Yapılan her anlaşmayı yazılı hâle getirin ve kurul kararı gerekiyorsa karar defterine işletin. Yöneticinin kurul kararı olmadan borç silmesi ya da gecikme tazminatından vazgeçmesi ise diğer kat maliklerinin hakkını ilgilendirir; bu konuda yetkinizin sınırlarını yönetim planından ve kurul kararlarından kontrol edin.

Gerekirse noter aracılığıyla ihtar gönderin

Hatırlatmalar sonuç vermezse noter aracılığıyla ihtar, ödeme çağrısını resmî ve ispatı kolay hâle getirir. Bu aşama kanunda tahsilat için zorunlu olarak düzenlenmiş değildir; uygulamada tercih edilen bir adımdır. Ne zaman ve hangi içerikle gönderileceği konusunda bir avukatın görüşünü almanız yerinde olur.

İcra takibi ya da dava

Ödeme yine gelmezse 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20 uyarınca icra takibi başlatılabilir ya da dava açılabilir. Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, kanunun Ek m.1 hükmüne göre sulh hukuk mahkemesidir. Takibi kimin adına başlatacağınız, hangi belgeleri ekleyeceğiniz, gecikme tazminatının nasıl hesaplanacağı ve itiraz hâlinde izlenecek yol teknik konulardır; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yürütülen bu süreçte bir avukatla çalışmanızı öneririz.

Kanuni ipotek

Kanunun m.22 hükmü, kat malikinin borcu kiracı ya da diğer sorumlulardan da alınamazsa, mahkemece tespit edilen borcunu ödemeyen kat malikinin bağımsız bölümü üzerine, varsa yöneticinin yoksa kat maliklerinden birinin yazılı istemiyle, borç tutarı için diğer kat malikleri lehine kanuni ipotek hakkının tescil edileceğini söyler. Madde, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.893 hükmünün son fıkrasının burada da uygulanacağını belirtir; o fıkraya göre alacaklıların kanuni ipotek hakkından önceden feragat etmeleri geçerli değildir.

Aynı madde, kat maliklerinin gider borcunu ödemeyen kat maliki ya da diğer sorumlulardan olan alacaklarının öncelikli olduğunu da belirtir. Bu önceliğin bir icra ya da satış sürecinde nasıl uygulanacağı teknik bir konudur; avukatınızla değerlendirin.

Kiracı aidat ödemezse ne olur?

Bağımsız bölümde kiracı oturuyorsa yönetim yalnızca kat malikine değil, belirli sınırlar içinde kiracıya da başvurabilir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.18, kat maliklerinin borçlarına ilişkin hükümlerin kiracılara, oturma hakkı sahiplerine ve bölümden sürekli yararlananlara da uygulanacağını ve bu borçları yerine getirmeyenlerin kat malikleriyle birlikte müteselsilen sorumlu olacağını söyler.

  • Kanunun m.22 hükmüne göre bağımsız bölümde kira sözleşmesi, oturma hakkı ya da başka bir sebeple sürekli yararlananlar, kat malikinin gider ve avans borcundan ve gecikme tazminatından müştereken ve müteselsilen sorumludur.
  • Kiracının sorumluluğu, ödemekle yükümlü olduğu kira miktarıyla sınırlıdır.
  • Kiracının yönetime yaptığı ödeme, ev sahibine olan kira borcundan düşülür.
  • Kiracı ile ev sahibi arasında aidatı kimin üstleneceği kira sözleşmesinin konusudur; yönetim bu iç ilişkide taraf değildir.

Kiracı taşınırken birikmiş borç bırakırsa yönetim yine kat malikine başvurabilir; asıl borçlu kat malikidir. Bu yüzden kiracı değişikliklerini kaydetmek, ev sahibine dönem sonunda borç durumunu bildirmek ve taşınma öncesinde hesabı netleştirmek iyi bir uygulamadır. Aidatın hangi kurallarla belirlendiğini apartman aidatı nasıl belirlenir rehberimizde anlatıyoruz.

Sürekli ödemeyen kat maliki ve hakimin müdahalesi

Kanun, ısrarlı borç ve yükümlülük ihlalleri için daha ağır yollar da öngörür. Bunlar istisnai yollardır ve kesinlikle hukuki destekle değerlendirilmelidir.

  • Hakimin müdahalesi: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.33 hükmüne göre bir kat malikinin ya da bölümden sürekli yararlanan kişinin borç ve yükümlerini yerine getirmemesi yüzünden zarar gören kat malikleri, anagayrimenkulün bulunduğu yerin sulh mahkemesine başvurarak hakimin müdahalesini isteyebilir.
  • Kat mülkiyetinin devri: m.25, borç ve yükümlerini yerine getirmeyerek diğer kat maliklerinin haklarını onlar için çekilmez hâle gelecek derecede ihlal eden kat malikinin bağımsız bölümünün, bedeli ödenerek diğer kat maliklerine devrinin hakimden istenebileceğini düzenler. Ortak gider ve avans borcunu ödemediği için kanunda belirtilen süre içinde kanunda belirtilen sayıda icra veya dava takibine sebep olunması, maddede bu çekilmezliğin her hâlde var sayıldığı durumlar arasında sayılır. Davanın açılması da kanunda belirtilen çoğunlukla alınacak bir karara bağlıdır.

Bu yollar komşuluk ilişkisini kalıcı biçimde etkiler ve uzun, masraflı süreçlerdir. Kurulda bu konular konuşulurken kişileri değil, kanunu ve kayıtları konuşmak; kararları hukukçu görüşüyle almak gerginliği azaltır.

Site yönetimlerinde aidat borcu

Birden çok bloktan oluşan sitelerde de temel kurallar aynıdır; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.74, toplu yapılar için özel hükümler saklı kalmak kaydıyla kanunun bütün hükümlerinin toplu yapılarda da uygulanacağını söyler. Kanunun m.72 hükmü ise blok kat malikleri, toplu yapı temsilcileri ve geçici yönetim kurulu kararlarının 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.68 hükmünün birinci fıkrasında belirtilen belgelerden sayılacağını ve kat maliklerinin site ortak yer ve tesislerinden yararlanmaya ihtiyaçları olmadığını ileri sürerek toplu yapı ortak gider payından kaçınamayacaklarını belirtir.

Sitelerde borç takibinin en sık sorunu, blok gideri ile site geneli giderinin aynı kalemde izlenmesidir. Hangi borcun hangi karara dayandığını ayrı ayrı gösteremeyen bir yönetim, takip aşamasında zorlanır. Kat irtifakı aşamasındaki sitelerde ise kat mülkiyeti hükümlerinin yönetimde uygulanıp uygulanmayacağı 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.17 hükmündeki şartlara bağlıdır; emin değilseniz önce bunu netleştirin.

Bir yöneticinin tahsilat günü nasıl geçer?

Aşağıdaki senaryo tek doğru düzen değil, iyi kurulmuş bir sürecin nasıl hissettirdiğini gösterir. Dönem sonunda yönetici banka hesabının dökümünü alır ve her bağımsız bölümün ödemesini kendi kaydıyla eşleştirir. İki bölümde eksik ödeme görür. Birinde ödeme yanlış açıklamayla yan dairenin adına yatırılmıştır; kaydı düzeltir ve iki malike kısa bir bilgi notu gönderir. Diğerinde gerçekten ödeme yoktur; malike, dönem bilgisi ve kurul kararının tarihiyle birlikte nazik bir hatırlatma yazar.

Bir sonraki dönemde aynı bölümden yine ödeme gelmez. Yönetici malikle telefonda konuşur, malik geçici bir sıkıntıdan söz eder. Kurulun yetkisi çerçevesinde bir ödeme planı yazılı olarak kararlaştırılır. Plan da aksarsa yönetici bir avukata danışır, gerekli belgeleri, yani işletme projesini, bildirim belgelerini, karar defteri örneklerini ve hesap dökümünü bir dosyada toplar. Yaptığı her adımı deftere ve dosyaya işler. Hiçbir aşamada borçlunun adı panoya ya da gruba taşınmaz. Bu düzeni elle de kurabilirsiniz; bölüm sayısı arttıkça tahakkuk, ödeme ve hatırlatma kayıtlarını tek yerde tutmak işinizi kolaylaştırır. apartman ve site yönetimleri için hazırladığımız yazılım bu ihtiyaç düşünülerek geliştiriliyor.

Sık yapılan hatalar

Sık yapılan hatalar: Borcun dayanağı olan işletme projesini ya da kurul kararını belgeleyememek., Gecikme tazminatını kanunda belirtilen oranın üzerinde ya da kendi...
  • Borcun dayanağı olan işletme projesini ya da kurul kararını belgeleyememek.
  • Gecikme tazminatını kanunda belirtilen oranın üzerinde ya da kendi belirlediği bir usulle hesaplamak.
  • Borçlu komşunun adını panoda, asansörde ya da ortak mesaj gruplarında ilan etmek.
  • Ortak hizmetleri kesmekle tehdit etmek; kanunun öngördüğü yollar dava, icra takibi ve kanuni ipotektir, yöneticinin kendi koyduğu yaptırımlar değil.
  • Kiracıdan kira miktarını aşan bir tutar talep etmek.
  • Kanuni ipoteği, mahkemece tespit edilmiş bir borç olmadan doğrudan alınabilecek bir güvence sanmak.
  • Kurulun yetki vermediği hâllerde borç silmek ya da gecikme tazminatından vazgeçmek.
  • Takip aşamasına avukatsız girip usul hatası yapmak.

Sık Sorulan Sorular

Aidat ödemeyen komşuya ne yapılır?

Önce yazılı ve nazik bir hatırlatma yapılır. Ödeme gelmezse 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20 uyarınca yönetici ya da kat maliklerinden biri icra takibi başlatabilir veya dava açabilir. Borç bu yollarla da alınamazsa m.22 hükmündeki şartlarla kanuni ipotek gündeme gelir.

Aidat gecikme faizi ne kadar?

Kanunda "gecikme tazminatı" olarak geçer ve oranı 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20 hükmünde belirtilmiştir; ödemede geciktiği günler için uygulanır. Yönetici ya da kurul bu oranı kendi başına belirlemez. Güncel oranı kanun metninden kontrol edin.

Aidat borcu için icra takibi başlatılabilir mi?

Evet. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20, payını ödemeyen kat maliki hakkında yöneticinin ya da diğer kat maliklerinden her birinin icra takibi yapabileceğini söyler. Takibin usulü için bir avukatla çalışmanızı öneririz.

Kiracı aidat ödemezse ev sahibi sorumlu mu?

Evet. Yönetime karşı asıl borçlu kat malikidir. Kiracı da kanunun m.22 hükmü uyarınca kira miktarıyla sınırlı olarak müteselsilen sorumludur ve yaptığı ödeme kira borcundan düşülür.

Aidat borcu yüzünden daireye haciz ya da ipotek konur mu?

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.22, mahkemece tespit edilen borcu ödemeyen kat malikinin bağımsız bölümü üzerine diğer kat malikleri lehine kanuni ipotek tescil edilebileceğini düzenler. İcra sürecinde hangi yolların izleneceği ise 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine bağlıdır; somut durum için avukatınıza danışın.

Aidat ödemeyen kişi kurulda oy kullanabilir mi?

Okuduğumuz kanun metninde gider borcu olan kat malikinin oy hakkını kaybedeceğine dair bir hüküm yer almıyor. Oy hakkı ve toplantı kuralları için kat malikleri kurulu nasıl yapılır rehberine bakın; yönetim planınızda özel bir hüküm varsa onun kanuna uygunluğunu bir hukukçuyla değerlendirin.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Apartman yönetimi nasıl yapılır? · Apartman aidatı nasıl belirlenir? · İşletme projesi nasıl hazırlanır? · Apartman yöneticisi nasıl seçilir? · Apartmanda kamera ve KVKK · KVKK uyumu kontrol listesi