Kişilik haklarını koruyan temel yayın ilkesi. Bendin ikinci yarısı, eleştiri sınırını açıkça bir ölçüt olarak kullanır.
Bendin Tam Metni
m.8/1-ç — İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez.
İki Bölüm
| Bölüm | Koruduğu değer |
|---|---|
| 1. cümle | İnsan onuru ve özel hayatın gizliliği |
| 2. cümle | Kişi ya da kuruluşların itibarı — eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifade yasağı |
Yaptırım Kademesi
(ç) bendi m.32/1'deki ağır listede yer almaz; m.32/2 uygulanır: bir önceki aydaki brüt ticarî iletişim gelirinin %1–3'ü idarî para cezası. Bir yıl içinde yirmiden fazla ihlalde yayın beş güne kadar durdurulur; aynı ihlalin tekrarında beş günden on güne kadar, ikinci tekrarda lisans iptali (m.32/5).
Anayasal Zemin
| Madde | Hüküm |
|---|---|
| m.17/1 | Herkes, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir |
| m.20 | Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. |
| m.26/2 | Sınırlama sebepleri arasında başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının korunması |
| m.32 | Düzeltme ve cevap hakkı — haysiyet ve şerefe dokunulması veya gerçeğe aykırı yayın hâlinde |
Basın hürriyeti ile kişilik hakları dengesini çatışma yazısında ele aldık.
Dengeleyici Mekanizma: Cevap Hakkı
m.8/1-o: yayın hizmetleri kişi veya kuruluşların cevap ve düzeltme hakkına saygılı olmak zorundadır. Usulü m.18'de düzenlenir. Ayrıntısını cevap hakkına saygı yazısında ele aldık.
Komşu Bentler
- (i) Masumiyet karinesi — suçlu ilân etme yasağı
- (ğ) Çocuklara, güçsüzlere ve engellilere karşı istismar yasağı
- (s) Kadını istismar eden programlar yasağı
- (e) Bireyleri aşağılayan yayın yasağı
TRT'deki Karşılığı
2954 sayılı Kanun m.5/j: kişilerin özel hayatlarına, şeref ve haysiyetlerine saygılı olmak ve dürüstlük anlayışına bağlı kalmak.
Yayın Öncesi Kontrol
- Kullanılan ifade haber değeri için gerekli mi, yoksa aşağılayıcı mı?
- Görüntü ve ses, özel alana mı ait?
- İddia teyit edilmiş mi? Teyitsiz iddia iftira niteliği taşıyabilir.
- İlgilinin görüşü alındı mı?
- Cevap ve düzeltme talebi gelirse süreç hazır mı?
Sonuç
6112 sayılı Kanunun 8/1-ç bendi, yayın hizmetlerinin insan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olmasını zorunlu kılar ve kişi ya da kuruluşlar hakkında eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifade kullanılmasını yasaklar. Ölçüt eleştirinin kendisi değil, sınırının aşılmasıdır. Yaptırımı m.32/2 kademesindedir.