Kısa cevap: yayımlama hakkınız durdurulur ve kaybettiğiniz süre telafi edilmez. Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği'nin 101. maddesi bu sonucu açıkça bağlar; ayrıca engelleme kesinleşmiş bir mahkûmiyete yol açarsa hak tamamen sona erer.
Madde Ne Diyor?
101. madde tek fıkradır ve iki sonucu birlikte getirir: kontrol kurullarının yapacakları denetimleri engelleyen gazetenin veya internet haber sitesinin yayımlama hakkı durdurulur. İlgili yayının başvurusu üzerine denetim yapılarak yayımlama hakkının yeniden devamına karar verilse dahi, yayımlama hakkının durduğu süreye ilişkin telafi işlemi uygulanmaz.
| Sonuç | Açıklama |
|---|---|
| Hakkın durdurulması | Durdurma süresince resmî ilan verilmez (m.110/1) |
| Telafi yok | Hak yeniden devam etse bile durdurma süresindeki ilanlar telafi edilmez |
Kesinleşmiş Mahkûmiyet: Hak Sona Erer
113. maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendi daha ağır bir sonuç öngörür: engelleme fiilinin kesinleşmiş yargı kararı ile mahkûmiyete yol açtığı durumlarda, kontrol kurullarının yaptığı denetimi engelleyen gazete veya internet haber sitelerinin yayımlama hakkı sona erer.
Yani engellemenin iki katmanlı bir sonucu vardır: idari düzeyde durdurma ve telafi kaybı; adli düzeyde mahkûmiyet hâlinde hakkın tamamen bitmesi. Sona erme hâllerinin tamamını sona erme yazısında ele aldık.
"Engelleme" Ne Anlama Gelir?
Yönetmelik engellemeyi tek tek saymaz; ancak 95. ve 99. maddelerdeki yükümlülüklerle birlikte okunduğunda kapsamı belirginleşir. Kontrol kurulları kadro, baskı, dağıtım, satış ve arşiv üzerinde inceleme yapmaya; matbaa, dağıtım müesseseleri ve bayilerde yerinde inceleme yürütmeye; üçüncü kişilerden bilgi ve belge temin etmeye yetkilidir.
99. madde ise yalnız belge bulundurmayı değil, bu belgelerin ve belgelere ilişkin bilgilerin temin edilmesini sağlayacak önlemleri almayı da zorunlu tutar. Bu ifade önemlidir: belgeye erişimi sağlamamak da bir eksiklik üretir.
Hakkı Geri Almak
Durdurma sonrası süreç 111. maddede düzenlenmiştir: ihlalin ortadan kalktığına ilişkin imzalı başvuru üzerine inceleme yapılır; gerek görülürse kontrol kurulu teşkil edilerek denetim yapılmasına karar verilebilir. Bu durumda yayın, denetim kararının tebliğinden itibaren denetleme giderlerini 96. madde uyarınca ödemekle yükümlüdür.
İhlalin giderildiği tespit edilirse, ihlalin giderildiği tarihten itibaren geçerli olmak üzere yayımlama hakkı yeniden devam eder. Ancak yukarıda belirtildiği gibi, engelleme hâlinde durduğu süreye ilişkin telafi uygulanmaz.
Doğru Yol: İtiraz Etmek
Denetimin usulüne ya da sonucuna itirazınız varsa, engellemek yerine itiraz yolunu kullanmak gerekir. 104. madde üç ayrı itiraz konusu tanır: kontrol kurulunun usul bakımından teşkiline, düzenlediği raporların içeriğine ve raporlarına dayanılarak alınacak kararlara karşı.
105. maddeye göre bu itirazlar üzerine, 20 gün içinde başka bir kontrol kuruluna yeniden denetim yaptırılabilir. Yani itiraz gerçek bir sonuç doğurabilir; engelleme ise yalnız zarar üretir.
İtiraz usulünü rapora itiraz yazısında ele aldık.
Sonuç
Denetimi engellemek, yayımlama hakkının durdurulmasına yol açar ve bu ihlalde telafi hakkı da düşer — durdurma süresince kaybedilen ilanlar geri gelmez. Engelleme fiili kesinleşmiş bir mahkûmiyete yol açarsa hak tamamen sona erer.
Denetime itirazınız varsa yol bellidir: 104. ve 105. maddelerdeki itiraz usulü, gerektiğinde başka bir kontrol kuruluyla yeniden denetim imkânı verir.