.com.tr Uzantısı Almak: TRABİS Sonrası Belgesiz Tescil, Şartlar ve Adım Adım Rehber 2026

Türkiye'de iş yapan, marka kuran veya yalnızca yerel kimliğini internete taşımak isteyen herkes er ya da geç aynı soruyla karşılaşıyor: .com.tr uzantısını nasıl alırım, gerçekten belgesiz mi, tahsis süreci nasıl işliyor? Eylül 2022'de devreye giren TRABİS (TR Ağ Bilgi Sistemi) ile birlikte tablo köklü biçimde değişti; on yıllardır ODTÜ Nic.tr bünyesinde yürütülen .tr alan adı yönetimi BTK'ya (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) devredildi ve .com.tr başta olmak üzere pek çok uzantı için belge zorunluluğu kaldırıldı. Bu rehber, 2026 itibarıyla .com.tr ve diğer .tr uzantılarını almanın güncel kurallarını, şartlarını, sürecini ve teknik detaylarını uçtan uca anlatıyor.

İlgili rehberler: Domain adı nedir, alan adı tescili · Domain sorgulama araçları (WHOIS/RDAP) · DNS ayarları ve değiştirme · Hosting türleri ve seçim rehberi · Arama motoru ve SEO rehberi · HTTPS ve TLS 1.3

.tr Alan Adı Sistemine Kısa Bir Giriş

.tr, ISO 3166-1 standardına göre Türkiye'ye atanmış ccTLD (country code top level domain) kısaltmasıdır. 1990'ların başında kullanıma açılan bu uzantı, 2022'ye kadar Orta Doğu Teknik Üniversitesi bünyesindeki Nic.tr ekibi tarafından idare edildi. ODTÜ Nic.tr döneminde .com.tr, .net.tr, .org.tr başta olmak üzere neredeyse her uzantı için belge talep ediliyordu; ticari faaliyet belgesi, marka tescili, oda kayıt belgesi gibi evraklar başvuru formuna eklenmeden tahsis yapılmıyordu. Bu yapı, hem süreci yavaşlatıyor hem de bireylerin kolayca .com.tr alabilmesini fiilen engelliyordu.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, 7/11/2010 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında .tr yönetimini üstlenmiş ve İnternet Alan Adları Yönetmeliği ile yeni bir tahsis modeline geçiş çerçevesini yayımlamıştı. 14 Eylül 2022 itibarıyla TRABİS sistemi ticari olarak işletmeye alındı; o tarihten sonra başvurular doğrudan BTK akredite kayıt operatörleri (registrar) üzerinden TRABİS'e gönderiliyor. Çoğu kullanıcı .com.tr ile diğer uzantıları aynı sepete koyar; aslında .tr altında 20'ye yakın alt uzantı vardır ve her biri farklı kullanıcı kitlesini hedefler. Belgeli (TAKIL listesi) ve belgesiz (genel) olarak iki ana gruba ayrılırlar.

.tr Uzantı Ailesinin Tamamı

• Belgesiz (kimliğe açık) uzantılar: .com.tr, .net.tr, .org.tr, .biz.tr, .info.tr, .gen.tr, .tv.tr, .web.tr, .name.tr, .tel.tr, .bbs.tr ve doğrudan .tr
• Belgeli (TAKIL kapsamındaki) uzantılar: .av.tr (avukatlar), .dr.tr (hekimler), .bel.tr (belediyeler), .gov.tr (kamu), .edu.tr (yükseköğretim), .k12.tr (MEB onaylı okullar), .pol.tr (Emniyet), .tsk.tr (Türk Silahlı Kuvvetleri), .kep.tr (kayıtlı elektronik posta hizmeti)

.com.tr, ticari kimlikle özdeşleşmiş; .org.tr dernek, vakıf ve sivil toplum kuruluşlarına atfedilen; .net.tr internet servis sağlayıcıları için tasarlanmış olsa da TRABİS sonrası bu üç uzantının tamamı belgesiz olarak alınabiliyor. Niyet ve gerçek kullanım birbirinden ayrılmış durumda. Bir bireyin .org.tr alması artık teknik olarak mümkündür; ancak markalaşma açısından .com.tr her zaman daha güvenilir bir sinyal verir.

TRABİS Öncesi ve Sonrası: Ne Değişti?

TRABİS öncesi ve sonrası dönem arasındaki farkı net görmek, mevzuata ait birçok karışıklığı çözer. Aşağıdaki listede iki dönem arasındaki temel farkları özetliyorum:

• Otorite: Önce ODTÜ Nic.tr → Sonra BTK / TRABİS
• Belge zorunluluğu (.com.tr/.net.tr/.org.tr): Vardı → Kaldırıldı
• Tahsis kuralı: Belgeye dayalı öncelik → İlk gelen alır (FCFS)
• Başvuru süresi: Tipik 2 iş günü, evrak inceleme dahil → Anında / dakikalar içinde
• Tahsis süresi: 1 yıl sabit → 1-5 yıl esnek
• Transfer: Sınırlı → Tescilden 60 gün sonra serbest
• Uyuşmazlık: Hukuk ve mahkemeler → UÇHS (Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcı) hakem paneli

Eski sisteme alışmış kurumsal müşteriler için TRABİS geçişinde dikkat edilen iki nokta vardı: (1) ODTÜ Nic.tr'da kayıtlı domainler otomatik olarak TRABİS'e taşındı; sahiplik kaybı yaşanmadı, (2) yenileme ve sahiplik bilgisi güncelleme işlemleri artık registrar üzerinden yapılıyor — doğrudan Nic.tr panelini açmaya çalışmak hata verir.

Belgesiz.com.tr: Gerçekten Hiç Belge İstenmiyor mu?

Bu sorunun kısa cevabı evet; uzun cevabı ise daha nüanslı. .com.tr, .net.tr, .org.tr, .gen.tr, .info.tr, .biz.tr, .web.tr, .tv.tr, .name.tr uzantıları için TRABİS belge talep etmiyor; başvuru anında kimlik doğrulaması ve kayıt operatörünün yaptığı standart KYC kontrolleri dışında ek evrak yüklemiyorsunuz. Ancak BTK'nın özel durumlarda sonradan belge talep etme yetkisi saklı. Tahsis sonrası, alan adının TAKIL ya da TAKAL listesine girip girmediğine, marka uyuşmazlığına ya da müşteri itirazına bağlı olarak ek bilgi sorulabilir. Bu yüzden firmaların .com.tr'yi kendi ticari unvanlarına yakın bir dizgi (string) ile alması, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıklarda lehine olur.

TAKIL ve TAKAL Listeleri Nedir?

• TAKAL (Tahsisi Kapatılmış Adlar Listesi): Hukuka, kamu düzenine, genel ahlaka aykırı; kamu otoritelerini çağrıştıran yahut şahsiyet hakları gereği kapatılmış kelimeler. Buradaki adlar kimseye tahsis edilmez. Örnek: bakanlık adları, devlet kurumları, ulusal güvenlikle çelişen ifadeler.
• TAKIL (Tahsisi Kısıtlanmış Adlar Listesi): Belge ile tahsis edilen, sadece belirli kullanıcı sınıflarına açık adlar. Örneğin .av.tr sadece baroya kayıtlı avukatlara, .dr.tr hekimlere, il/ilçe adları ilgili belediye ya da yetkili makamlara verilir. banka, finans, bakanlık, üniversite, cumhuriyet gibi koruma altındaki kelimeler de TAKIL kapsamındadır.
• İHL (İnternet Alan Adları Hizmet Listesi): TRABİS panelinde başvurabileceğiniz uzantıların güncel listesi.

Almak istediğiniz alan adının TAKAL veya TAKIL içinde olup olmadığını başvurudan önce TRABİS portalı (trabis.gov.tr) üzerinden ya da kayıt operatörünün domain sorgulama aracı ile öğrenebilirsiniz. Bizim de sitemizde sunduğumuz WHOIS sorgulama aracı bu işlemde işinize yarayabilir.

Adım Adım.com.tr Tahsis Süreci

Pratikte .com.tr almak — TRABİS sonrası — bir .com almaktan çok farklı değil. Tipik akış aşağıdaki sırayla ilerler ve son adım dahil tamamı tipik olarak yarım saatin altında biter:

• 1. Domain sorgulama: Tercih ettiğiniz alan adının BTK akredite bir kayıt operatöründe boşta olduğunu kontrol edin. whois komutu ya da web tabanlı sorgulama aracı yeterli.
• 2. TAKAL/TAKIL kontrolü: İlgili adın yasaklı veya kısıtlı olup olmadığını listeyle eşleştirin. Yasaklı bir ad sepete eklenmez, kısıtlı bir ad belge gerektirir.
• 3. Sepete ekleme + süre seçimi: 1 ila 5 yıl arası bir tahsis süresi belirleyin. Beş yıllık başvurularda KDV dahil toplam ödeme tek seferdedir; uzun süreli tahsis WHOIS'te güvenilir bir sinyal verir.
• 4. Kullanıcı ve iletişim bilgileri: Sahiplik (registrant), idari (admin), teknik (tech) ve fatura (billing) bilgileri girilir. .tr'da bu dört rol genellikle ayrı tutulur.
• 5. DNS sunucu bilgileri: Hosting sağlayıcınızın size verdiği iki adet name server'ı girin. DNS belirtilmezse domain park sayfasında bekler.
• 6. Ödeme ve tahsis: Kredi kartı, EFT veya hesap bakiyesiyle ödeme yapılır; başarılı ödeme sonrası TRABİS'e XML/EPP üzerinden tahsis isteği gider, çoğu durumda birkaç dakika içinde aktif olur.
• 7. WHOIS doğrulaması: Tahsis sonrası WHOIS kaydının düzgün oluştuğunu kontrol edin. WHOIS, RDAP ve DNS sorgulama rehberimiz bu işlemde detaylı yardımcıdır.

WHOIS ile Yeni Tahsisi Doğrulama

Yeni tahsis edilmiş bir alan adı için WHOIS'in Status: ok ve Created: <bugünün tarihi> şeklinde dönmesi beklenir. pendingCreate, serverHold veya clientTransferProhibited gibi statüler süreç henüz tamamlanmadığına işaret eder; 2-3 saat geçmesine rağmen değişmiyorsa kayıt operatörünüzle iletişime geçin.

.com.tr Almak İçin Ne Gerekli? (Şartlar Listesi)

"com tr almak için ne gerekli" sorusunun TRABİS sonrası kısa özeti aşağıdadır; bu liste hem bireysel hem kurumsal başvurular için geçerlidir.

• Türkiye'de ikamet zorunluluğu yok: Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, hatta yabancı uyruklu kişi ve şirketler de .com.tr alabilir.
• Şirket olma zorunluluğu yok: Bireysel kullanıcı, serbest meslek erbabı, dernek, vakıf, kooperatif, anonim şirket, limited şirket — tüm tüzel ve gerçek kişiler başvurabilir.
• Marka tescili zorunluluğu yok: Marka olmadan da alabilirsiniz; ancak başkasının tescilli markasıyla çakışan adlar UÇHS'de geri alınabilir.
• 3-63 karakter kuralı: Alan adının kök kısmı (com.tr önündeki kelime) en az 3, en fazla 63 karakter olmalı.
• Geçerli karakter seti: a-z, 0-9, tire (-) — başında ve sonunda tire bulunamaz, ardışık tireye izin verilmez. IDN (Türkçe karakterli alan adı) desteklenir; ç, ğ, ı, ö, ş, ü kullanılabilir.
• Geçerli kimlik bilgisi: TC kimlik numarası ya da yabancılar için pasaport / vergi numarası. Tüzel kişiler için vergi kimlik numarası ve unvan.

Türkçe Karakter (IDN) Kullanımı

IDN domainler punycode (xn--…) olarak depolanır; tarayıcılar Türkçe karakterli sürümünü gösterir. SEO açısından Türk pazarına yönelmiş yerel işletmeler için iyi bir seçenektir; ancak uluslararası kullanımda yazım hatası riski yüksek olduğundan kurumsal markalar genellikle ASCII versiyonu tercih eder. Bu konuya SEO rehberimizde daha geniş yer veriyoruz. Komut satırından dönüşüm:

Belgeli Uzantılar İçin Gerekli Belgeler

TRABİS, .com.tr'yi belgesiz hale getirdi; ama bazı uzantılar hâlâ belge istiyor. .av.tr, .dr.tr, .k12.tr, .bel.tr gibi mesleki ya da kurumsal kimliği yansıtan bir uzantı seçtiyseniz aşağıdaki evrak setini hazırlamanız gerekir; eksik veya tutarsız evrak başvuruyu reddeder ve ödenen tutar iade edilir.

• .av.tr: Bağlı bulunulan baronun yazısı veya barodan alınmış güncel avukatlık ruhsatname örneği; ortaklık ise tüm ortakların ruhsat örnekleri.
• .dr.tr: Tıp diploması ya da mezuniyet belgesinin noter onaylı sureti; sağlık kuruluşu için Sağlık Bakanlığı'nın işyeri açma izni.
• .bel.tr: Belediye başkanlığı yetkili imzası ile Alan Adı Tahsis Talep Yazısı, kaymakamlık veya İçişleri Bakanlığı kütüğünde belediye kaydı.
• .gov.tr: Kamu kurumunun en üst yetkilisi tarafından imzalı ve mühürlü resmi tahsis talep yazısı.
• .edu.tr: YÖK tanınırlığında yükseköğretim kurumu olduğunu kanıtlayan belge ve rektörlük başkanlığından gelen tahsis yazısı.
• .k12.tr: MEB özel öğretim kurumları açma izni veya il/ilçe milli eğitim müdürlüğü onayı; özel okul ise noter onaylı kuruluş izni.
• .pol.tr: Emniyet Genel Müdürlüğü yetkili biriminin resmi yazısı.
• .tsk.tr: TSK ve bağlı birimler için Genelkurmay Başkanlığı yetkili biriminin yazısı.

Belgeli uzantılarda başvuru sonrası incelemenin tipik süresi 1-3 iş günüdür. Belgeli tahsiste kişiye özel bir ad seçimi söz konusudur: kemal.av.tr ya da cengiz.dr.tr gibi şahsı yansıtan adlar tercih edilir.

org.tr ve net.tr İçin Durum

"org tr uzantısı nasıl alınır" sorusu da çok soruluyor. .org.tr de TRABİS sonrasında belgesizdir; dernekler, vakıflar, sivil toplum kuruluşları için doğal bir uzantı olsa da bireysel veya ticari kullanıma da açıktır. Yine de marka algısı açısından .org.tr'yi ticari olmayan, kâr amacı gütmeyen yapılarla özdeşleştirmek standart bir pratik. .net.tr, BTK Elektronik Haberleşme Hizmet Yetki Belgesi (eski adıyla ISS lisansı) olan kuruluşlara doğal olarak yakındır; ancak TRABİS'in mevcut versiyonunda zorunlu değildir. Hosting sağlayıcılar, ağ servis şirketleri ve teknik altyapı kurumları için marka uyumu sağlar.

Fiyat Aralıkları (2026 Tahmini)

Fiyatlar registrar'a göre ciddi farklılık gösterir; kampanya sezonlarında %70-90 indirim görmek mümkündür. Aşağıdaki rakamlar SERP araştırması ve kayıt operatörlerinin yayımladığı liste fiyatlarına dayanır; yaklaşık, sağlayıcıya göre değişir, 2026 verisi olarak değerlendirin. Kayıt operatörünüzün anlık fiyatlandırmasını mutlaka teyit edin.

• .com.tr (1 yıl, ilk tescil): ~₺90 - ₺350 / $1.5 - $7
• .com.tr (1 yıl, yenileme): ~₺550 - ₺900 / $12 - $20
• .tr (doğrudan, 1 yıl): ~₺180 - ₺650 / $4 - $14
• .org.tr /.net.tr /.web.tr (1 yıl): ~₺130 - ₺600 / $1.9 - $13
• .gen.tr /.biz.tr /.info.tr (1 yıl): ~₺120 - ₺550
• .av.tr /.dr.tr (belgeli, 1 yıl): ~₺250 - ₺700
• .k12.tr /.bel.tr (kamu, 1 yıl): ~₺200 - ₺500
• Transfer ücreti: ~₺130 - ₺550 (tipik olarak 1 yıllık yenilemeyi kapsar)

Yeni tescilde fiyatın yenileme fiyatından çok daha düşük olması standart bir uygulamadır; registrar'lar ilk yıl indirimi ile müşteri kazanır, ikinci yıldan itibaren listenin asıl fiyatına döner. Uzun süreli (3-5 yıl) tahsis tercih ederek hem fiyat sabitleyebilir hem de WHOIS güvenilirlik sinyalini güçlendirebilirsiniz.

Birden Fazla Domain Almanın Kayıt Operatörü Üzerinden Otomasyonu

Ajanslar, geliştirme şirketleri ve büyük markalar genellikle aynı kökten birden fazla domain alır: kelime varyantları, yazım hataları, alt markalar, coğrafi kapsamlar. Bu işlemleri tek tek manuel yapmak yerine, çoğu kayıt operatörü EPP (Extensible Provisioning Protocol) veya kendi REST API'si üzerinden toplu işlem destekler. Aşağıda registrar API'sini kullanarak yapılan örnek bir toplu sorgulama ve tahsis akışı yer alıyor:

Toplu domain alımında üç tipik tuzak: (1) marka uyuşmazlık riski olan adların stoklanması (cybersquatting) — yasal sorun yaratabilir, (2) yenileme tarihi takibinin unutulması — 60 günlük redemption period geçtikten sonra silinen alan adlarını geri almak çok pahalı veya imkansız olur, (3) DNS yönlendirmesi yapılmamış parking sayfaları — Google bu sayfaları düşük kaliteli içerik olarak işaretleyebilir.

DNS Delegasyonu ve Ad Sunucusu Ayarları

.com.tr tahsisi tamamlandığında alan adınız teknik olarak boş bir konteynerden ibarettir; istek geldiğinde nereye yönlendirileceğini DNS sunucuları belirler. Bunun için iki adet (tercihen üç adet) name server tanımlamanız gerekir. İki yaklaşım vardır: (1) hosting sağlayıcınızın hazır name server'larını kullanmak (ns1.hostingfirm.com.tr gibi), (2) kendi vanity NS'lerinizi tanımlamak (ns1.ornek.com.tr, ns2.ornek.com.tr). İkincisi marka tutarlılığı için daha şıktır; ancak glue record (yapışkan kayıt) yapılandırması gerekir, çünkü name server kendi domain'inin altındadır.

DNS değişikliklerinin tam olarak yayılması 1-48 saat arasında değişebilir; .tr kök sunucuları TTL'i tipik 14400 saniye (4 saat) civarındadır. DNS ayarları rehberimiz propagation, TTL ve kayıt türleri konusunda detaylı bir referans sunar.

DNSSEC ile Tescil Güvenliği

TRABİS, DNSSEC (Domain Name System Security Extensions) destekler. DNSSEC, DNS yanıtlarını kriptografik olarak imzalayarak cache poisoning ve man-in-the-middle saldırılarına karşı koruma sağlar. Banka, finans, e-ticaret ve kamu siteleri için kuvvetle önerilir; 2026 itibarıyla pek çok kurumsal güvenlik politikası bunu zorunlu sayıyor. DNSSEC anahtarının (DS record) parent zone'a, yani .com.tr bölgesine yüklenmesi gerekir; bunu kayıt operatörünüzün panelinden yaparsınız. Yanlış yüklenen DS kaydı domain'inizi tüm dünyaya kapatır — geri çevirmesi de hızlı değildir, dikkatli olun. Anahtar üretimi ve doğrulama komutları aşağıdadır:

Mevcut Bir.com.tr Domaininin Transferi

TRABİS sonrası kayıt operatörleri arası transfer çok daha kolaylaştı. Üç ana ön koşul vardır: tahsisten itibaren en az 60 gün geçmiş olması, mevcut registrar'da domainin clientTransferProhibited kilidinin açılmış olması ve domain sahibinin e-posta adresine gelen onay linkinin tıklanması. Adım adım transfer akışı şöyledir:

• 1. Mevcut registrar panelinde transfer kilidini (transfer lock) açın
• 2. Auth code (transfer şifresi/EPP code) talep edin — bu kod e-postayla gelir
• 3. Yeni registrar'da transfer başvurusu yapın, auth kodunu girin
• 4. Domain sahibi e-postasına gelen onay linkine tıklayın
• 5. TRABİS arka planda transfer talebini işler — tipik 5-7 gün içinde tamamlanır
• 6. Transfer süresince domainin DNS'i değişmez, kesinti yaşanmaz; ancak bu süreçte yenileme yapamazsınız

Transfer sırasında domain otomatik olarak 1 yıl uzatılır ve bu yenileme yeni registrar tarafından ücretlendirilir. Bu, registrar değiştirme maliyetini ya sıfıra ya da çok düşük bir farka indirger; cazip kampanya sunan registrar'lara taşınmak yıllık 500-1000 TL tasarruf sağlayabilir.

Yenileme, Süre Bitimi ve Kurtarma Süreci

.tr alan adlarının yaşam döngüsü ICANN'in jenerik domain'leriyle benzer şekilde işler ama bazı süreler farklıdır. Yaşam döngüsü beş ana aşamadan oluşur ve her aşamada farklı kurtarma maliyeti söz konusudur:

• Aktif (Registered): 1-5 yıl arası tahsis süresi, sahip kontrolünde.
• Grace Period (Bekleme): Süre dolduktan sonra 60 gün ek süre. Bu süreçte domain çalışmaya devam edebilir; aynı fiyata yenileyebilirsiniz.
• Redemption Period (Geri Alma): Bekleme süresi sonrası 60 gün. Bu süreçte domain pasifleşir; geri almak için 2-5 katı ek ücret ödenir.
• Pending Delete: Redemption sonrası 5-30 gün. Bu süreçte domain tamamen silinmek üzere bekler.
• Released (Serbest): Domain genel havuza döner ve ilk gelene açıktır.
• Sigortalama: Marka veya iş açısından kritik bir .com.tr kaybetmek risklidir; otomatik yenileme, kart güncelliği ve registrar e-postalarının spam'den kurtarılması üç temel sigortadır.

Marka Uyuşmazlıkları ve UÇHS Süreci

TRABİS, marka hakkı sahibinin sonradan başka biri tarafından alınmış .com.tr domainini geri kazanması için UÇHS (Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcı) mekanizması sunar. Bu, ICANN'in UDRP (Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy) prosedürünün Türk eşdeğeridir. UÇHS başvurusu mahkemeye göre çok daha hızlıdır: tipik 2-3 ay içinde sonuç alınır, hakem heyeti kararıyla domain transfer edilir veya iptal edilir. Üç temel kriterin kanıtlanması gerekir: (a) domainin başvurucunun marka, ticari unvan veya tanınmış adı ile aynı veya iltibasa yol açacak kadar benzer olması, (b) domain sahibinin alan adı üzerinde meşru bir hakkının bulunmaması, (c) alan adının kötü niyetle tahsis edildiği veya kullanıldığının ortaya konması. UÇHS başvuru ücretleri 2026 itibarıyla yaklaşık 3.000 - 7.500 TL aralığındadır; tek hakem ile birden fazla hakem (panel) seçimi maliyeti etkiler. Türkiye'deki yetkili UÇHS'ler arasında TOBB UYUM, ITU UÇHS ve Ankara Üniversitesi UÇHS gibi kurumlar bulunur.

• Kötü niyetin tipik göstergeleri: marka sahibine satmak için talepte bulunma, marka sahibinin pazardaki varlığını engelleme, rakibin trafik yönlendirmesi, parking sayfasında reklam gösterimi.
• Meşru hak göstergeleri: domain sahibinin gerçekten o adla bilinmesi, domain'in yayın yapan bir blog veya gerçek bir işletme olarak kullanılıyor olması.
• UÇHS kararı sonrası TRABİS işlemi ilgili registrar üzerinden zorunlu olarak yürütür — domain sahibinin onay vermesine gerek yoktur.

WHOIS Gizliliği ve KVKK

.tr uzantılı domainler için WHOIS gizliliği (privacy proxy) servisi standart olarak sunulmuyor. Generic TLD'lerde (.com, .net, .org) registrar'lar GDPR sonrası WHOIS verisini büyük ölçüde maskelerken, TRABİS verileri kamuya daha açık tutar. Bireysel kullanıcılar için bu durum KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) açısından bir gerilim alanıdır; BTK, kamu yararı ve şeffaflık ilkeleri kapsamında alan adı sahibinin temel iletişim bilgilerini açık tuttuğunu belirtir. Bireysel kullanıcılar için tavsiye: bir iş e-postası ve iş telefonu kullanmak; ev adresini ya da kişisel cep numarasını WHOIS kayıtlarına girmemek. Tüzel kişi başvurusu kişisel veri ifşasını engeller.

Hosting ve Domain İlişkisi

Bir .com.tr aldıktan sonra hosting kurulumu süreci, .com ile aynıdır: name server bilgisini hosting sağlayıcısının panelinden alın, registrar'ınıza girin, DNS yayılımı bekleyin, sonra hosting'inize site yükleyin. Hosting türü seçimi içinse hosting türleri ve fiyatları rehberimize göz atın. Yüksek trafik beklentisi olan e-ticaret sitelerinde VPS / VDS'e geçmek mantıklı; küçük tanıtım sitelerinde shared hosting yeterli olur. Profesyonel WordPress projelerinde managed WordPress hosting tercih edilebilir. Türkiye veri merkezindeki yerel hosting paketleri, .com.tr domainleriyle senkronize çalışacak şekilde optimize edilebilir.

SSL ve Güvenlik Yapılandırması

.com.tr almak yalnızca başlangıçtır; ziyaretçi güvenliği için domain'i HTTPS üzerinden hizmet vermeye hazırlamak şarttır. 2026 itibarıyla Chrome, Firefox ve Safari, HTTPS olmayan formları doğrudan engelliyor; arama motorları HTTP-only siteleri sıralama açısından dezavantajlı tutuyor. Ücretsiz SSL için Let's Encrypt standart çözümdür; ticari sertifika ihtiyacı olan kurumlar EV (Extended Validation) sertifika alabilir. HTTPS ve TLS 1.3 rehberimiz sertifika türleri, kurulumu ve performans etkilerini ayrıntılı işler.

Ek olarak CAA (Certification Authority Authorization) DNS kaydı tanımlayarak yalnızca yetki verdiğiniz sertifika otoritelerinin sertifika basabilmesini garantiye alın; bu, mis-issuance saldırılarına karşı önemli bir koruma katmanıdır. Tipik bir CAA bloğu şöyle olur: ornek.com.tr. IN CAA 0 issue "letsencrypt.org" ve eşlikçi issuewild ile iodef kayıtları.

.com.tr ve E-posta: SPF, DKIM, DMARC

Domain'i sadece web sitesi için değil, kurumsal e-posta için de kullanacaksanız üç DNS kaydını mutlaka yapılandırın: SPF (gönderici doğrulama), DKIM (kriptografik imza), DMARC (politika ve raporlama). Bu üçü olmadan kurumsal e-postalarınız Gmail, Outlook ve Yandex'in spam klasörüne düşer.

DMARC raporlarını analiz etmek için Postmark DMARC monitor veya EasyDMARC gibi ücretsiz servisler kullanılabilir. Politikayı önce p=none ile başlatın (sadece raporlama), sonra kademeli olarak p=quarantine ve p=reject'e taşıyın. Bu üçlünün doğru kurgulanması, kurumsal e-posta açılma oranını %30-50 artırır.

.com.tr Sahipliği Devri (Sahiplik Değişikliği)

Bir .com.tr'nin yeni bir kişiye veya tüzel kişiye devri, kayıt operatöründe sahiplik değişikliği formu doldurulması ile yapılır. TRABİS, devir işleminde her iki tarafın da onayını ister; usulsüz devir riskini azaltmak için iki adımlı doğrulama (e-posta + SMS) kullanılır. Şirket birleşmesi, devir, satış gibi senaryolarda devirden önce yapılması gerekenler: (1) WHOIS verisini güncellemek, (2) ödeme yöntemini değiştirmek, (3) DNS yetkili kişi bilgisini güncellemek, (4) e-posta sunucusu ve SSL sertifikası sahipliğini taşımak. Aksi takdirde devir tamamlanır ama operasyonel zincir kopar.

Sıkça Yapılan Hatalar

• Tüzel kişilik adına bireysel başvuru: Çalışanın kişisel kimliğiyle alınan domain ileride hak iddialarına yol açar. Şirket adına başvurun.
• Eksik DNS yapılandırması: Tahsis sonrası NS girilmeden bırakılan domain, parking'te kalır ve aramalarda gözükmez.
• Fiyat odaklı registrar seçimi: En ucuz registrar ilk yıl iyi gelir; teknik destek, panel kalitesi, EPP API erişimi gibi unsurlar göz ardı edilir.
• Otomatik yenilemenin kapalı kalması: Manuel yenileme unutulur; redemption period'a düşmüş domain çok pahalıya kurtarılır.
• Yanlış e-postada onay linklerinin kaybolması: WHOIS contact e-postasını aktif olarak okuduğunuz bir adres yapın.
• Marka tescili olmadan trademarklı isim alma: UÇHS'de hızla geri kazanılır.
• IDN seçim hatası: Türkçe karakterli alan adı tanıdık görünür ama URL paylaşımında yazım hatası riski artar.
• SSL ve HSTS yapılandırmasının domain'le birlikte yapılmaması: SEO ve güvenlik puanı düşer.

.com.tr vs.com: Hangisini Almalı?

En çok tartışılan soru bu. Hem genel hem yerel arama trafiğinin önemli olduğu işletmeler için en doğru yaklaşım her ikisini birden almak ve birinin kanonik olduğu (.com.tr) bir ana site, diğerinin (.com) kanonike yönlendirme yapan bir 301 sunmasıdır.

• .com seçenekleri (avantajlar): Global tanınırlık, uluslararası müşteri kitlesi, geniş geri bildirim, premium domain pazarı, SaaS ve startup'lar için varsayılan.
• .com.tr (avantajlar): Türk pazarında güven sinyali, yerel SEO için arama motorlarına net coğrafi sinyal, ccTLD avantajı (Google search results in Turkey için pozitif faktör), KOBİ ve yerel hizmet işletmeleri için doğal seçim.
• İkisini birden alanlar: Marka koruma, alternatif yazım yönlendirmesi, e-posta yedeği. Marka değeri yüksek olan firmaların standart pratiği.

SEO Açısından.com.tr

Google, ccTLD'leri otomatik olarak hedef ülkeye yönlendirilmiş kabul eder; .com.tr sahibi bir site, Türkiye'den yapılan aramalarda doğal bir avantaj kazanır. Search Console'da ayrı geographic targeting yapmaya gerek kalmaz. Ancak bu avantaj sadece Türkiye için geçerlidir; uluslararası SEO hedefi olan markalar için .com tercih edilir. Yerel hizmet işletmeleri için Google Business Profile entegrasyonu ile .com.tr kombinasyonu çok güçlü bir yerel SEO sinyali oluşturur. SEO rehberimiz bu konuyu detaylı işler.

Geçmişte belgeli alınan.com.tr'ler: TRABİS öncesi belge ile alınmış .com.tr domainler otomatik olarak yeni sisteme aktarıldı; sahiplik kaybı yaşanmadı. Eski sistemde belgeli olduğu için sadece o kuruma açık olan adlar artık belgesiz devredilebilir hale geldi. Bu durum bazı eski sahip-kuruluşlar için marka değeri yarattı; bazıları için ise rakiplerin domain'i ele geçirme riskini doğurdu.

Yedek ve Sahiplik Belgeleri

• Tahsis onay e-postası (TRABİS tarafından gönderilen) — UÇHS, devir veya registrar değişikliği gibi durumlarda kanıt olarak işe yarar.
• Registrar fatura/dekontları — yenileme tarihleri net görünmeli.
• WHOIS snapshot — yıllık olarak ekran görüntüsü alın, gelecekteki ihtilaflarda işe yarar.
• Sahiplik değişikliği yazışmaları (varsa).
• UÇHS kararları (varsa) — taraf olduğunuz uyuşmazlıklarda.
• DNS zone yedek dosyası — hosting değişikliklerinden önce tüm zone'u export edin.
• SSL sertifika ve özel anahtar yedeği — güvenli bir vault'ta saklayın.

Yabancı Şirket / Kişiler İçin.com.tr Almak

Türkiye'de ofisi olmayan yabancı şirketler de TRABİS sonrası .com.tr alabilir. Şart, kayıt operatöründe geçerli bir kimlik doğrulamasından geçmek (pasaport veya vergi numarası) ve ödemenin uluslararası kart veya banka transferiyle yapılabilir olmasıdır. Yabancı kullanıcılar için pratik tavsiyeler: faturayı yabancı şirket adına alın (Türkiye'de KDV iadesi süreci farklılaşır, ön muhasebeyle çalışın); iletişim bilgisi olarak Türkiye'de bir vekil belirleyin (UÇHS veya yasal süreçlerde Türkçe iletişim avantaj sağlar); yenileme bildirimlerini yabancı bir e-postaya alın ama yedek olarak Türkiye'de bir adres de tanımlayın; yerel kurumsal hosting kullanın — Türkiye veri merkezi domain'in marka algısıyla uyumlu olur.

Domain Portföyü Yönetimi

Birden fazla .tr uzantısına sahip büyük markalar için portföyü tek bir tabloda yönetmek operasyonel zorunluluktur. Domain envanteri şu kolonlardan oluşmalı: alan adı, registrar, tahsis tarihi, son kullanma tarihi, otomatik yenileme durumu, DNS sağlayıcısı, SSL sağlayıcısı, sahiplik bilgisi, marka kategorisi, kullanım amacı, yıllık maliyet. Aşağıda küçük bir JSON envanteri örneği yer alıyor:

Bu envanteri haftalık olarak otomatik denetleyen bir cron işi yazın: tüm portföyün WHOIS bitiş tarihini kontrol etsin, 60 günden az kalan domainler için Slack/e-posta uyarısı yollasın, otomatik yenileme aktif olmayanlar için manuel onaya düşsün. Linux sunucu yönetimi rehberimiz böyle bir cron'un nasıl kurulacağını anlatır.

TRABİS API ile Programatik Tahsis

BTK akredite kayıt operatörü olan firmalar TRABİS ile EPP üzerinden konuşur. Reseller veya end-user olarak siz kayıt operatörünün üst arayüzünü kullanırsınız. Tipik bir registrar API çağrısı, jsonrpc veya REST tabanlıdır. Aşağıda Python ile yazılmış küçük bir reseller sınıfı bulk tahsisi nasıl yöneteceğinizi gösteriyor:

API üzerinden toplu tahsiste rate limit'lere dikkat edin; çoğu registrar dakikada 60-120 istek izin verir. API Rate Limiting rehberimiz token bucket ve sliding window örnekleri sunar.

Türkiye'deki Yerel Kayıt Operatörleri

BTK'nın akredite ettiği kayıt operatörleri arasında çok sayıda yerli firma yer alır; her birinin fiyatlandırması, panel kalitesi ve teknik destek seviyesi farklılaşır. Karar verirken bu kriterleri değerlendirin: kullanıcı paneli kalitesi (DNS yönetimi, EPP code görünürlüğü), API erişim seçeneği, otomatik yenileme yönetimi, fatura ve KDV süreci, müşteri hizmetleri yanıt süresi, kampanya / yenileme fiyat dengesi, teknik destek dili (Türkçe + İngilizce). Aynı operatörden farklı uzantıları toplu almak idari kolaylık sağlar; ama tüm portföyü tek bir registrar'da tutmak da risklidir — registrar ile yaşanabilecek herhangi bir uyuşmazlık tüm portföyü etkileyebilir. İki farklı registrar arasında portföyü dağıtmak iyi bir kurumsal pratik.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancı kart ile.com.tr ödenebilir mi? Evet, BTK akredite registrar'ların hemen tamamı uluslararası kart ödemelerini kabul eder; bazıları PayPal'i de destekler. Yalnız KDV uygulaması Türkiye'de yerleşik vergi mükellefleri için %20'dir; yabancı şirketler için B2B exemption ile KDV'siz fatura kesilebilir.

.com.tr başvurum reddedilebilir mi? Evet. TAKAL listesindeki adlar otomatik reddedilir. TAKIL'da olup belge yüklenmemiş başvurular reddedilir. Ayrıca BTK kamu yararı veya kamu düzeni gereği herhangi bir tahsisi iptal etme yetkisine sahiptir; bu yetki nadiren ve gerekçeli kullanılır.

.com.tr satabilir miyim? Evet, tahsis sahibinin domaini başkasına devretme veya satma hakkı vardır. Premium domain ikincil pazarı Türkiye'de henüz .com kadar olgun olmasa da Sedo, Dan.com gibi platformlarda .com.tr portföyleri görmek mümkündür.

.com.tr yerine.tr almak mantıklı mı? .tr doğrudan uzantısı 2022'den itibaren açıldı ve premium kategoride değerlendirilir. Kısa, çarpıcı bir marka için (marka.tr) iyi bir tercih olabilir; ancak fiyatı .com.tr'den ciddi yüksektir ve genel kullanıcı hâlâ .com.tr'ye daha aşinadır. Marka koruma kapsamında her ikisini birden almak en güvenli senaryo.

İptal ettim, paramı geri alabilir miyim? TRABİS politikası gereği tahsisten sonra geri ödeme yoktur. Mesafeli sözleşmeden cayma hakkı dijital ürünlerde aktivasyon sonrası uygulanmaz. Bu yüzden alan adının doğru yazıldığından, doğru sahiplik bilgileriyle tahsis edildiğinden emin olun.

Kontrol Listesi: Yeni.com.tr Aldıktan Sonra

• WHOIS bilgilerini doğrula: Sahip, idari, teknik, fatura iletişimleri güncel mi?
• DNS NS kayıtlarını gir: Hosting'in name server'ları doğru mu?
• DNSSEC aktif et: Kurumsal güvenlik gereksinimlerine uygun mu?
• SSL sertifikası kur: Let's Encrypt veya ticari, A+ Lab puanı hedefle.
• HSTS başlığı ekle: max-age en az 6 ay, preload listeye sokmak için 2 yıl.
• SPF, DKIM, DMARC kayıtlarını yapılandır: E-posta sevkiyatını koru.
• CAA kaydı tanımla: Yetkisiz sertifika basımını engelle.
• Otomatik yenileme aktif: Kart bilgisi güncel.
• Domain monitoring: WHOIS değişikliği, DNS değişikliği uyarısı kur.
• Yedek e-posta tanımla: Birincil contact e-posta erişimi kaybolursa kurtarma seçeneği olsun.
• 301 yönlendirme planı: Alternate yazımlar (.com,.net, IDN versiyonu) → birincil.com.tr'ye yönlendirilsin.
• Search Console kayıt: Hem HTTP hem HTTPS, hem www hem non-www versiyonları doğrulansın.

Karar Çerçevesi: Hangi.tr Uzantısı Sizin İçin Uygun?

• Ticari işletme, yerel müşteri kitlesi: .com.tr + .com ikilisi
• STK, dernek, vakıf, akademik proje: .org.tr
• Hosting/ISP firması, bulut servis: .net.tr
• Bireysel blog, kişisel marka: .com.tr veya .gen.tr (genel)
• Avukat ve hukuk büroları: .av.tr (belge ile)
• Hekim, klinik, sağlık merkezi: .dr.tr (belge ile)
• Belediye: .bel.tr
• Üniversite/yüksek okul: .edu.tr
• İlk-orta öğretim: .k12.tr
• Yayın platformu, video servis: .tv.tr
• Premium kısa marka: doğrudan .tr

Sonuç

TRABİS sonrası dünyasında .com.tr almak, eskisinden çok daha kolay; ama sahip olmaktan çok doğru kurmak ve doğru korumak önem kazandı. Belge zorunluluğunun kalkmasıyla birlikte ilk gelen alır kuralı devreye girdi; bu da marka koruma odaklı stratejinin önemini artırdı. Doğru registrar seçimi, DNS yapılandırması, SSL/DNSSEC kurulumu ve düzenli yenileme rutini olmadan en kıymetli alan adı bile teknik bir zayıflık nedeniyle kaybedilebilir. Bir .com.tr aldıktan sonra atılacak ilk teknik adımları (DNS, SSL, e-posta), DNS rehberimiz, HTTPS rehberimiz ve hosting türleri rehberimiz ile birlikte okuyarak hızlıca tamamlayabilirsiniz. Yerel ya da uluslararası ölçekte, doğru kurulmuş bir .com.tr uzun vadede markanızın en değerli dijital varlığı haline gelir.

Kaynaklar ve İleri Okuma

• Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) — TRABİS yönetmelik ve duyuruları
• trabis.gov.tr — TRABİS resmi portalı, TAKAL/TAKIL listeleri, akredite registrar listesi
• ICANN — domain endüstrisinin global politika otoritesi
• RFC 1035 — DNS temel standardı
• RFC 5731 — EPP Domain Name Mapping
• RFC 4033 — DNSSEC giriş
• KVKK — kişisel verilerin korunması
• Domain adı nedir? — alan adı temel rehberi
• WHOIS / RDAP / DNS sorgulama araçları
• DNS ayarları rehberi
• Hosting türleri
• HTTPS ve TLS 1.3
• SEO rehberi