Domain Nedir?
Domain ya da Türkçe karşılığıyla alan adı, internetteki bir kaynağın (web sitesi, API, e-posta sunucusu) insan dostu adresidir. keydal.tr, blog.keydal.tr ve mail.keydal.tr farklı kaynakları temsil eden ama aynı kök alan adına ait yapılardır.
Bir alan adı teknik olarak sağdan sola hiyerarşik bir yapıya sahiptir: subdomain.domain.tld. Örneğin cdn.keydal.tr adresinde .tr üst seviye alan adı (TLD), keydal ikinci seviye (SLD) ve cdn alt alan adıdır (subdomain).
Domain Çeşitleri ve Uzantıları
Yüzlerce uzantı olsa da pratikte en çok karşılaşılanlar gTLD (genel) ve ccTLD (ülke kodu) kategorilerine ayrılır.
gTLD: .com, .net, .org, .dev, .io
- .com: Dünya genelinde en yaygın ticari uzantı. Herkes tescil edebilir; marka değeri yüksektir.
- .net: Ağ ve altyapı projeleri için tarihsel olarak tercih edilen uzantı. Herhangi bir kısıtlaması yoktur.
- .org: Genelde dernek, STK ve açık kaynak projeler için kullanılır. Org uzantısı nedir sorusunun cevabı: kâr amacı gütmeyen organizasyonlar için kurgulanmış ama bugün herkes alabilir.
- .dev: Google tarafından işletilir, HTTPS zorunludur. Geliştirici portfolyoları için uygundur.
- .io: Girişim ve teknoloji projelerinde popüler hale gelmiş bir ccTLD.
ccTLD: .tr, .com.tr, .net.tr
.tr Türkiye'nin ülke kodudur ve TRABİS tarafından yönetilir. 2022'deki reform ile birlikte kısa .tr uzantısı belge talep etmeden herkese açıldı; ancak .com.tr, .gov.tr, .edu.tr gibi alt uzantılar hâlâ belgeye dayalı tescil ister.
- .com.tr: Ticari işletmeler için, vergi levhası/şirket belgesi gerekir.
- .net.tr: Ağ servis sağlayıcıları için.
- .org.tr: Dernek ve vakıflar için resmi belge gerekir.
- .gen.tr: Gerçek kişiler için belge aranmaz.
- .tr: 2022 reformuyla belge aranmaksızın herkese açıldı, marka koruması için önerilir.
Alan Adı Tescili Nasıl Yapılır?
Alan adı tescili, seçtiğiniz alan adının sizin adınıza kayıt altına alınmasıdır. Tescil süreci akredite bir registrar üzerinden yapılır ve adımları aşağıdaki gibidir:
- İsim araştırması: Kısa, hatırlanması kolay, markanızla uyumlu bir isim belirleyin.
- Uzantı seçimi: Hedef kitle Türkiye merkezliyse .tr ve .com.tr; global ise .com önerilir.
- Uygunluk sorgusu: Registrar'ın arama kutusundan ismin müsait olup olmadığını kontrol edin.
- Sahiplik bilgisi (registrant): Gerçek/tüzel kişi bilgileri, iletişim e-postası ve telefon.
- Tescil süresi: Genelde 1-10 yıl arası. Uzun süreli tescil SEO ve marka güvenliği açısından daha sağlamdır.
- Ödeme ve DNS ayarı: Ödeme sonrası alan adı hesabınıza tanımlanır; NS kayıtlarını hosting sağlayıcıya yönlendirirsiniz.
Her tescil ICANN (veya .tr için TRABİS) kurallarına uygun olmalıdır. E-posta doğrulaması yapılmayan alan adları 15 gün içinde askıya alınabilir.
WHOIS Nedir?
WHOIS, alan adlarının tescil bilgilerinin sorgulandığı kamuya açık bir protokoldür. WHOIS sorgulama ile bir alan adının sahibi, tescil tarihi, sona erme tarihi, registrar bilgisi ve NS sunucuları görülebilir. İsim tescil sorgulama terimi de aynı işlemi ifade eder.
GDPR ve KVKK sonrası gerçek kişilere ait bilgiler çoğu registrar tarafından varsayılan olarak gizlenir; bunun yerine registrar iletişim e-postası ve ara bir form sunulur. Tüzel kişi (şirket) kayıtlarında ise genelde tam bilgi görünür.
WHOIS Sorgulama Nasıl Yapılır?
Komut Satırı
Linux ve macOS üzerinde whois paketi çoğunlukla yüklüdür. Windows için Sysinternals'ın whois.exe aracı kullanılabilir.
Online WHOIS Araçları
- ICANN Lookup: lookup.icann.org — resmi, neutral kaynak.
- TRABİS: trabis.gov.tr — .tr alan adları için yetkili Türkiye kayıt kurumu.
- Registrar panelleri: Genelde bir alan adı araması yaptığınızda WHOIS özeti gösterirler.
- Komut satırı araçlarla aynı sonucu tarayıcı üzerinden almanızı sağlarlar.
WHOIS Sorgu Sonucu Örneği
WHOIS Gizliliği (Privacy Protection)
Spam, sosyal mühendislik ve veri toplama risklerine karşı registrar'lar genelde WHOIS Privacy hizmeti sunar. Bu hizmet aktifken kamuya açık sorgularda sizin yerinize proxy iletişim bilgileri görünür. E-posta yönlendirmesi korunur; registrar size gelen iletileri filtreleyip iletir.
Domain Transfer Süreci
Mevcut alan adınızı başka bir registrar'a taşımak istediğinizde standart süreç aşağıdaki gibidir:
- Kilidi kaldırın: Mevcut registrar panelinde 'Transfer Lock' seçeneğini kapatın.
- Auth kodu (EPP): Registrar, size benzersiz bir yetkilendirme kodu verir.
- Hedef registrar'a başvuru: Yeni registrar'da transfer başlatın, auth kodunu girin.
- E-posta onayı: Registrant iletişim adresine gelen onay bağlantısına tıklayın.
- Bekleme süresi: Tipik olarak 5-7 iş günü içinde transfer tamamlanır; .tr için süre daha kısa olabilir.
- 60 gün kuralı: Yeni tescil sonrası 60 gün boyunca transfer yapılamaz (ICANN politikası).
Transfer sırasında DNS kayıtları otomatik taşınmaz. Geçiş öncesi mevcut bölgenin tam bir kopyasını dışa aktarın ve yeni panelde yeniden oluşturun; aksi hâlde site ve e-postada kesinti yaşanır.
DNS ve Domain İlişkisi
Alan adı tescili yalnızca ismin size ait olduğunu ilan eder; gerçek içerik için DNS ile hosting arasındaki köprünün kurulması gerekir. Registrar panelinden NS (isim sunucu) kayıtlarını hosting sağlayıcınıza yönlendirdiğinizde domain → DNS → hosting zinciri tamamlanır.
KEYDAL altyapısında domain hizmeti ile web hosting aynı panel üzerinden yönetildiğinden NS yönlendirmesi otomatik olarak yapılır. Bu, ilk sitenizi açarken hata payını ciddi oranda azaltır.
Domain Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
İyi bir alan adı; kısa, akılda kalıcı, doğru yazımı kolay ve markanızla tutarlı olmalıdır. SEO ve pazarlama açısından küçük detaylar uzun vadede büyük fark yaratır.
- Uzunluk: İdeal olarak 6-15 karakter; mümkünse tek kelimelik ya da iki kelimenin birleşimi.
- Okunabilirlik: Rakam ve tire (-) sözlü aktarımı zorlaştırır; mümkünse kaçının.
- Türkçe karakterler: ş, ç, ı, ğ gibi karakterler IDN (punycode) olarak çalışır ama e-posta uyumu sorunludur.
- Marka uyumu: Benzer alan adlarını (tekil/çoğul, farklı TLD) savunma amaçlı birlikte alın.
- Ticari marka kontrolü: TÜRKPATENT ve EUIPO'dan benzer ismin tescilli olmadığını doğrulayın.
- Sosyal medya: Instagram, X, YouTube handle'larının aynı isimle boş olduğundan emin olun.
Premium ve Expired Domainler
Piyasada üç tip alan adı bulunur: henüz tescil edilmemiş boş alanlar, premium listelenmiş alanlar (registrar yüksek fiyat belirlemiştir) ve aftermarket'te satışa çıkarılan expired alanlar. Expired bir domain almak, bazen sıfırdan başlamaya göre SEO açısından avantaj sağlayabilir; ancak önceki sahibinin ceza almış bir alan kullanmamış olduğundan emin olmak için Wayback Machine ve backlink profili kontrolü şarttır. Spam geçmişi olan bir domain, markanıza yıllarca yük olabilir.
Aftermarket araçları genelde domain'in geçmişteki DNS değişikliklerini, yaşını, referans domain sayısını ve tahmini organic değerini gösterir. Yüksek otoriteli expired bir domain, yeni projenize hızlı bir başlangıç ivmesi kazandırabilir.
Sık Sorulan Sorular
<strong>Com.tr domain</strong> almak için ne gerekir?
Gerçek veya tüzel kişi için farklı belgeler istenir. Şirketler için vergi levhası veya faaliyet belgesi; gerçek kişiler için kimlik ve marka belgesi yeterli olabilir. .tr reformundan sonra kısa .tr uzantısı belge istemeden alınabilir.
WHOIS bilgilerimi tamamen gizleyebilir miyim?
Gerçek kişi iseniz çoğu gTLD'de WHOIS Privacy ile isim ve iletişim bilgileri tamamen gizlenir. Tüzel kişilerde kurum adı zorunlu göründüğünden tam gizlilik sağlanmaz; ancak adres ve telefon maskelenebilir.
Alan adı süresi bitince ne olur?
Çoğu gTLD'de 30 gün grace period + 30 gün redemption süresi vardır. Bu süre içinde yenileme yapmazsanız alan adı tekrar satışa çıkar. Otomatik yenilemeyi aktif tutmak en güvenli yoldur.
DNS değişikliği ne zaman aktif olur?
TTL değerine bağlı olarak 5 dakika ile 48 saat arasında sürebilir. Tipik değişikliklerde birkaç saat içinde global olarak yayılır.