Cevap, iddianamenin hangi aşamada olduğuna bağlıdır. Ceza muhakemesinde iddianamenin kabulü bir eşiktir: bu kararla soruşturma evresi biter, kovuşturma evresi başlar. Soruşturmanın gizliliği ise CMK m.157 uyarınca yalnız soruşturma evresindeki usul işlemlerine ilişkindir.
İki aşama, iki farklı risk
| Aşama | Gizlilik durumu | Başlıca risk |
|---|---|---|
| İddianame düzenlendi, henüz kabul edilmedi | Soruşturma evresi sürüyor; CMK m.157 gizliliği geçerli | TCK m.285/1 — soruşturmanın gizliliğini alenen ihlal |
| İddianame kabul edildi | Kovuşturma evresi başladı; kural duruşmanın açıklığı (CMK m.182/1) | TCK m.285/5 (suçlu gösterme), m.288 (yargıyı etkileme), kişilik hakkı |
Kabul öncesi: m.285 koşulları
Kabul edilmemiş bir iddianamenin içeriğini yayımlamak otomatik olarak suç değildir; TCK m.285/1 iki alternatif koşuldan birini arar: açıklamanın suçlu sayılmama karinesinden yararlanma hakkını ya da haberleşmenin veya özel hayatın gizliliğini ihlal etmesi; ya da maddi gerçeğin ortaya çıkmasını engellemeye elverişli olması.
İddianame, savcılığın iddiasıdır; hüküm değildir. İçeriğinin mahkûmiyet gibi sunulması m.285/5 kapsamında suçlu algısı yaratabilir.
Kabul sonrası: gizlilik biter, sınırlar sürer
İddianamenin kabulüyle dosya kovuşturma evresine geçer ve CMK m.182/1 uyarınca duruşma herkese açıktır. Bu aşamada soruşturma gizliliği argümanı işlemez. Ancak üç sınır devam eder:
- Masumiyet karinesi. TCK m.285/5 kovuşturma evresini de kapsar — hüküm "soruşturma ve kovuşturma evresinde" der.
- Kimlik yasakları. 5187 m.21 uyarınca 18 yaş altı fail ve mağdurlar ile cinsel suç mağdurlarının kimliği verilemez; iddianamede adları yazılı olması bunu değiştirmez.
- Mahkemenin yayım yasağı. CMK m.187/3 uyarınca mahkeme, açık duruşmanın içeriğinin kısmen veya tamamen yayımlanmasını yasaklayabilir.
Duruşma kapalıysa
Bazı dosyalarda duruşma kapalı yapılır: CMK m.182/2 uyarınca genel ahlâk veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde, CMK m.185/1 uyarınca sanık onsekiz yaşını doldurmamışsa kanunen. Bu durumda CMK m.187/2 mutlaktır: "Kapalı duruşmanın içeriği hiçbir iletişim aracıyla yayımlanamaz." İddianame de o duruşmanın konusu olduğundan içeriğinin aktarılması bu yasak kapsamında değerlendirilir.
Nasıl yayımlanmalı
- İddianamenin iddia olduğunu her aktarımda belirtin.
- Savunmaya da yer verin; sanık veya müdafiinin yanıtı yoksa bunu yazın.
- Kimliği korunan kişileri metinden ayıklayın.
- Üçüncü kişilerin kişisel verilerini çıkarın.
- Belgenin tamamını yayımlamak yerine haber değeri taşıyan bölümü aktarın.
- Kabul edilip edilmediğini açıkça yazın.
Koruyucu hüküm
TCK m.285/6 açıktır: "Soruşturma ve kovuşturma işlemlerinin haber verme sınırları aşılmaksızın haber konusu yapılması suç oluşturmaz." İddianame haberciliği bu hükmün koruma alanındadır; koruma, sınırların aşılmadığı ölçüde işler.
Gizliliğin kapsamını gizlilik yazısında, kapalı duruşmaları kapalı duruşma yazısında anlattık.