Evet, tabidir. 13/10/2022 tarihli 7418 sayılı Kanun, 5953 sayılı Kanun'un 1. maddesine "internet haber siteleri" ibaresini ekledi. Değişiklik 18/10/2022 tarihinde yürürlüğe girdi. O tarihten itibaren bir internet haber sitesinde fikir ve sanat işi yapan kişi gazetecidir ve 4857 sayılı İş Kanunu'na değil 5953'e tabidir.
Değişiklikten Önce ve Sonra
| Dönem | Kapsam |
|---|---|
| 18/10/2022 öncesi | Gazete, mevkute, haber ve fotoğraf ajansları |
| 18/10/2022 sonrası | Gazete, internet haber siteleri, mevkute, haber ve fotoğraf ajansları |
Aynı 7418 sayılı Kanun, internet haber sitelerini 5187 sayılı Basın Kanunu bakımından da süreli yayın saymıştı. İki değişiklik birlikte okunmalıdır: yayının kendisi süreli yayın yükümlülüklerine, çalışanı ise gazeteci özlük haklarına tabi hâle geldi.
Bunun Pratik Sonucu Ne?
Yalnız dijital yayın yapan bir kuruluş için maliyet kalemleri değişti. En somut dördü:
| Kalem | 5953'e geçince ne değişti | Madde |
|---|---|---|
| Yıllık izin | 1 yıl kıdemliye 4 hafta; meslekte 10 yıldan fazlaysa 6 hafta | m.21 |
| Kıdem tazminatı | Meslekteki ilk giriş tarihinden hesaplanır; her yıl için 1 aylık ücret | m.6 |
| Yıllık ikramiye | Her hizmet yılı sonunda asgari 1 aylık ücret tutarında | m.14 |
| Fazla mesai | Saat 24.00'ten sonraya denk gelen saatler bir misli fazlasıyla | Ek m.1 |
Sözleşmeleri Yenilemek Gerekir mi?
5953'ün 4. maddesi gazeteciyle yazılı sözleşme yapılmasını ve sözleşmede işin nev'i, ücret miktarı ve gazetecinin kıdeminin gösterilmesini zorunlu tutar. 4857'ye göre düzenlenmiş bir sözleşme bu üç kalemi bu şekilde taşımıyor olabilir.
Yazılı sözleşme yapmamanın yaptırımı 26. maddenin (a) bendindedir: her bir sözleşme için idarî para cezası. Ceza sözleşme başına işlediği için, kalabalık bir kadroda toplam hızla büyür.
Kim Kapsam Dışında Kalır?
İnternet haber sitesinde çalışan herkes gazeteci değildir. Tanımın ilk ayağı hâlâ geçerlidir: kişinin yaptığı işin fikir ve sanat işi olması gerekir. Yazılımcı, muhasebeci ya da satış personeli bu tanıma girmez; onlar 4857'ye tabidir.
Ayrıca 2. maddedeki kamu istisnası burada da işler: kamu sermayeli bir kuruluşun memur ve hizmetlileri kapsam dışındadır.
Sonuç
İnternet haber sitelerinin fikir işçileri 18/10/2022'den itibaren gazetecidir ve 5953 sayılı Kanun'a tabidir. Bu, izin, ikramiye, kıdem ve fazla mesai rejiminin tamamının değişmesi demektir. Yazılım, muhasebe ve satış personeli ise kapsam dışında kalmaya devam eder.
Kimlerin gazeteci sayıldığını kapsam yazısında, iki kanun arasındaki farkların tamamını karşılaştırma yazısında ele aldık.